Prodexpo 2026: Οκταπλάσια πίεση στα προσιτά ακίνητα και μόλις 2,52% ενδιαφέρον για τεχνικά επαγγέλματα
Η έλλειψη προσιτής κατοικίας, η πληθυσμιακή συρρίκνωση της ελληνικής υπαίθρου και η περιορισμένη διάθεση των νέων να ακολουθήσουν τεχνικά επαγγέλματα αναδεικνύονται σε τρεις μεγάλες προκλήσεις για την αγορά ακινήτων. Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην Prodexpo 2026 αποτυπώνουν μια αγορά με σοβαρές ανισορροπίες στην προσφορά και τη ζήτηση, χωριά που χάνουν κατοίκους και έναν κατασκευαστικό κλάδο που δυσκολεύεται να προσελκύσει το ανθρώπινο δυναμικό που χρειάζεται.
Η έρευνα του Spitogatos δείχνει ότι η πίεση της ζήτησης σε σχέση με τη διαθέσιμη προσφορά είναι τριπλάσια στις ενοικιάσεις έναντι των πωλήσεων. Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στα οικονομικότερα ακίνητα, καθώς η αγορά κατοικίας και η κατανομή των διαθέσιμων ακινήτων παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με την τιμή και την περιοχή.
Την ίδια ώρα, η στεγαστική επιβάρυνση περιορίζει τις επιλογές των νοικοκυριών, με το κόστος στέγασης στην Ελλάδα να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες πιέσεις στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Στην περιφέρεια, αντίθετα, το πρόβλημα συνδέεται και με την απουσία βασικών υπηρεσιών και παραγωγικών ευκαιριών, ενώ η έλλειψη τεχνιτών δυσκολεύει την ανακαίνιση και την αξιοποίηση κατοικιών που παραμένουν ανεκμετάλλευτες.
Η εικόνα που προκύπτει από τις συζητήσεις της Prodexpo 2026 είναι σύνθετη: η αύξηση της προσφοράς κατοικιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, αλλά απαιτούνται παράλληλα πολιτικές για την αναζωογόνηση της υπαίθρου και την προσέλκυση νέων στα τεχνικά επαγγέλματα.
Spitogatos: Τριπλάσια πίεση στις ενοικιάσεις σε σχέση με τις πωλήσεις
Το μέγεθος της ανισορροπίας παρουσίασαν ο Δημήτρης Μελαχροινός, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του Spitogatos, και ο Δημήτρης Τσατίρης, επιχειρησιακός διευθυντής της εταιρείας, μέσα από την ανάλυση των διαθέσιμων ακινήτων και της συμπεριφοράς των ενδιαφερόμενων χρηστών.
Πανελλαδικά καταγράφονται 2,4 μοναδικά αιτήματα ενδιαφέροντος ανά διαθέσιμο ακίνητο προς ενοικίαση, έναντι 0,79 στις πωλήσεις. Οι αναζητήσεις φτάνουν τις 23 ανά ακίνητο στις ενοικιάσεις, ενώ στις πωλήσεις πλησιάζουν τις 12.
Η μεγαλύτερη πίεση εντοπίζεται στις κατοικίες χαμηλού κόστους. Στην Αττική, η ζήτηση για σπίτια με μηνιαίο ενοίκιο κάτω από 600 ευρώ υπερβαίνει κατά πολύ τη διαθέσιμη προσφορά. Επιπλέον, αρκετά ακίνητα αυτής της κατηγορίας βρίσκονται σε χαμηλή ενεργειακή κλάση ή χρειάζονται παρεμβάσεις ανακαίνισης, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τις επιλογές των ενδιαφερομένων.
Στην αγορά πώλησης, το μεγαλύτερο έλλειμμα αφορά κατοικίες αξίας έως 300.000 ευρώ, όπου συγκεντρώνεται η πλειονότητα των αναζητήσεων από Έλληνες αγοραστές. Αντίθετα, στα ακριβότερα ακίνητα, ιδίως πάνω από τις 550.000 ευρώ, η σχέση προσφοράς και ζήτησης εμφανίζεται περισσότερο ισορροπημένη.
Οκταπλάσια πίεση στα οικονομικά ακίνητα
Η απόσταση ανάμεσα στις διαφορετικές κατηγορίες κατοικιών είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Σύμφωνα με τον Δημήτρη Μελαχροινό, η προσιτή κατοικία δέχεται κατά μέσο όρο οκταπλάσια πίεση σε σχέση με την ακριβότερη, ενώ οι αποκλίσεις μεταξύ κοντινών περιοχών μπορούν να φτάσουν τις 12 έως 14 φορές.
Τα παραδείγματα που παρουσιάστηκαν αποτυπώνουν τις τοπικές διαφορές. Στο Κεφαλάρι καταγράφηκαν σχεδόν οκτώ αιτήματα ενδιαφέροντος ανά διαθέσιμο ακίνητο και 262 αναζητήσεις ανά ακίνητο αξίας έως 300.000 ευρώ. Στο Νέο Ψυχικό, ιδιαίτερα υψηλή ήταν η πίεση για ενοικίαση κατοικιών με μηνιαίο μίσθωμα έως 600 ευρώ.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η στεγαστική κρίση δεν επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο όλες τις περιοχές και όλες τις κατηγορίες ακινήτων. Η έλλειψη οικονομικών κατοικιών είναι εντονότερη, ενώ στα ακριβότερα ακίνητα η αγορά εμφανίζει μεγαλύτερη ισορροπία.
Ο Δημήτρης Τσατίρης υποστήριξε ότι απαιτείται άμεση και σημαντική αύξηση της προσφοράς. Όπως ανέφερε, προγράμματα ενίσχυσης της ζήτησης, όπως το «Σπίτι μου», έχουν κοινωνικό πρόσημο, αλλά ενδέχεται να εντείνουν την ανισορροπία όταν δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη αύξηση του διαθέσιμου αποθέματος.
«Αυτό που κατά την άποψή μας πρέπει να γίνει είναι αυτό το σοκ προσφοράς, να μπουν πολλά ακίνητα στην αγορά», ανέφερε, τονίζοντας ότι τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες κάθε περιοχής.
Μέτσοβο: Από τους 4.000 κατοίκους στους 1.200
Η στεγαστική πολιτική συνδέεται και με τη δημογραφική συρρίκνωση της ελληνικής υπαίθρου. Η δήμαρχος Μετσόβου, Μαρία-Χριστίνα Αβέρωφ, περιέγραψε τη μεταβολή που έχει υποστεί η τοπική κοινωνία, στη συζήτηση για την αναζωογόνηση των χωριών και τη δημογραφική ανανέωση, την οποία συντόνισε ο διευθύνων σύμβουλος της Dimand, Δημήτρης Ανδριόπουλος.
«Όταν μεγάλωνα εγώ στο Μέτσοβο ήμασταν 4.000 κάτοικοι. Πλέον είμαστε 1.200 περίπου», ανέφερε, περιγράφοντας τη σημαντική μείωση του πληθυσμού. Παράλληλα, τα περίπου 30.000 πρόβατα που υπήρχαν παλαιότερα στην περιοχή έχουν περιοριστεί σε περίπου 5.000, αποτυπώνοντας την υποχώρηση της κτηνοτροφίας και της τοπικής παραγωγής.
Η δήμαρχος υποστήριξε ότι δεν είναι ρεαλιστικό να διασωθούν όλοι οι μικροί οικισμοί χωρίς συνολικό σχεδιασμό. Πρότεινε την ενίσχυση των κεφαλοχωριών, ώστε να λειτουργήσουν ως κέντρα στήριξης των μικρότερων κοινοτήτων, παρέχοντας υπηρεσίες και υποδομές σε ευρύτερες γεωγραφικές ενότητες.
Ο γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, Ευάγγελος Κυριαζόπουλος, αναγνώρισε ότι η αναστροφή της πληθυσμιακής συρρίκνωσης απαιτεί συνδυασμό πολιτικών και χρόνο. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης, αναφέροντας το Μέτσοβο και την ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου ως παραδείγματα περιοχών που παρουσιάζουν αντοχές.
Η έλλειψη υποδομών απομακρύνει νέους από την ύπαιθρο
Οι δυσκολίες για όσους θέλουν να εγκατασταθούν σε ορεινά χωριά δεν περιορίζονται στην εύρεση κατοικίας ή εργασίας. Ο Σωτήρης Τσουκαρέλης, από τον συνεταιρισμό The High Mountains, περιέγραψε τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν όσοι επιχειρούν να μεταφέρουν τη ζωή τους από τα αστικά κέντρα στην περιφέρεια.
Η απουσία βασικών υπηρεσιών, καταστημάτων, ιατρικής υποστήριξης και καθημερινών υποδομών οδηγεί αρκετούς να επιστρέψουν στις πόλεις μέσα σε λίγους μήνες ή χρόνια. Όπως επισήμανε, η εγκατάσταση στην ύπαιθρο προϋποθέτει όχι μόνο κατοικία και εργασία, αλλά και δεξιότητες που συχνά απουσιάζουν από όσους έχουν μεγαλώσει σε αστικό περιβάλλον.
Η αξιοποίηση κλειστών κατοικιών μπορεί να συμβάλει στην προσέλκυση νέων κατοίκων, αλλά δεν αρκεί όταν δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για μια σταθερή καθημερινότητα. Η πρόσβαση στην υγεία και την εκπαίδευση, η δυνατότητα απασχόλησης και η διατήρηση της τοπικής οικονομικής δραστηριότητας αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την παραμονή του πληθυσμού.
Μόλις 2,52% το ενδιαφέρον των μαθητών για τεχνικά επαγγέλματα
Ένα επιπλέον πρόβλημα για το μέλλον των κατασκευών ανέδειξε η πανελλαδική έρευνα επαγγελματικών ενδιαφερόντων της Orientum, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσίασε ο συνιδρυτής της εταιρείας Σπύρος Μιχαλούλης.
Στην έρευνα συμμετείχαν περίπου 27.000 μαθητές λυκείου την περίοδο 2022-2024. Από τις 38 επαγγελματικές κατηγορίες που εξετάστηκαν, οι τεχνικές εργασίες κατατάσσονται στην 36η θέση, με μόλις το 2,52% των μαθητών να εμφανίζει υψηλό ενδιαφέρον.
Τα logistics βρίσκονται στην 33η θέση, οι κατασκευές στην 31η, ο τουρισμός και η φιλοξενία στην 30ή και η μηχανολογία στην 24η. Στην κορυφή των προτιμήσεων βρίσκεται η επιχειρηματικότητα.
Η απόσταση είναι ακόμη μεγαλύτερη στην περίπτωση των κοριτσιών. Μόλις το 0,53% εμφανίζει υψηλό ενδιαφέρον για τεχνικές εργασίες, το 4,30% για τις κατασκευές και το 4,29% για τη μηχανολογία.
Ο Σπύρος Μιχαλούλης απέδωσε μέρος του προβλήματος στην ελλιπή ενημέρωση των μαθητών για τις πραγματικές επαγγελματικές επιλογές που έχουν στη διάθεσή τους, αλλά και στα στερεότυπα που εξακολουθούν να επηρεάζουν τις αποφάσεις τους.
«Δεν αρκεί απλά να δημιουργούμε θέσεις εργασίας, πρέπει να δημιουργούμε και την επιθυμία των νέων να τις επιλέξουν», τόνισε, καλώντας τις επιχειρήσεις να έρθουν σε επαφή με τους μαθητές ήδη από το σχολείο.
Η αγορά χρειάζεται σπίτια και ανθρώπους για να τα αξιοποιήσουν
Τα ευρήματα της Prodexpo 2026 αναδεικνύουν τρεις αλληλένδετες προκλήσεις. Στα αστικά κέντρα, η έλλειψη προσιτών κατοικιών δυσκολεύει την πρόσβαση στη στέγη. Στην περιφέρεια, η πληθυσμιακή υποχώρηση συνδέεται με την περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες και την εξασθένηση της παραγωγικής δραστηριότητας. Στον κατασκευαστικό κλάδο, το χαμηλό ενδιαφέρον των νέων για τεχνικά επαγγέλματα δημιουργεί δυσκολίες στην κάλυψη των αναγκών σε εργαζομένους.
Η αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της κρίσης, αλλά η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων εξαρτάται από τη γεωγραφική τους στόχευση, την αξιοποίηση υφιστάμενων κατοικιών και τη δυνατότητα ανακαίνισης ή κατασκευής νέων.
Ταυτόχρονα, η αναζωογόνηση της υπαίθρου απαιτεί υποδομές, υπηρεσίες και σταθερές επαγγελματικές προοπτικές. Χωρίς αυτά, η διαθεσιμότητα κατοικιών δεν αρκεί για να ανακόψει τη φυγή των κατοίκων.
Η αγορά ακινήτων βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα πρόβλημα που ξεπερνά τις τιμές και τα ενοίκια. Η προσιτή στέγη, η δημογραφική ανανέωση και η επάρκεια τεχνικού προσωπικού συνδέονται άμεσα και καθορίζουν τις δυνατότητες ανάπτυξης του κλάδου τα επόμενα χρόνια.
