Στον Λευκό Οίκο μεταφέρεται σήμερα το διπλωματικό βάρος της αντιπαράθεσης γύρω από τη Γροιλανδία, καθώς οι υπουργοί Εξωτερικών της Δανίας και της αυτόνομης περιοχής της Γροιλανδίας αναμένεται να έχουν συνομιλίες με την αμερικανική ηγεσία, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η επανειλημμένη επιδίωξη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να τεθεί το τεράστιο νησί της Αρκτικής υπό τον έλεγχο των Ηνωμένων Πολιτειών, παρά τις κατηγορηματικές αντιδράσεις τόσο της Κοπεγχάγης όσο και της τοπικής κυβέρνησης της Γροιλανδίας.
Η στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας και η επιμονή Τραμπ
Από την επιστροφή του στην προεδρία, ο Ντόναλντ Τραμπ αναφέρεται συχνά στη Γροιλανδία, ένα αραιοκατοικημένο αλλά γεωστρατηγικά κρίσιμο νησί, το οποίο θεωρεί κομβικό για την αμερικανική παρουσία στην Αρκτική. Ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται τη Γροιλανδία για να ανακόψουν τη διείσδυση και την επιρροή της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή, εντάσσοντας το ζήτημα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο παγκόσμιου ανταγωνισμού ισχύος.
Οι δηλώσεις του, ωστόσο, αντιμετωπίζονται πλέον με μεγαλύτερη ανησυχία, ιδίως μετά την πρόσφατη αμερικανική επιχείρηση στο Καράκας, στις αρχές του μήνα, που οδήγησε στην αιχμαλώτιση του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, γεγονός που αναβάθμισε τη βαρύτητα των απειλών περί «εύκολου ή δύσκολου τρόπου».
Από τη διπλωματία στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο
Αρχικά, ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν είχε ζητήσει συνάντηση με τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο. Ωστόσο, η συζήτηση αναβαθμίστηκε πολιτικά και θα πραγματοποιηθεί τελικά στον Λευκό Οίκο, καθώς ζήτησε να συμμετάσχει και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς. Η παρουσία του αντιπροέδρου υπογραμμίζει τη σημασία που αποδίδει η Ουάσινγκτον στο ζήτημα, αλλά και τη σκληρή γραμμή που ενδέχεται να ακολουθηθεί.
Ο Ράσμουσεν έχει δηλώσει ότι προσέρχεται στη συνάντηση με την ελπίδα να ξεκαθαρίσουν «κάποιες παρανοήσεις», επιμένοντας ότι τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία απορρίπτουν κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο μεταβίβασης του ελέγχου του νησιού στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Γεωπολιτική κρίση» και ξεκάθαρα μηνύματα από τη Γροιλανδία
Τη συνάντηση παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον η διεθνής κοινότητα. Σύμφωνα με την Πένι Νάας, ερευνήτρια στο German Marshall Fund των ΗΠΑ, η διάρκεια και η έκβαση των συνομιλιών θα εξαρτηθούν από τη στάση της αμερικανικής πλευράς. Όπως εκτιμά, αν οι ΗΠΑ επιμείνουν στην απόκτηση της Γροιλανδίας «ανεξαρτήτως κόστους», η συνάντηση μπορεί να είναι σύντομη. Αν, όμως, υπάρξει έστω και μικρό περιθώριο διαφοροποίησης, θα μπορούσε να ανοίξει ο δρόμος για μια διαφορετική συζήτηση.
Την ίδια ώρα, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν μίλησε ανοιχτά για «γεωπολιτική κρίση», δηλώνοντας από την Κοπεγχάγη ότι, αν χρειαστεί να επιλέξει ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Δανία, η επιλογή είναι ξεκάθαρα υπέρ της Δανίας. «Η Γροιλανδία δεν θα ανήκει στις ΗΠΑ. Η Γροιλανδία δεν θα κυβερνάται από τις ΗΠΑ. Η Γροιλανδία δεν θα γίνει μέρος των ΗΠΑ», τόνισε με έμφαση.
Η απάντηση Τραμπ και η στήριξη της Δανίας
Ερωτηθείς για τις δηλώσεις Νίλσεν, ο Ντόναλντ Τραμπ αντέδρασε απαξιωτικά, λέγοντας ότι «αυτό είναι δικό τους πρόβλημα» και προσθέτοντας ότι η υπόθεση «θα εξελιχθεί σε μεγάλο πρόβλημα» για τον Γροιλανδό πρωθυπουργό. Οι δηλώσεις αυτές ενίσχυσαν την αίσθηση ότι η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει το ζήτημα περισσότερο ως θέμα ισχύος παρά ως διακρατική διαφωνία μεταξύ συμμάχων.
Στο πλευρό της Γροιλανδίας τάχθηκε ανοιχτά και η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν, η οποία έκανε λόγο για «εντελώς απαράδεκτη πίεση από τον πιο στενό μας σύμμαχο», υπογραμμίζοντας το πολιτικό και θεσμικό βάρος της αντιπαράθεσης.
ΝΑΤΟ, άμυνα και η απάντηση της Κοπεγχάγης
Η Δανία, μέλος του ΝΑΤΟ, απορρίπτει τις αμερικανικές αιτιάσεις ότι δεν προστατεύει επαρκώς τη Γροιλανδία από τη ρωσική και κινεζική επιρροή. Η Κοπεγχάγη υπενθυμίζει ότι έχει επενδύσει σχεδόν 90 δισεκατομμύρια κορώνες, περίπου 12 δισεκατομμύρια ευρώ, για την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας και των υποδομών ασφαλείας στην Αρκτική, επιχειρώντας να αποδείξει ότι εκπληρώνει τις συμμαχικές της υποχρεώσεις.
Παρέμβαση του Κογκρέσου και εσωτερικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ
Λίγο μετά τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο, αντιπροσωπεία του αμερικανικού Κογκρέσου, αποτελούμενη κυρίως από Δημοκρατικούς αλλά και έναν Ρεπουμπλικανό, αναμένεται να μεταβεί στην Κοπεγχάγη για να εκφράσει την αλληλεγγύη της προς τη Δανία. Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Ντικ Ντέρμπιν, που θα συμμετάσχει στην αποστολή, δήλωσε ότι οι συνεχιζόμενες απειλές του προέδρου Τραμπ προς τη Γροιλανδία είναι «ανώφελες» και υπονομεύουν τη συνοχή της συμμαχίας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι το ζήτημα της Γροιλανδίας δεν αποτελεί μόνο διπλωματικό αγκάθι μεταξύ συμμάχων, αλλά και πεδίο εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, με ευρύτερες επιπτώσεις για τη συνοχή της Δύσης και τη σταθερότητα στην Αρκτική.
