Ασωπός 1: Τον Μάιο του 2027 τα πρώτα στοιχεία για το κοίτασμα των 270 δισ. κυβικών μέτρων
Τον Απρίλιο του 2027 προγραμματίζεται η ερευνητική γεώτρηση στον στόχο «Ασωπός 1» στο μπλοκ 2 του Ιονίου, με τα πρώτα αποτελέσματα να αναμένονται τον Μάιο ή τον Ιούνιο. Αν επιβεβαιωθεί η ύπαρξη μεγάλου κοιτάσματος φυσικού αερίου, θα ακολουθήσει ένας νέος κύκλος γεωτρήσεων και επενδύσεων, με ορίζοντα την έναρξη παραγωγής στις αρχές της επόμενης δεκαετίας.
Τον Απρίλιο του 2027 αναμένεται να γίνει η [ερευνητική γεώτρηση στο Ιόνιο] στον στόχο «Ασωπός 1», στη θαλάσσια περιοχή του μπλοκ 2, από την κοινοπραξία Energean – ExxonMobil – Helleniq Energy. Το αποτέλεσμα της γεώτρησης αναμένεται να γίνει γνωστό περίπου έναν έως δύο μήνες αργότερα, τον Μάιο ή τον Ιούνιο του 2027, δίνοντας για πρώτη φορά σαφή εικόνα για το αν στην περιοχή υπάρχει φυσικό αέριο ή πετρέλαιο.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Energean, Μαθιός Ρήγας, ανέφερε στο Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου ότι, εφόσον επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις για κοίτασμα της τάξης των 270 δισ. κυβικών μέτρων, η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει αυτάρκης και να αποκτήσει δυνατότητα [εξαγωγών φυσικού αερίου].
Το μέγεθος του στόχου, ωστόσο, δεν αρκεί για να κριθεί ένα κοίτασμα εμπορικά εκμεταλλεύσιμο. Ακόμη και σε περίπτωση θετικής γεώτρησης, θα χρειαστούν επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις για να προσδιοριστούν με ακρίβεια τα όρια, το πάχος και τα χαρακτηριστικά του κοιτάσματος. Η διαδικασία αυτή εκτιμάται ότι θα απαιτήσει περίπου έναν χρόνο και, με τα σημερινά δεδομένα, μεταθέτει τις σχετικές εργασίες στο 2028.
Το χρονοδιάγραμμα έχει ιδιαίτερη σημασία για τον σχεδιασμό της ελληνικής ενεργειακής πολιτικής. Η Ελλάδα δεν θα περάσει από την ερευνητική γεώτρηση στην παραγωγή μέσα σε λίγους μήνες. Μετά την επιβεβαίωση ενός εμπορικά αξιοποιήσιμου κοιτάσματος θα απαιτηθούν νέες περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και περίπου τρία ακόμη χρόνια για την εγκατάσταση των υποδομών άντλησης και μεταφοράς του φυσικού αερίου.
Η περιβαλλοντική διαδικασία έχει ήδη κάνει ένα σημαντικό βήμα, καθώς το Περιφερειακό Συμβούλιο Ιονίων Νήσων ενέκρινε τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για τη γεώτρηση στον «Ασωπό 1». Εφόσον το ερευνητικό πρόγραμμα εξελιχθεί σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το 2027 θα αποτελέσει τη χρονιά κατά την οποία θα κριθεί εάν οι προσδοκίες για το υπέδαφος του Ιονίου μπορούν να μετατραπούν σε πραγματικό ενεργειακό πόρο.
Από τη γεώτρηση στην παραγωγή
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι μια επιτυχής ερευνητική γεώτρηση δεν σημαίνει αυτομάτως εμπορική παραγωγή. Η επιβεβαίωση υδρογονανθράκων θα ανοίξει έναν νέο κύκλο εργασιών, με περισσότερες γεωτρήσεις για την οριοθέτηση του κοιτάσματος και την εκτίμηση των απολήψιμων ποσοτήτων.
Εφόσον τα αποτελέσματα είναι θετικά, ο επικεφαλής της κοινοπραξίας θα περάσει στην ExxonMobil, η οποία συμμετέχει στο σχήμα μαζί με την Energean και τη Helleniq Energy. Η παρουσία της αμερικανικής εταιρείας προσδίδει στο project διαφορετική κλίμακα, καθώς η ανάπτυξη ενός μεγάλου κοιτάσματος στην ελληνική θαλάσσια περιοχή απαιτεί σημαντικά κεφάλαια, τεχνογνωσία και υποδομές.
Η προοπτική αυτή συνδέεται άμεσα και με την ευρύτερη προσπάθεια της Ελλάδας να ενισχύσει τον ρόλο της στην περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου. Ο [Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου] σχεδιάζεται να μεταφέρει ποσότητες προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη, ενώ από το 2027 η ευρωπαϊκή αγορά εισέρχεται σε νέα φάση λόγω της διακοπής των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου στην ΕΕ.
Στο πλαίσιο αυτό, οι επενδύσεις δεν αφορούν μόνο την παραγωγή αλλά και τη δυνατότητα μεταφοράς ενέργειας. Η Ελλάδα επιδιώκει να συνδυάσει τις υποδομές εισαγωγής LNG, τον Κάθετο Διάδρομο και μελλοντικά την εγχώρια παραγωγή, δημιουργώντας περισσότερες διαθέσιμες πηγές και διαδρομές τροφοδοσίας για την περιοχή.
Το Ιόνιο δίπλα στο καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου
Στο ίδιο ενεργειακό πλέγμα εντάσσεται και η [ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου], για την οποία η έκδοση της NAVTEX για τη συνέχιση των ερευνών βυθού θεωρείται ζήτημα ημερών. Σύμφωνα με τις αρμόδιες πηγές, δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια από την Τουρκία, ενώ παράλληλα αναμένεται η ολοκλήρωση της οικονομικοτεχνικής μελέτης του έργου από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Η Κυπριακή Δημοκρατία αναμένεται επίσης να καταβάλει στον ΑΔΜΗΕ δόση ύψους 25 εκατ. ευρώ για δαπάνες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Η εξέλιξη του έργου παραμένει κρίσιμη για τον σχεδιασμό των ενεργειακών διασυνδέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο ίδιο πλαίσιο βρίσκεται και το [GREGY, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου], που υποστηρίζεται πολιτικά από τις δύο χώρες. Μαζί με το καλώδιο προς την Κύπρο και τις νέες υποδομές φυσικού αερίου, διαμορφώνει ένα πλέγμα έργων που υπερβαίνει τα ελληνικά σύνορα και αφορά συνολικά την ενεργειακή αγορά της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ο Πρίνος μετατρέπεται σε υποδομή αποθήκευσης CO₂
Σημαντικό έργο με διαφορετικό αντικείμενο είναι η αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα στον Πρίνο. Η Energean προχωρά την επένδυση για την αξιοποίηση εξαντλημένου κοιτάσματος ως χώρου μόνιμης αποθήκευσης CO₂.
Η πλωτή εξέδρα που θα χρησιμοποιηθεί για την εισπίεση του διοξειδίου του άνθρακα βρίσκεται στο Πέραμα και αναμένεται να μεταφερθεί στη θαλάσσια περιοχή της Καβάλας τον Νοέμβριο. Το συνολικό έργο περιλαμβάνει χερσαίες εγκαταστάσεις για την υποδοχή του CO₂ σε υγροποιημένη μορφή και την αεριοποίησή του, καθώς και γεωτρήσεις και υποδομές εισπίεσης.
Η ολοκλήρωση των υποδομών τοποθετείται στο 2030. Μέχρι τότε θα πρέπει να έχουν ληφθεί και οι επενδυτικές αποφάσεις των βιομηχανιών που θα χρειαστεί να συλλέγουν και να μεταφέρουν τις εκπομπές τους στον Πρίνο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το γεγονός ότι η Αίγυπτος, διαθέτοντας πολλαπλάσια διαθέσιμη χωρητικότητα για αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, ζήτησε τεχνική βοήθεια από την Ελλάδα για την οργάνωση της αγοράς και τη διαμόρφωση του σχετικού θεσμικού πλαισίου.
Το ενεργειακό χρονοδιάγραμμα έως το 2030
Έτσι διαμορφώνεται ένα ενεργειακό χρονοδιάγραμμα με διαδοχικούς σταθμούς. Το 2027 θα είναι η χρονιά της ερευνητικής γεώτρησης στο Ιόνιο και της κρίσιμης απάντησης για τον «Ασωπό 1». Το 2028, εφόσον υπάρξει θετική ένδειξη, θα ακολουθήσουν οι επιβεβαιωτικές γεωτρήσεις και η οριοθέτηση του κοιτάσματος.
Εάν οι ποσότητες επιβεβαιωθούν και η ανάπτυξη κριθεί εμπορικά βιώσιμη, θα χρειαστούν περίπου τρία ακόμη χρόνια για τις εγκαταστάσεις παραγωγής και μεταφοράς. Παράλληλα, θα προχωρούν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, ο Κάθετος Διάδρομος και το project αποθήκευσης CO₂ στον Πρίνο.
Το πραγματικό στοίχημα για την Ελλάδα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν υπάρχει φυσικό αέριο στο Ιόνιο. Είναι εάν η χώρα θα μπορέσει να μετατρέψει έναν πιθανό νέο εγχώριο ενεργειακό πόρο σε παραγωγή, εξαγωγές και υποδομές που θα εξυπηρετούν την ευρύτερη αγορά της Ανατολικής Μεσογείου και της Ευρώπης.
