Η κοινωνική αναταραχή στη Γαλλία και η συζήτηση για την άνοδο της ακροδεξιάς φέρνουν στο προσκήνιο ένα πολιτικό παράδοξο: Δεξιά και Αριστερά αλληλοκατηγορούνται ότι ανοίγουν τον δρόμο στη Μαρίν Λεπέν, μετατρέποντας την πιθανή εκλογική της επικράτηση σε επιχείρημα εναντίον των πολιτικών αντιπάλων τους.
Ο δικηγόρος Βασίλης Σωτηρόπουλος, σε αιχμηρή ανάρτησή του με αφορμή το πρωτοσέλιδο της «Εφημερίδας των Συντακτών», ασκεί κριτική σε αυτή την αυτοεκπληρούμενη προφητεία και ζητά να αναζητηθούν οι πραγματικές αιτίες της κοινωνικής δυσαρέσκειας
Ολόκληρη η ανάρτηση:
Η φράση αυτή (πρωτοσέλιδο σήμερα της ΕΦΣΥΝ) έχει εξελιχθεί σε μια ιδιότυπη αυτοεκπληρούμενη προφητεία, η οποία διατυπώνεται από δύο εντελώς διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες, με αφορμή την κοινωνική αναταραχή στη Γαλλία. Το παράδοξο είναι ότι τόσο η Δεξιά όσο και η Αριστερά επικαλούνται τον κίνδυνο της ανόδου της ακροδεξιάς, όχι όμως για να αναζητήσουν τις πραγματικές αιτίες της ενίσχυσής της, αλλά για να καταλογίσουν στην αντίπαλη πλευρά την ευθύνη για μια ενδεχόμενη επικράτησή της.
Από τη μία πλευρά, η Δεξιά αντιμετωπίζει την κοινωνική αναταραχή ως απειλή για τη δημόσια τάξη και την πολιτική σταθερότητα. Επιστρατεύει έτσι τον μπαμπούλα της ακροδεξιάς, προειδοποιώντας ότι οι κινητοποιήσεις, οι συγκρούσεις και η αμφισβήτηση των θεσμών θα προκαλέσουν την αντίδραση μιας εκλογικής πλειοψηφίας που, αναζητώντας ασφάλεια και κανονικότητα, θα στραφεί στη … Μαρίν Λεπέν. Ναι, φοβερή “ασφάλεια” η Λεπέν: εκεί να δεις απεργίες και κακό. Σιγά μην κάτσουν ήσυχοι οι γάλλοι αν βγάλουν φασίστα πρόεδρο… Με αυτόν τον τρόπο, όμως, η απειλή της ακροδεξιάς μετατρέπεται σε εργαλείο απονομιμοποίησης της κοινωνικής διαμαρτυρίας, σαν να αποτελεί η άσκηση του δικαιώματος στην αντίσταση και στη συλλογική διεκδίκηση μια πολιτικά ανεύθυνη πράξη που πρέπει να αποφεύγεται για να μη δυσαρεστηθούν οι δυνητικοί ψηφοφόροι της Λεπέν. Δεν το ξέραμε να μην διαδηλώνουμε για να μην φοβηθείτε και πάτε και ψηφίσετε Σαμαράδες!
Από την άλλη πλευρά, η Αριστερά αντιστρέφει ακριβώς το ίδιο επιχείρημα. Όσοι επικρίνουν την κοινωνική αναταραχή, όσοι ζητούν την αποκατάσταση της τάξης ή αμφισβητούν τις μορφές που λαμβάνουν οι κινητοποιήσεις, κατηγορούνται ότι με τη στάση τους νομιμοποιούν την ακροδεξιά ρητορική και οδηγούν τους ψηφοφόρους στην αγκαλιά της Λεπέν. Έτσι, η διαφωνία με συγκεκριμένες μορφές κοινωνικής διαμαρτυρίας αντιμετωπίζεται περίπου ως συνενοχή στην άνοδο της ακροδεξιάς! Η πολιτική συζήτηση εγκλωβίζεται σε έναν αντίστροφο εκβιασμό: είτε αποδέχεσαι την αναταραχή είτε καθίστασαι υπεύθυνος για την επικράτηση εκείνων που υπόσχονται να την καταστείλουν. Σαν να μην υπάρχουν δηλαδή εύλογες ανησυχίες από τους πολίτες που θέλουν να ζήσουν σε μια πόλη χωρίς να κινδυνεύουν ανά πάσα στιγμή.
Το αποτέλεσμα είναι μια απροβλεπτη σύμπτωση ανάμεσα σε δύο αντιτιθέμενες πολιτικές αφηγήσεις: όλοι κατηγορούν όλους ότι στρώνουν τον δρόμο για τη Λεπέν, ενώ ταυτόχρονα όλοι παρουσιάζουν την άνοδό της ως σχεδόν αναπόφευκτη. Πραγματικά δεν πιστεύω ότι θα εκλεγεί η Λεπέν: όποιον και να βάλεις απέναντί της έχει εξασφαλίσει την εκλογή του. Εδώ τα κατάφερε ο Μακρόν. Φυσικά δεν υπάρχουν ποτέ βεβαιότητες στην πολιτική και ποτέ μη λες ποτέ.
Όμως, η αυτοεκπληρούμενη προφητεία δεν είναι πολιτική σκέψη, ούτε βέβαια και σοβαρή ρητορική γραμμή. Όταν κάθε κοινωνική σύγκρουση, κάθε διαμαρτυρία και κάθε αντίδραση στη διαμαρτυρία ερμηνεύεται αποκλειστικά μέσα από το ενδεχόμενο της ακροδεξιάς επικράτησης, η ακροδεξιά αναγορεύεται σε κεντρικό ρυθμιστή ολόκληρης της πολιτικής ζωής! Μην δινετε δικαιώματα σε γυναίκες γιατί ανεβαίνει ο Τραμπ. Τι λες καλε! Δεν το ξέραμε να τις βάλουμε όλες να γυρίσουν στην κουζίνα για να μην ψηφίζετε εσείς τους ναζί. Αυτά είναι φτηνότατες δικαιολογίες που πλέον δεν πείθουν κανέναν: ο φασίστας που θέλει να ψηφίσει ακροδεξιά θα το κάνει ακόμη κι αν είναι μια ημέρα που ταϊζουμε τις πάπιες στον κήπο.
Αντί να αποδομείται η πολιτική επιρροή της ακροδεξιάς, με τέτοια ρητορικά σχήματα ότι όλοι δουλεύουν για την Λεπέν, ενισχύεται η εντύπωση ότι αποτελεί τον αναπόφευκτο τελικό αποδέκτη κάθε κοινωνικής δυσαρέσκειας. Και ίσως ο ασφαλέστερος τρόπος να στρώσει κανείς τον δρόμο για τη Λεπέν είναι να επαναλαμβάνει αδιάκοπα ότι όλοι οι δρόμοι οδηγούν σε αυτήν. Ε, λοιπόν: δεν είναι έτσι. Ας σταματήσουμε να το πιστεύουμε ως φυσικό κανόνα και ας ψάξουμε καλύτερα τις αιτίες της κοινωνικής έκρηξης. Εκεί πρέπει να επικεντρωθούμε: στην αναζήτηση για πολιτική λύση κι όχι στην αυτοεκπληρούμενη προφητεία
