Ισχυρότερο των τελευταίων 1.000 ετών – Πώς απειλεί να κάνει το 2027 την θερμότερη χρονιά στην ιστορία
Σε ένα πρωτοφανές επεισόδιο εξελίσσεται το Ελ Νίνιο, με τις θερμοκρασίες στον Ειρηνικό να ανεβαίνουν σε επίπεδα που προκαλούν έντονη ανησυχία στους επιστήμονες.
Οι τελευταίες προβλέψεις δείχνουν ένα εξαιρετικά ισχυρό φαινόμενο, το οποίο μπορεί να εντείνει την παγκόσμια υπερθέρμανση, να αυξήσει τις ακραίες καιρικές συνθήκες και να καταστήσει το 2027 τη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί.
Ένα Ελ Νίνιο που αποκτά πρωτοφανείς διαστάσεις
«Το Ελ Νίνιο γιγαντώνεται μπροστά στα μάτια μας». Η προειδοποίηση του ΟΗΕ αποτυπώνει την ανησυχία για την ταχύτητα με την οποία ενισχύεται το κλιματικό φαινόμενο στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν ότι το Ελ Νίνιο έχει πλέον εδραιωθεί και αναμένεται να ενταθεί τους επόμενους μήνες. Το ενδεχόμενο να εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα φαινόμενα που έχουν παρατηρηθεί εδώ και αιώνες έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τους φόβους για μια νέα περίοδο ακραίων θερμοκρασιών.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτής της εξέλιξης είναι ότι το Ελ Νίνιο προσθέτει επιπλέον θερμότητα σε έναν πλανήτη που ήδη θερμαίνεται εξαιτίας της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Η σύμπτωση των δύο παραγόντων δημιουργεί τις προϋποθέσεις για νέα θερμοκρασιακά ρεκόρ.
Έως και 4 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο
Το Ελ Νίνιο αποτελεί φυσικό κλιματικό κύκλο. Προκαλείται από μεταβολές στους ανέμους πάνω από τον Ειρηνικό, οι οποίες μεταβάλλουν την κυκλοφορία των υδάτων και οδηγούν στην απελευθέρωση τεράστιων ποσοτήτων θερμότητας από τον ωκεανό προς την ατμόσφαιρα.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή-κλειδί του φαινομένου βρίσκεται ήδη περίπου 2,6 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο της τελευταίας 30ετίας.
Πρόκειται για τιμή που πλησιάζει το υψηλότερο επίπεδο της εποχής των δορυφορικών μετρήσεων. Το προηγούμενο μεγάλο ρεκόρ είχε καταγραφεί το 2015, όταν η αντίστοιχη απόκλιση είχε φτάσει τους 3,1 βαθμούς Κελσίου.
Το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η κορύφωση του φαινομένου δεν έχει ακόμη έρθει. Ο μέσος όρος των προβλέψεων από 14 κλιματικά μοντέλα δείχνει ότι η απόκλιση θα μπορούσε να προσεγγίσει τους 4 βαθμούς Κελσίου τον Νοέμβριο.
Ενδεικτικό της έντασης είναι και το γεγονός ότι σε ορισμένες περιοχές κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού καταγράφηκαν τον Ιούλιο και στις αρχές Αυγούστου θερμοκρασίες έως και 8 βαθμούς Κελσίου υψηλότερες από τον μέσο όρο.
Γιατί οι επιστήμονες μιλούν για «Ελ Νίνιο επιπέδου Godzilla»
Η πιθανότητα ενός ακραίου Ελ Νίνιο έχει οδηγήσει ορισμένους επιστήμονες να χρησιμοποιούν τον όρο «Godzilla», προκειμένου να περιγράψουν το μέγεθος της αναμενόμενης διαταραχής.
Σύμφωνα με τον αναλυτή κλίματος Zeke Hausfather, στοιχεία από κοράλλια, δακτυλίους δέντρων και ιστορικά αρχεία δείχνουν ότι δεν έχει καταγραφεί κατά την τελευταία χιλιετία Ελ Νίνιο αντίστοιχης έντασης με αυτή που υποδεικνύουν οι σημερινές προβλέψεις.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η αλληλεπίδραση του φυσικού φαινομένου με την κλιματική αλλαγή. Η παγκόσμια θερμοκρασία βρίσκεται ήδη σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα και κάθε ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να λειτουργήσει ως επιπλέον θερμική ώθηση.
Έτσι εξηγείται και η εκτίμηση ότι το 2027 θα μπορούσε να καταρρίψει το προηγούμενο παγκόσμιο ρεκόρ θερμοκρασίας.
Γκουτέρες: «Ο πλανήτης βρίσκεται σε αχαρτογράφητα νερά»
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες περιέγραψε την εξέλιξη με ιδιαίτερα δραματικούς όρους, υπογραμμίζοντας ότι ο πλανήτης βρίσκεται πλέον σε «αχαρτογράφητα νερά» και ότι τα νερά αυτά θερμαίνονται.
Η επικεφαλής του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, Σελέστε Σαούλο, προειδοποίησε ότι ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις σε κοινωνίες και οικονομίες σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ήδη, σύμφωνα με τον WMO, οι επιπτώσεις εκδηλώνονται με ξηρασίες, πλημμύρες και ακραίες θερμοκρασίες. Η περαιτέρω ενίσχυση του φαινομένου αναμένεται να διευρύνει τη γεωγραφική και οικονομική έκταση των συνεπειών.
Από τις πυρκαγιές στις πλημμύρες
Οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή.
Στην Αυστραλία, η αυξημένη θερμοκρασία και η μεταβολή των βροχοπτώσεων μπορούν να ενισχύσουν τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών. Σε τμήματα της Νότιας Αμερικής, αντίθετα, το φαινόμενο συνδέεται με αυξημένες βροχοπτώσεις και υψηλότερο κίνδυνο πλημμυρών.
Παράλληλα, η διαταραχή των μουσώνων μπορεί να επηρεάσει περιοχές όπου εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνται από την εποχική βροχόπτωση για την παραγωγή τροφίμων και την επάρκεια νερού.
Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα έχει ήδη προειδοποιήσει ότι ένα ισχυρό Ελ Νίνιο θα μπορούσε να οδηγήσει περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια.
Η κλιματική κρίση μετατρέπει το Ελ Νίνιο σε μεγαλύτερη απειλή
Το Ελ Νίνιο από μόνο του αποτελεί φυσικό φαινόμενο. Το πρόβλημα αποκτά διαφορετικές διαστάσεις σε έναν πλανήτη που έχει ήδη θερμανθεί σημαντικά.
Οι υψηλότερες βασικές θερμοκρασίες σημαίνουν ότι ένα ισχυρό Ελ Νίνιο ξεκινά από ένα ήδη θερμότερο επίπεδο. Αυτό μπορεί να ενισχύσει τους καύσωνες, να επιβαρύνει την ξηρασία και να αυξήσει την πίεση σε γεωργία, υδάτινους πόρους και οικοσυστήματα.
Παράλληλα, έρευνες εξετάζουν κατά πόσο η υπερθέρμανση του πλανήτη μεταβάλλει τη συμπεριφορά και την ένταση των κύκλων Ελ Νίνιο – Λα Νίνια, δημιουργώντας έναν επιπλέον παράγοντα αβεβαιότητας για τις επόμενες δεκαετίες.
Το κόστος περνάει και στο τραπέζι των καταναλωτών
Οι συνέπειες του φαινομένου δεν περιορίζονται στους δείκτες θερμοκρασίας. Οι ακραίες καιρικές συνθήκες επηρεάζουν άμεσα την αγροτική παραγωγή και, μέσω αυτής, τις τιμές των τροφίμων.
Η ξηρασία μπορεί να περιορίσει τις σοδειές, ενώ οι πλημμύρες μπορούν να καταστρέψουν καλλιέργειες και υποδομές. Όταν οι δύο τάσεις συνδυάζονται με υψηλές θερμοκρασίες και προβλήματα στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, οι πιέσεις μεταφέρονται τελικά στις αγορές.
Ο Chris Jaccarini της Energy and Climate Intelligence Unit επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις πλήττουν ιδιαίτερα τα χαμηλότερα εισοδήματα, καθώς τα τρόφιμα αποτελούν μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι επομένως διπλή: ένα ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να γίνει καταλύτης για νέα θερμοκρασιακά ρεκόρ, αλλά ταυτόχρονα να δοκιμάσει την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια και να αυξήσει το οικονομικό κόστος της κλιματικής κρίσης.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι η διάρκεια και η τελική ένταση του φαινομένου. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν οι σημερινές προβλέψεις για ένα ακραίο Ελ Νίνιο θα επιβεβαιωθούν. Σε κάθε περίπτωση, η επιστημονική προειδοποίηση είναι σαφής: όσο υψηλότερη είναι η θερμοκρασία εκκίνησης του πλανήτη, τόσο μεγαλύτερες μπορούν να γίνουν οι συνέπειες ενός φυσικού κλιματικού φαινομένου.
