Η εκλογική αναμέτρηση της 6ης Σεπτεμβρίου στη Σαξονία-Άνχαλτ εξελίσσεται σε κρίσιμο τεστ για τη γερμανική πολιτική.
Η AfD προηγείται καθαρά στις δημοσκοπήσεις και ο υποψήφιός της, Ούλριχ Ζίγκμουντ, διεκδικεί να γίνει ο πρώτος πρωθυπουργός κρατιδίου από το κόμμα. Για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, όμως, το αποτέλεσμα μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολο, όποια κι αν είναι η τελική αριθμητική της κάλπης.
Ο Ζίγκμουντ και η νέα εικόνα της AfD
Ο 36χρονος Ούλριχ Ζίγκμουντ αποτελεί το πρόσωπο της προεκλογικής εκστρατείας της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ. Η δημόσια παρουσία του απέχει από την εικόνα του οργισμένου πολιτικού της άκρας δεξιάς. Με χαμόγελο, λευκό πουκάμισο και άνεση μπροστά στις κάμερες, περιοδεύει σε πόλεις και χωριά, γεμίζει πλατείες και επιχειρεί να προσεγγίσει ιδιαίτερα τους νεότερους ψηφοφόρους.
Οι σπουδές του στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και την Οικονομική Ψυχολογία, η προηγούμενη δραστηριότητά του στις πωλήσεις και η επιχειρηματική του εμπειρία στον χώρο του μάρκετινγκ έχουν διαμορφώσει ένα πολιτικό προφίλ που δίνει μεγάλη σημασία στην επικοινωνία.
Η εικόνα αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας της AfD να εμφανιστεί ως κόμμα έτοιμο να αναλάβει την εξουσία και όχι απλώς ως δύναμη διαμαρτυρίας.
Σκληρή ατζέντα πίσω από το χαμόγελο
Το πολιτικό πρόγραμμα του Ζίγκμουντ είναι σαφώς πιο σκληρό από την προεκλογική του εικόνα. Η AfD ζητά περιορισμό της μετανάστευσης, απελάσεις μεταναστών, επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια και μεγαλύτερη έμφαση στην εθνική ταυτότητα.
Στο πρόγραμμα των πρώτων 100 ημερών περιλαμβάνονται επίσης η κατάργηση χρηματοδοτήσεων προς οργανώσεις δημοκρατικής παιδείας και η υποχρεωτική εργασία για πρόσφυγες.
Το σύνθημα «Από τον λαό, για τον λαό» επιχειρεί να συνδέσει αυτές τις θέσεις με μια εικόνα άμεσης πολιτικής εκπροσώπησης, ενώ η εκστρατεία αξιοποιεί έντονα την προσωπική παρουσία του υποψηφίου.
Οι σκιές γύρω από τον υποψήφιο
Η πολιτική διαδρομή του Ζίγκμουντ έχει προκαλέσει και αντιδράσεις. Η πρόσληψη του πατέρα του μέσω του κομματικού μηχανισμού δημιούργησε κατηγορίες περί ευνοιοκρατίας, παρότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, δεν προέκυψε παρανομία.
Παράλληλα, δημοσιεύματα έχουν συνδέσει την κοινοβουλευτική ομάδα της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ με πρώην μέλη της απαγορευμένης νεοναζιστικής οργάνωσης HDJ. Ο ίδιος ο Ζίγκμουντ έχει επίσης δεχθεί κριτική επειδή εμφανίστηκε σε εκδηλώσεις δίπλα σε πρόσωπα που έφεραν νεοναζιστικά σύμβολα ή χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης ιδεολογίας.
Για τους επικριτές της AfD, επομένως, το ζήτημα δεν είναι μόνο η πολιτική της ατζέντα, αλλά και τα όρια που θα τεθούν απέναντι σε ακραία στοιχεία γύρω από το κόμμα.
Το μεγάλο ερώτημα: μπορεί η AfD να κυβερνήσει;
Οι δημοσκοπήσεις έχουν μετατοπίσει το επίκεντρο της συζήτησης. Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι τόσο αν η AfD θα κερδίσει, αλλά αν θα συγκεντρώσει αρκετές έδρες ώστε να σχηματίσει μόνη της κυβέρνηση.
Μια αυτοδύναμη νίκη θα είχε ιστορική σημασία για τη γερμανική πολιτική, καθώς θα έδινε στην AfD πραγματική κυβερνητική εξουσία σε επίπεδο κρατιδίου. Θα αποτελούσε παράλληλα μια μεγάλη πολιτική δοκιμασία για το λεγόμενο «τείχος προστασίας» των παραδοσιακών κομμάτων απέναντι στην AfD.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια διαφορετική ανάγνωση στο εσωτερικό της CDU. Ορισμένοι συντηρητικοί θεωρούν ότι μια κυβέρνηση της AfD θα μπορούσε να αποτύχει στην πράξη, αποκαλύπτοντας τα όρια της πολιτικής της και επιτρέποντας στην CDU να επιστρέψει ισχυρότερη στην αντιπολίτευση.
Το δύσκολο σταυρόλεξο της CDU
Εάν η AfD δεν εξασφαλίσει αυτοδυναμία, η CDU θα βρεθεί μπροστά σε ένα πολύ δύσκολο κυβερνητικό σταυρόλεξο. Η συνεργασία με την AfD παραμένει αποκλεισμένη από την επίσημη γραμμή του κόμματος, ενώ αντίστοιχα έχει αποκλειστεί και η συνεργασία με το Die Linke.
Η αριθμητική της Βουλής, όμως, μπορεί να οδηγήσει την CDU σε κυβέρνηση μειοψηφίας με το SPD και ενδεχομένως τους Πράσινους, η οποία θα χρειάζεται την ανοχή ή την υποστήριξη του Die Linke για κρίσιμες ψηφοφορίες.
Ένα τέτοιο μοντέλο ήδη προκαλεί αντιδράσεις στο εσωτερικό της CDU. Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι θα έδινε στην Αριστερά de facto δικαίωμα βέτο και θα επέτρεπε στην AfD να παρουσιάζει τους Χριστιανοδημοκράτες ως «αριστερούς μεταμφιεσμένους».
Η κάλπη της Σαξονίας-Άνχαλτ αφορά πλέον και τον Μερτς
Η εκλογική αναμέτρηση αποκτά έτσι εθνική διάσταση. Ο Φρίντριχ Μερτς βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με χαμηλή δημοτικότητα, ενώ στο εσωτερικό της CDU έχουν αρχίσει συζητήσεις ακόμη και για το ενδεχόμενο αλλαγής καγκελαρίου, το λεγόμενο Kanzlertausch.
Η παρουσία του Μερτς στην ανατολική Γερμανία δεν έχει βοηθήσει την κατάσταση. Σε πρόσφατες εμφανίσεις του έχει αντιμετωπίσει αποδοκιμασίες, με ψηφοφόρους να τον αποκαλούν «Πινόκιο» και «φιλοπόλεμο».
Το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί επομένως να λειτουργήσει ως επιταχυντής εξελίξεων. Μια μεγάλη νίκη της AfD θα ενισχύσει τις φωνές που αμφισβητούν τη στρατηγική του Μερτς. Μια αδύναμη επίδοση της AfD, από την άλλη, θα αφήσει την CDU αντιμέτωπη με ένα δύσκολο κυβερνητικό παζλ.
Σε κάθε περίπτωση, η Σαξονία-Άνχαλτ δεν αποτελεί πλέον μια περιφερειακή εκλογική αναμέτρηση. Η κάλπη της Κυριακής θα δείξει πόσο κοντά βρίσκεται η AfD στην πραγματική άσκηση εξουσίας και, ταυτόχρονα, πόσο σταθερή παραμένει η πολιτική στρατηγική του Φρίντριχ Μερτς απέναντι στην άνοδο της γερμανικής άκρας δεξιάς.
