Ο Φλάβιο Μπολσονάρου έκανε την ανατροπή στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία, ξεπερνώντας τις δημοσκοπήσεις και αφήνοντας πίσω του τον Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα.
Με σχεδόν το σύνολο των ψήφων καταμετρημένο, ο υποψήφιος του δεξιού Φιλελεύθερου Κόμματος συγκεντρώνει 47,03% έναντι 45,16% του απερχόμενου προέδρου, με τη μάχη για την προεδρία να μεταφέρεται στον δεύτερο γύρο της 25ης Οκτωβρίου.
Η διαφορά των δύο μονάδων δίνει στον Φλάβιο Μπολσονάρου το ψυχολογικό πλεονέκτημα, χωρίς ωστόσο να του εξασφαλίζει την προεδρία. Ο Λούλα, μιλώντας σε συγκέντρωση στο Σάο Πάουλο, αναγνώρισε ότι το αποτέλεσμα ήταν «απροσδόκητο», επέλεξε όμως να αντιμετωπίσει την αναμέτρηση με όρους ποδοσφαιρικού αγώνα. «Το ματς τώρα αρχίζει. Είμαστε στην παράταση», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι έχει μπροστά του τρεις εβδομάδες για να πείσει τους ψηφοφόρους.
Το αποτέλεσμα αποτελεί σημαντική πολιτική ανατροπή σε σχέση με τις τελευταίες εκλογές και κυρίως με τις δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών, οι οποίες εμφάνιζαν τον Λούλα να προηγείται οριακά στον πρώτο γύρο. Ο Φλάβιο κατάφερε τελικά να συσπειρώσει τη δεξιά και να εμφανιστεί ως ο υποψήφιος της πολιτικής αλλαγής, αξιοποιώντας τη φθορά της κυβέρνησης και τη δυσαρέσκεια για την οικονομική κατάσταση και την ασφάλεια.
Η επίδοση του γιου του Ζαΐρ Μπολσονάρου επιβεβαιώνει παράλληλα τη δυναμική της άκρας δεξιάς στη μεγαλύτερη χώρα της Λατινικής Αμερικής. Ο Φλάβιο επιχειρεί να αποστασιοποιηθεί από τα πιο ακραία στοιχεία της πολιτικής κληρονομιάς του πατέρα του, χωρίς να κρύβει τη σύνδεσή του με το πολιτικό στρατόπεδο που διαμόρφωσε ο πρώην πρόεδρος. Η πολιτική του ταυτότητα παραμένει σαφώς δεξιά και η διεθνής του τοποθέτηση βρίσκεται πιο κοντά στον Ντόναλντ Τραμπ παρά στην πολιτική παράδοση του Λούλα.
Η αποχή μπορεί να κρίνει τον δεύτερο γύρο
Ένα από τα σημαντικότερα δεδομένα της πρώτης Κυριακής είναι η αποχή. Περίπου 33,5 εκατομμύρια εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι δεν προσήλθαν στις κάλπες, με το ποσοστό αποχής να διαμορφώνεται λίγο πάνω από το 21%.
Το μέγεθος αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει του δεύτερου γύρου. Οι δύο υποψήφιοι θα χρειαστεί πλέον να κινητοποιήσουν ψηφοφόρους που δεν συμμετείχαν στην πρώτη αναμέτρηση, αλλά και να διεκδικήσουν εκείνους που επέλεξαν άλλους υποψηφίους.
Η αριθμητική του δεύτερου γύρου είναι διαφορετική. Οι ψήφοι των υποψηφίων που αποκλείστηκαν δεν μεταφέρονται αυτόματα ούτε προς τον έναν ούτε προς τον άλλον. Ούτε όμως είναι δεδομένο ότι οι ψηφοφόροι τους θα προσέλθουν ξανά στις κάλπες. Για τον Λούλα, το ζητούμενο είναι να ανασυνθέσει ένα ευρύτερο προοδευτικό μέτωπο. Για τον Φλάβιο, να μετατρέψει την πρωτιά του σε ρεύμα νίκης.
Ο Λούλα πρέπει να ανατρέψει το momentum
Ο 80χρονος Λούλα γνωρίζει ότι ο δεύτερος γύρος θα είναι διαφορετική εκλογική μάχη. Η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να μετατρέψει την επιλογή ανάμεσα στους δύο υποψηφίους σε σύγκριση δύο διαφορετικών πολιτικών κατευθύνσεων για τη χώρα.
Ο πρόεδρος έχει στη διάθεσή του την επίκληση των κοινωνικών πολιτικών, της μείωσης της ανισότητας και της οικονομικής σταθερότητας που συνδέονται με τις προηγούμενες κυβερνήσεις του. Από την άλλη πλευρά, καλείται να απαντήσει στην κόπωση ενός τμήματος του εκλογικού σώματος και στη δυσαρέσκεια που εκφράστηκε στην κάλπη.
Η πολιτική του διαδρομή παραμένει εξαιρετικά ισχυρή αλλά και φορτισμένη. Συνιδρυτής του Κόμματος των Εργαζομένων το 1980, ο Λούλα χρειάστηκε δεκαετίες για να φτάσει στην προεδρία. Οι κυβερνήσεις του στις αρχές της δεκαετίας του 2000 συνδέθηκαν με οικονομική ανάπτυξη και κοινωνικά προγράμματα, ενώ η καταδίκη του για διαφθορά το 2017 και η φυλάκισή του αποτέλεσαν το μεγαλύτερο πλήγμα στην πολιτική του πορεία.
Οι καταδίκες ακυρώθηκαν το 2021 από το Ανώτατο Δικαστήριο, γεγονός που του επέτρεψε να επιστρέψει στην πολιτική και να επικρατήσει του Ζαΐρ Μπολσονάρου στις εκλογές του 2022.
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου από την πολιτική διαδοχή στη διεκδίκηση της προεδρίας
Για τον Φλάβιο Μπολσονάρου, η πρώτη θέση στον πρώτο γύρο είναι κάτι περισσότερο από μια εκλογική επιτυχία. Είναι η απόδειξη ότι το πολιτικό κεφάλαιο της οικογένειας Μπολσονάρου παραμένει ισχυρό ακόμη και μετά την αποχώρηση του Ζαΐρ Μπολσονάρου από την προεδρία.
Ο 45χρονος γερουσιαστής επιχειρεί να παρουσιάσει την υποψηφιότητά του ως συνέχεια της δεξιάς παράταξης που δημιούργησε ο πατέρας του, αλλά ταυτόχρονα ως μια νέα φάση. Η προεκλογική του εκστρατεία στηρίζεται στην αλλαγή, στην ασφάλεια, στην κριτική προς την κυβέρνηση Λούλα και στην υπόσχεση μιας διαφορετικής οικονομικής και πολιτικής κατεύθυνσης.
Η πρωτιά του αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή ήρθε σε μια αναμέτρηση όπου οι δημοσκοπήσεις μέχρι την τελευταία στιγμή έδειχναν μια αμφίρροπη μάχη με ελαφρύ προβάδισμα του Λούλα. Ο Φλάβιο όχι μόνο περιόρισε τη διαφορά, αλλά πέρασε πρώτος στην τελική καταμέτρηση.
25 Οκτωβρίου: Η πραγματική εκλογική μάχη τώρα αρχίζει
Ο δεύτερος γύρος θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από τις μετακινήσεις των ψηφοφόρων των μικρότερων υποψηφίων, αλλά και από τη γεωγραφία της ψήφου. Η δεξιά κατέγραψε ισχυρές επιδόσεις σε σημαντικές πολιτείες, ενώ ο Φλάβιο εμφανίστηκε ιδιαίτερα ανταγωνιστικός σε περιοχές όπου το στρατόπεδο του Λούλα είχε ισχυρή παρουσία στις προηγούμενες εκλογές.
Το πολιτικό μήνυμα της πρώτης Κυριακής είναι σαφές: η Βραζιλία παραμένει βαθιά διχασμένη και η προεδρική αναμέτρηση του 2026 θα κριθεί με διαφορά που μπορεί να είναι εξαιρετικά μικρή.
Ο Λούλα μιλά ήδη για «παράταση». Ο Φλάβιο έχει το προβάδισμα και το momentum. Μέχρι τις 25 Οκτωβρίου, οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να μετατρέψουν την πρωτιά σε πλειοψηφία, σε μια αναμέτρηση που θα κρίνει όχι μόνο ποιος θα κυβερνήσει τη Βραζιλία, αλλά και ποια πολιτική κατεύθυνση θα επικρατήσει στη μεγαλύτερη χώρα της Λατινικής Αμερικής.
