Το 2026 αναδεικνύεται σε χρονιά-τομή για το παγκόσμιο σινεμά. Από τα μεγάλα στούντιο του Χόλιγουντ έως τον ανεξάρτητο και πολιτικά διωκόμενο κινηματογράφο, οι ταινίες της χρονιάς μοιάζουν να συνομιλούν μεταξύ τους γύρω από ένα κοινό, επείγον ερώτημα: τι σημαίνει αλληλεγγύη και αντίσταση σε έναν κόσμο όπου η διαφωνία ποινικοποιείται και ο αυταρχισμός επανέρχεται με νέα πρόσωπα;
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές από τις κινηματογραφικές αφηγήσεις του 2026 φέρνουν στον νου πραγματικά γεγονότα, όπως η υπόθεση του Mahmoud Khalil. Στις 8 Μαρτίου, ο Khalil έγινε ο πρώτος από μια σειρά φοιτητών που συνελήφθησαν από την ICE επειδή διαδήλωσαν υπέρ της Παλαιστίνης σε πανεπιστημιακούς χώρους. Κρατήθηκε για τρεις μήνες, στερούμενος τη γέννηση του πρώτου του παιδιού, από μια διοίκηση που βάφτισε τη διαφωνία του για τη συνεχιζόμενη γενοκτονία στη Γάζα ως «υποστήριξη της τρομοκρατίας», αξιοποιώντας τη μεταναστευτική πολιτική ως εργαλείο φίμωσης.
Αυτή η πραγματικότητα, όπου ο ανιδιοτελής ακτιβισμός μετατρέπεται σε «απειλή ασφάλειας», διαπερνά το σινεμά του 2026 με τρόπους άλλοτε αλληγορικούς και άλλοτε ωμά ρεαλιστικούς.
Όταν η αλληγορία αποκαλύπτει την καταστολή
Ακόμη και ταινίες που κινούνται στο πεδίο του φανταστικού ή του animation αντλούν ευθέως από σύγχρονες πολιτικές εντάσεις. Στο Wicked: For Good, η προσπάθεια της Ελφάμπα να αποκαλύψει τα ψέματα της εξουσίας στην Οζ διαστρεβλώνεται ως απειλή βίας και «εθνικής ασφάλειας». Στο Superman, ο Καλ-Ελ μετατρέπεται από σύμβολο δικαιοσύνης σε «ξένο πράκτορα», επειδή υπερασπίζεται μια κοινότητα υπό βίαιη κατοχή με την ανοχή – αν όχι τη στήριξη – των ΗΠΑ.
Ακόμη και το Zootopia 2 δεν αποφεύγει τη σκοτεινή επικαιρότητα: μια αστυνομικίνα λαγουδίνα παγιδεύεται για απόπειρα δολοφονίας, επειδή αποκαλύπτει σχέδιο εξάλειψης μιας περιθωριοποιημένης ομάδας από τις εστίες και την ιστορία της. Η αλληγορία λειτουργεί εδώ ως καθρέφτης ενός κόσμου όπου η αλήθεια ποινικοποιείται.
Το σινεμά εγκαταλείπει το φίλτρο του φανταστικού
Ωστόσο, οι πιο δυνατές – και ίσως οι πιο αναγκαίες – ταινίες του 2026 είναι εκείνες που αφήνουν πίσω τους κάθε προστατευτικό φίλτρο. Αντί για συμβολισμούς, επιλέγουν την άμεση σύγκρουση με την πραγματικότητα, αφηγούμενες ιστορίες ιδεαλισμού, συλλογικής δράσης και αντίστασης απέναντι σε καταπιεστικά κράτη.
Το It Was Just An Accident του Jafar Panahi, το The Secret Agent του Kleber Mendonça Filho και το One Battle After Another του Paul Thomas Anderson συνθέτουν ένα άτυπο τρίπτυχο πολιτικού σινεμά που κυριάρχησε σε φεστιβάλ και λίστες κριτικών, αποσπώντας βραβεία καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας και διεθνούς παραγωγής.
Ένα νέο τρίπτυχο αντίστασης και κοινωνικής αλληλεγγύης
Όπως τα Killers of the Flower Moon, The Zone of Interest και Oppenheimer λίγο πριν από την πολιορκία της Γάζας διερευνούσαν πώς οι κοινωνίες διαχωρίζουν την ανθρωπιά τους για να ανεχθούν ή να διαπράξουν γενοκτονίες, έτσι και οι ταινίες του 2026 μετατοπίζουν το βλέμμα: από τον θύτη και τον μεμονωμένο ήρωα στις κοινότητες που επιβιώνουν και αντιστέκονται μέσα στη συστημική καταπίεση.
Κοινό τους στοιχείο είναι η έμφαση στη συλλογικότητα και στη διαγενεακή μνήμη, αλλά και η χρήση μαύρου, παράλογου χιούμορ. Στο It Was Just An Accident, οι σεκιούριτι κρατούν φορητά POS για μίζες. Στο The Secret Agent, ένα ακρωτηριασμένο πόδι κλωτσά περιθωριοποιημένους σε πάρκο, μετατρέποντας την αστυνομική βία σε γκροτέσκο σύμβολο εξουσίας. Στο One Battle After Another, οι λευκοί υπερορθόδοξοι του “Christmas Adventurers Club” προκαλούν γέλιο με τη γελοιότητά τους, χωρίς ποτέ να υποτιμάται η πραγματική απειλή που ενσαρκώνουν.
“It Was Just An Accident”: Η αντίσταση ως πράξη ζωής
Η πιο οργισμένη αλλά και βαθιά συμπονετική από αυτές τις ταινίες είναι το It Was Just An Accident. Δεν πρόκειται απλώς για μια ιστορία αντίστασης· είναι η ίδια μια πράξη αντίστασης. Ο Jafar Panahi, πιστός στη μακρά παράδοση του υπόγειου σινεμά του, γύρισε την ταινία κρυφά για να παρακάμψει τη λογοκρισία του ιρανικού καθεστώτος.
Η έμπνευση γεννήθηκε μέσα στη φυλακή, όπου ο Παναχί κρατήθηκε για «προπαγάνδα κατά του κράτους» και άκουσε τις ιστορίες συγκρατουμένων του. Ο τίτλος ακούγεται από την πρώτη σκηνή: ένας άνδρας, ο Eghbal, χτυπά κατά λάθος έναν σκύλο με το αυτοκίνητό του. Η κόρη του αρνείται να δεχτεί τις δικαιολογίες των ενηλίκων περί «κακής τύχης» ή θεϊκής βούλησης, απαιτώντας ατομική ευθύνη.
Αυτό το ηθικό ρήγμα διαπερνά όλη την ταινία, όταν ο Eghbal απάγεται από πρώην πολιτικούς κρατούμενους που πιστεύουν ότι είναι ο βασανιστής τους. Ακολουθεί μια τραγικωμική road movie στην Τεχεράνη, με φόντο μια κοινωνία σε μετάβαση και το αποτύπωμα του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία». Το φιλμ θέτει σκληρά ερωτήματα για το μέλλον: τι γίνεται μετά την πτώση ενός καθεστώτος; Πώς διαχειρίζεται μια κοινωνία τα τραύματά της; Η απάντηση έρχεται, συγκινητικά, μέσα από τα παιδιά και μια αναπάντεχη γέννηση.
“The Secret Agent”: Πολιτικό θρίλερ και συλλογική μνήμη
Στο The Secret Agent, ο Kleber Mendonça Filho επιστρέφει στη Βραζιλία της δικτατορίας, στήνοντας ένα παρανοϊκό πολιτικό θρίλερ με ρυθμούς samba. Ο Wagner Moura υποδύεται τον Armando, έναν πανεπιστημιακό που συκοφαντείται επειδή κατήγγειλε τη διαφθορά και αναγκάζεται να κρυφτεί, ενώ τον καταδιώκει ένας πληρωμένος δολοφόνος.
Η ταινία κορυφώνεται όταν μεταφέρεται στο σήμερα, με νέους αρχειοθέτες να ακούν τις μαρτυρίες του Armando στο πλαίσιο διαδικασιών συμφιλίωσης. Ο Moura εμφανίζεται ξανά, αυτή τη φορά ως γιος του, σε έναν επίλογο για τη συλλογική μνήμη και τον κίνδυνο της λήθης. Δεν είναι τυχαίο ότι το σχέδιο γεννήθηκε την περίοδο της ακροδεξιάς διακυβέρνησης Bolsonaro, που θύμιζε επικίνδυνα τη δικτατορία των ’70s.
“One Battle After Another”: Ο φασισμός επιστρέφει στις ΗΠΑ
Στο One Battle After Another, ο Paul Thomas Anderson στρέφει το βλέμμα του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Leonardo DiCaprio υποδύεται τον Bob, έναν πρώην επαναστάτη που προσπαθεί να προστατεύσει την κόρη του από παραστρατιωτικές φασιστικές δυνάμεις, με τον Sean Penn σε έναν σκοτεινό ρόλο συνταγματάρχη.
Το φιλμ συνδυάζει πολιτικό θρίλερ, οικογενειακό δράμα και αιχμηρό σχόλιο για τη φυλή και τον εξιδανικευμένο ριζοσπαστισμό. Ξεκινά με μια σκηνή απόδρασης μεταναστών από κέντρο κράτησης τύπου ICE και, δεκαέξι χρόνια μετά, καταλήγει στο ίδιο σημείο. «Τίποτα δεν έχει αλλάξει», λέει η φωνή της Teyana Taylor, συνοψίζοντας το αίσθημα μιας χώρας παγιδευμένης στον χρόνο.
Το σινεμά ως πολιτική πράξη
Το σινεμά του 2026 δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις ούτε παρηγορητικές ψευδαισθήσεις. Αντίθετα, επιμένει να θυμίζει ότι η αντίσταση δεν είναι αφηρημένη έννοια αλλά καθημερινή πράξη, συχνά με κόστος. Σε έναν κόσμο όπου η διαφωνία βαφτίζεται απειλή και η αλληλεγγύη ποινικοποιείται, αυτές οι ταινίες λειτουργούν όχι απλώς ως έργα τέχνης, αλλά ως αρχεία μνήμης και εργαλεία πολιτικής συνείδησης.
