Ημερομηνίες αναζητούν Αθήνα και Άγκυρα για τη συνάντηση κορυφής μεταξύ του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Κυριάκου Μητσοτάκη, η οποία, σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, τοποθετείται εντός Φεβρουαρίου.
Η δήλωση έγινε σε συνέντευξη Τύπου, σηματοδοτώντας την πρόθεση των δύο πλευρών να διατηρήσουν ανοικτό τον δίαυλο επικοινωνίας, σε μια περίοδο κατά την οποία η ένταση στο Αιγαίο εμφανίζει εκ νέου αυξητικές τάσεις.
«Μόνιμη λύση στο Αιγαίο» και «παρένθεση» στην εξωτερική πολιτική
Απαντώντας σε ερώτηση του ανταποκριτή του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδη, ο Χακάν Φιντάν διατύπωσε έναν φιλόδοξο –και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενο– στόχο για τη συνάντηση των δύο ηγετών: «να λύσουμε μόνιμα το πρόβλημα του Αιγαίου», κάνοντας ειδική αναφορά σε ζητήματα όπως τα χωρικά ύδατα και η υφαλοκρηπίδα. Η τοποθέτηση συνοδεύτηκε από την επισήμανση ότι θα πρέπει να «μπουν σε παρένθεση τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής», μια διατύπωση που, στην ελληνική ανάγνωση, εγείρει ερωτήματα ως προς το πλαίσιο και τα όρια μιας τέτοιας προσέγγισης, δεδομένου ότι τα ζητήματα του Αιγαίου αποτελούν κατ’ εξοχήν θέματα διεθνούς δικαίου και εξωτερικής πολιτικής.
Πολιτικός Διάλογος και Θετική Ατζέντα στην Αθήνα
Πριν από τη συνάντηση κορυφής, το διπλωματικό ημερολόγιο προβλέπει εντατικές επαφές σε υπηρεσιακό και πολιτικό επίπεδο. Την Τρίτη 20 Ιανουαρίου, στο πλαίσιο της 5ης συνάντησης για τον Πολιτικό Διάλογο και τη Θετική Ατζέντα, θα πραγματοποιηθούν στην Αθήνα συνομιλίες μεταξύ της υφυπουργού Εξωτερικών, πρέσβη Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου, και του Τούρκου υφυπουργού Εξωτερικών, πρέσβη Mehmet Kemal Bozay.
Την επομένη, Τετάρτη 21 Ιανουαρίου, επίσης στην Αθήνα, θα λάβει χώρα ο 9ος γύρος των ελληνοτουρκικών συνομιλιών της Θετικής Ατζέντας, αυτή τη φορά μεταξύ του υφυπουργού Εξωτερικών Χάρη Θεοχάρη και του Mehmet Kemal Bozay. Η Θετική Ατζέντα επικεντρώνεται σε τομείς χαμηλής πολιτικής –οικονομία, εμπόριο, τουρισμός, συνεργασία σε τεχνικά ζητήματα– με στόχο τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης, χωρίς όμως να αγγίζει τα «σκληρά» θέματα κυριαρχίας.
Επαφές Γεραπετρίτη – Φιντάν και το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας
Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν τη Δευτέρα ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Χακάν Φιντάν. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, στο επίκεντρο βρέθηκαν οι διμερείς σχέσεις και οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή. Οι δύο υπουργοί συζήτησαν και για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας.
Αιγαίο: διάλογος με αυξημένη ένταση στο πεδίο
Οι διπλωματικές πρωτοβουλίες εξελίσσονται, ωστόσο, σε ένα περιβάλλον αυξημένης έντασης στο Αιγαίο. Το τελευταίο διάστημα καταγράφονται παραβιάσεις από την τουρκική πλευρά, καθώς και οχλήσεις στη θάλασσα από το τουρκικό λιμενικό, γεγονότα που υπενθυμίζουν τη δομική αστάθεια των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Για την Αθήνα, ο διάλογος δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και της κυριαρχίας, ενώ για την Άγκυρα ο διάλογος συχνά συνοδεύεται από ρητορική και πρακτικές πίεσης.
Η περιφερειακή διάσταση: Συρία, Ιράν και οι κινήσεις Τραμπ
Πέρα από τα διμερή, στο τραπέζι βρίσκονται και οι ευρύτερες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Η κατάσταση στη Συρία, οι ισορροπίες γύρω από το Ιράν και οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα τόσο την ελληνική όσο και την τουρκική στρατηγική. Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν αποκτά πρόσθετη βαρύτητα, όχι μόνο ως διμερές γεγονός, αλλά και ως κρίκος σε μια ευρύτερη αλυσίδα γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι κατά πόσο ο διάλογος θα μπορέσει να παράγει ουσιαστικά αποτελέσματα ή αν θα περιοριστεί, για ακόμη μία φορά, στη διαχείριση της έντασης και στη διατήρηση των προσχημάτων επικοινωνίας.
