Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν ανέβηκε στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ με φωτογραφίες του νεκρού Αλί Χαμενεΐ και παιδιών που σκοτώθηκαν σε επιθέσεις, απαντώντας στην ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ και παρουσιάζοντας την Τεχεράνη ως θύμα της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης. Παρά την πολεμική ρητορική, άφησε ανοιχτό τον δρόμο της διπλωματίας, θέτοντας όμως ως όρο να μην υπάρξουν απειλές και εξαναγκασμός.
Ο Πεζεσκιάν ξεκίνησε την ομιλία του αναφερόμενος ευθέως στον Ντόναλντ Τραμπ και στη δική του ομιλία την προηγούμενη ημέρα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
«Είχα ετοιμάσει μια ομιλία για να σας παρουσιάσω χθες. Τότε, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών μας χαρακτήρισε τρομοκράτες», είπε, για να προσθέσει: «Έχουμε υπάρξει θύματα τρομοκρατίας».
Η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν βρίσκεται πλέον και στο επίκεντρο των διπλωματικών επαφών στη Νέα Υόρκη, ενώ το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα βασικά διαπραγματευτικά ζητήματα ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Στις πρώτες στιγμές της ομιλίας του, ο Ιρανός πρόεδρος σήκωσε μια εικόνα του Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος, σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων στο Ιράν. Παράλληλα, έδειξε φωτογραφίες παιδιών που σκοτώθηκαν σε επίθεση σε σχολείο.
Η κίνηση είχε σαφή συμβολισμό, καθώς ο Πεζεσκιάν επιχείρησε να μεταφέρει στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης την εικόνα μιας χώρας που, όπως υποστήριξε, δέχθηκε επίθεση και αναγκάστηκε να απαντήσει.
«Μας χτύπησαν αλλά δεν γονατίσαμε»
Ο Πεζεσκιάν κατηγόρησε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι σκοτώθηκαν Ιρανοί επιστήμονες, στρατιωτικοί, γυναίκες και παιδιά.
«Με πολλαπλές κεφαλές οι ΗΠΑ βομβάρδισαν σχολείο, παιδιά χάθηκαν κάτω από βόμβες με όπλα που χρησιμοποίησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ», είπε.
«Μας χτύπησαν αλλά δεν γονατίσαμε, απαντήσαμε. Δεν χτυπήσαμε εμείς πολίτες», πρόσθεσε.
Ο Ιρανός πρόεδρος επιχείρησε έτσι να αντιστρέψει το βασικό επιχείρημα της Ουάσιγκτον, σύμφωνα με το οποίο η στρατιωτική επέμβαση στόχευε στην αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη.
Την ίδια ώρα, η αμερικανική αντιπροσωπεία αποχώρησε από την αίθουσα όταν ο Πεζεσκιάν ανέβηκε στο βήμα.
«Όχι πυρηνικά όπλα – κανένας περιορισμός στην ειρηνική πυρηνική τεχνολογία»
Το πυρηνικό πρόγραμμα αποτέλεσε το δεύτερο βασικό σημείο της ομιλίας του Ιρανού προέδρου.
Ο Πεζεσκιάν δήλωσε ότι το Ιράν δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, αλλά δεν πρόκειται να δεχθεί περιορισμούς στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας.
«Το λέμε ξεκάθαρα, όχι πυρηνικά όπλα και κανένας περιορισμός στην ειρηνική πυρηνική τεχνολογία», είπε.
Υποστήριξε ότι η ειρηνική πυρηνική τεχνολογία αποτελεί στοιχείο της ανάπτυξης του Ιράν και απέρριψε την ιδέα ότι το δικαίωμα αυτό μπορεί να περιορίζεται σε συγκεκριμένες χώρες.
«Δεν ζητάμε ειδική μεταχείριση, ζητάμε ίσα δικαιώματα», ανέφερε.
Η θέση αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της διαφοράς Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου παραμένει ένα από τα δυσκολότερα σημεία οποιασδήποτε πιθανής συμφωνίας, με την αμερικανική πλευρά να ζητά περιορισμούς και το Ιράν να επιμένει στο δικαίωμά του για ειρηνική πυρηνική δραστηριότητα.
Ορμούζ: «Δεν μπορεί κανείς να χρησιμοποιεί τη θαλάσσια οδό εναντίον μας»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Πεζεσκιάν και στο Στενό του Ορμούζ, το οποίο έχει μετατραπεί σε κρίσιμο μοχλό πίεσης στις σχέσεις Ιράν – ΗΠΑ.
«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε κανέναν να έχει ελεύθερη πρόσβαση και να κερδίσει από μια πλωτή οδό, ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιεί αυτήν την πλωτή οδό για να μας επιβάλει τις επιθέσεις του», είπε.
Η θέση αυτή έρχεται ενώ η Τεχεράνη έχει συνδέσει το άνοιγμα των Στενών με συγκεκριμένους όρους στις συνομιλίες με την Ουάσιγκτον.
Ο Πεζεσκιάν προειδοποίησε ταυτόχρονα ότι οποιαδήποτε επέκταση του πολέμου δεν θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη ασφάλεια.
«Το Ιράν δεν μπορεί να εξαναγκαστεί σε παράδοση»
Σε υψηλούς τόνους ήταν και η αναφορά του στην αμερικανική πίεση.
«Έχουν μάθει ότι το Ιράν δεν μπορεί να αναγκαστεί να παραδοθεί», είπε, επαναλαμβάνοντας ότι η χώρα του δεν ξεκίνησε τον πόλεμο και ότι παραμένει προσηλωμένη στις διαπραγματεύσεις.
«Το Ιράν ποτέ, μα ποτέ δεν υπήρξε επιτιθέμενος, ποτέ δεν ξεκίνησε πόλεμο και πάντα έδειχνε τη δέσμευσή του στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», υποστήριξε.
Και κατέληξε με μια φράση που συμπυκνώνει το μήνυμα της ομιλίας του: «Δεν θα σκύψουμε ποτέ το κεφάλι μας ούτε θα γονατίσουμε».
Παράλληλα, ζήτησε την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή, υποστηρίζοντας ότι τα περιφερειακά ζητήματα πρέπει να επιλύονται από τις ίδιες τις χώρες της περιοχής.
Παλαιστίνη: «Ανοιχτή πληγή στη συνείδηση της διεθνούς κοινότητας»
Ο Ιρανός πρόεδρος αναφέρθηκε εκτενώς και στην Παλαιστίνη, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση στη Γάζα «ανοιχτή πληγή στη συνείδηση της διεθνούς κοινότητας».
«Δεν μπορούμε να μιλάμε για ειρήνη αγνοώντας την Παλαιστίνη. Η διαρκής ειρήνη στη Δυτική Ασία είναι αδύνατη χωρίς δικαιοσύνη για την Παλαιστίνη», είπε.
Ο Πεζεσκιάν κατηγόρησε το Ισραήλ ότι επιτίθεται στους γείτονές του και αναφέρθηκε στις απώλειες στη Γάζα, εντάσσοντας την παλαιστινιακή υπόθεση στο συνολικό αφήγημα της Τεχεράνης για την περιφερειακή σύγκρουση.
Διάλογος με τις ΗΠΑ, αλλά χωρίς «γλώσσα της βίας»
Παρά την έντονη επίθεση στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ο Πεζεσκιάν δεν έκλεισε την πόρτα των διαπραγματεύσεων.
Αντίθετα, δήλωσε ότι το Ιράν παραμένει έτοιμο για διάλογο, διπλωματία και διαπραγματεύσεις, αλλά όχι υπό καθεστώς απειλών ή στρατιωτικού εξαναγκασμού.
«Είμαστε έτοιμοι για διάλογο, διπλωματία και διαπραγματεύσεις, αλλά δεν αποδεχόμαστε τη γλώσσα της βίας», είπε, απευθυνόμενος ουσιαστικά στην Ουάσιγκτον.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι μια συμφωνία με το Ιράν θα απαιτούσε «σκληρή δουλειά» σε βάθος χρόνου, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικών επιλογών για την αμερικανική πλευρά.
Η εικόνα από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποτυπώνει έτσι το βασικό παράδοξο της σημερινής φάσης: η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη ανταλλάσσουν βαριές κατηγορίες και απειλές, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν ανοιχτό έναν δίαυλο για διαπραγμάτευση. Και στο κέντρο αυτής της εξίσωσης βρίσκονται το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, η παρουσία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και το Στενό του Ορμούζ.
