Σε υψηλούς τόνους συνεχίζεται η διπλωματική αντιπαράθεση Αθήνας και Άγκυρας για τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια και τα θαλάσσια πάρκα, με την ελληνική πλευρά να απορρίπτει κατηγορηματικά τις τουρκικές αιτιάσεις και να δηλώνει ότι θα υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα σε κάθε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το θέμα τέθηκε παράλληλα από τον Γιώργο Γεραπετρίτη στη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στο Γουίκλοου της Ιρλανδίας, όπου η Αθήνα παρουσίασε στους Ευρωπαίους εταίρους της την εικόνα αυξημένης τουρκικής δραστηριότητας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Διάβημα της Αθήνας στην Άγκυρα
Η ελληνική διπλωματία προχώρησε σε διάβημα διαμαρτυρίας προς το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, κατόπιν οδηγιών του υπουργού Εξωτερικών, με αφορμή τόσο τις δημόσιες τουρκικές ανακοινώσεις για τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια όσο και τις Προεδρικές Αποφάσεις της 15ης Αυγούστου για την ανακήρυξη δύο «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων.
Κατά την επίδοση του ελληνικού διαβήματος, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών παρέδωσε Ρηματικές Διακοινώσεις, επαναλαμβάνοντας τους ισχυρισμούς που είχε ήδη διατυπώσει δημόσια η Άγκυρα.
Η Αθήνα απορρίπτει τους ισχυρισμούς αυτούς ως αυθαίρετους και χωρίς νομική βάση, υπογραμμίζοντας ότι το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο έχει καθοριστεί από τα σχετικά διεθνή συμβατικά κείμενα.
Η ελληνική θέση είναι ότι οι τουρκικές αιτιάσεις δεν μπορούν να δημιουργήσουν νέα δεδομένα ως προς το καθεστώς των θαλάσσιων περιοχών ούτε να αμφισβητήσουν δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
Στο επίκεντρο τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αντιπαράθεση για τα δύο τουρκικά θαλάσσια πάρκα που ανακοινώθηκαν στις 15 Αυγούστου.
Η ελληνική πλευρά χαρακτηρίζει άκυρη και στερούμενη έννομης ισχύος την ανακήρυξή τους στον βαθμό που, όπως υποστηρίζει, εκτείνονται σε περιοχές εκτός τουρκικής δικαιοδοσίας, στην ανοιχτή θάλασσα και σε περιοχές της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Η Αθήνα αντιπαραβάλλει τη συγκεκριμένη τουρκική πρωτοβουλία με τα δύο ελληνικά θαλάσσια πάρκα, επισημαίνοντας ότι αυτά περιορίζονται σε ελληνικά χωρικά ύδατα και έχουν σχεδιαστεί σύμφωνα με τις πρόνοιες του Διεθνούς Δικαίου.
Η διαφορά αυτή αποτελεί βασικό στοιχείο της ελληνικής επιχειρηματολογίας απέναντι στους Ευρωπαίους εταίρους. Η Αθήνα επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος μπορεί να αποτελεί πεδίο διεθνούς συνεργασίας, υπό την προϋπόθεση ότι οι σχετικές πρωτοβουλίες σέβονται τα υφιστάμενα δικαιώματα και τις αρμοδιότητες των κρατών.
Ο Γεραπετρίτης έθεσε το θέμα στο Gymnich
Η τουρκική δραστηριότητα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο βρέθηκε στο επίκεντρο της ενημέρωσης που έκανε ο Γιώργος Γεραπετρίτης στους Ευρωπαίους ομολόγους του κατά την άτυπη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στο Γουίκλοου της Ιρλανδίας.
Ο υπουργός Εξωτερικών παρουσίασε στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Άμυνας για την πορεία των παραβιάσεων και παραβάσεων κατά το τελευταίο οκτάμηνο, με την ελληνική πλευρά να καταγράφει εντονότερη δραστηριότητα κατά τους τελευταίους δύο με τρεις μήνες.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ποιοτική διάσταση της τουρκικής δραστηριότητας, με την παρουσία οπλισμένων αεροσκαφών και νέες υπερπτήσεις πάνω από ελληνικό έδαφος να περιλαμβάνονται στα περιστατικά που τέθηκαν υπόψη των Ευρωπαίων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκε και το περιστατικό της 28ης Αυγούστου, όταν τουρκικό UAV παραβίασε το FIR Αθηνών στην περιοχή μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου και αναχαιτίστηκε από ελληνικά F-16. Στην ενημέρωση περιλήφθηκαν επίσης οι συνεχιζόμενες παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων από σκάφη της τουρκικής ακτοφυλακής.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» στην ευρωπαϊκή συζήτηση
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης συνέδεσε την αυξημένη τουρκική δραστηριότητα με την ευρύτερη πολιτική της Άγκυρας και ειδικότερα με την προώθηση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, το συγκεκριμένο δόγμα έχει πλέον ενταχθεί στα τουρκικά σχολικά προγράμματα και βιβλία, γεγονός που, όπως εκτιμά η Αθήνα, προσδίδει μεγαλύτερο θεσμικό και πολιτικό βάρος στις σχετικές αντιλήψεις.
Παράλληλα, έγινε αναφορά στις πληροφορίες για πιθανή κατάθεση νομοσχεδίου στην Τουρκία που θα αφορά τη «Γαλάζια Πατρίδα». Μια τέτοια εξέλιξη, σύμφωνα με την ελληνική εκτίμηση, θα μπορούσε να αποτελέσει νέο βήμα κλιμάκωσης.
Η Αθήνα εντάσσει το ζήτημα στη συνολική εικόνα του τουρκικού αναθεωρητισμού, επιδιώκοντας να διατηρήσει το θέμα ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα.
Η ελληνική θέση για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ
Παρά την ένταση, η ελληνική κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι παραμένει προσηλωμένη στην ειρηνική επίλυση της μοναδικής διαφοράς που αναγνωρίζει με την Τουρκία: την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Η θέση αυτή συνυπάρχει με τη σαφή προειδοποίηση ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να αποδεχθεί ενέργειες που θεωρεί ότι αμφισβητούν την ελληνική κυριαρχία ή τα κυριαρχικά δικαιώματα.
Με αυτό το σκεπτικό, ο Γιώργος Γεραπετρίτης έστειλε από το Gymnich μήνυμα ότι η προσπάθεια για λειτουργική σχέση με την Άγκυρα παραμένει ενεργή, αλλά συνδέεται άμεσα με τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, των σχέσεων καλής γειτονίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών της ΕΕ.
«Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να δεχθούμε οποιαδήποτε υποχώρηση σε σχέση με την κυριαρχία και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, ζητώντας παράλληλα άμεση ευρωπαϊκή αλληλεγγύη σε περίπτωση επιθετικότητας.
Η Αθήνα ανεβάζει το θέμα στην ΕΕ
Η διπλωματική αντιπαράθεση για τα θαλάσσια πάρκα και τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια αποκτά έτσι ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση.
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να καταστήσει σαφές στους εταίρους της ότι οι κινήσεις της Άγκυρας αποτελούν μέρος μιας συνολικότερης πολιτικής, στην οποία περιλαμβάνονται οι αμφισβητήσεις στο Αιγαίο, η «Γαλάζια Πατρίδα», οι υπερπτήσεις, οι παραβιάσεις και οι μονομερείς ενέργειες στη θάλασσα.
Παράλληλα, η Αθήνα διαμηνύει ότι θα συνεχίσει να αναδεικνύει ενώπιον των ευρωπαϊκών και διεθνών εταίρων της κάθε ενέργεια που θεωρεί ότι παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο ή θίγει την ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα.
Στήριξη στην Ουκρανία και ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα
Στη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, η ελληνική ατζέντα δεν περιορίστηκε στα ελληνοτουρκικά.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας προς την Ουκρανία, δίνοντας έμφαση στις συνέπειες των ρωσικών επιθέσεων για τη ναυσιπλοΐα και τις εξαγωγές σιτηρών.
Η Αθήνα επισήμανε ότι οι επιθέσεις επηρεάζουν πλέον όχι μόνο λιμενικές υποδομές αλλά και πλοία ξηρού φορτίου, δημιουργώντας πρόσθετους κινδύνους για τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Παράλληλα, τέθηκε η ανάγκη στήριξης της Ουκρανίας ενόψει του χειμώνα, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των ενεργειακών υποδομών και στην ενίσχυση των δυνατοτήτων αντιαεροπορικής άμυνας.
Η Ελλάδα εξέφρασε την ετοιμότητά της να συνδράμει στην αποκατάσταση ζημιών σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και στην ενεργειακή στήριξη της Ουκρανίας μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ελληνική πλευρά έθεσε την ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, προτείνοντας τη δημιουργία προληπτικού μηχανισμού ενημέρωσης και ασφαλούς διέλευσης.
Η αντιπαράθεση με την Άγκυρα, πάντως, παραμένει το βασικό ζήτημα για την Αθήνα σε ό,τι αφορά την Ανατολική Μεσόγειο. Με τις Ρηματικές Διακοινώσεις να προσθέτουν ένα ακόμη επεισόδιο στη διπλωματική αντιπαράθεση, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να συνδυάσει τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας με την Τουρκία με τη σαφή υπεράσπιση των θέσεων και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας.
