Η Αυστραλία έκανε το πρώτο μεγάλο βήμα, αποκλείοντας από τον Δεκέμβριο του 2025 τα παιδιά κάτω των 16 ετών από μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Έκτοτε, όλο και περισσότερες χώρες εξετάζουν αυστηρότερους περιορισμούς, ενώ η Ευρώπη αναζητά κοινή γραμμή και οι ίδιες οι εταιρείες τεχνολογίας βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενες πιέσεις για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν τα προϊόντα τους για ανήλικους.
Η Αυστραλία άνοιξε τον δρόμο
Η αυστραλιανή νομοθεσία αποτελεί μέχρι στιγμής το πιο αυστηρό μοντέλο. Από τις 10 Δεκεμβρίου 2025, οι μεγάλες πλατφόρμες υποχρεούνται να εμποδίζουν την πρόσβαση χρηστών κάτω των 16 ετών.
Στο μέτρο περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων το TikTok, το YouTube, το Instagram και το Facebook. Οι εταιρείες που δεν συμμορφώνονται αντιμετωπίζουν πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν τα 49,5 εκατ. αυστραλιανά δολάρια.
Η λογική της αυστραλιανής κυβέρνησης είναι ότι το βάρος δεν πρέπει να πέφτει στους γονείς ή στα ίδια τα παιδιά, αλλά στις πλατφόρμες, οι οποίες καλούνται να αποδείξουν ότι λαμβάνουν επαρκή μέτρα για την επαλήθευση της ηλικίας.
Η Meta πληρώνει ακριβά το αμερικανικό μέτωπο
Στις ΗΠΑ, η πίεση παίρνει διαφορετική μορφή. Η Meta συμφώνησε να καταβάλει έως και 18 δισ. δολάρια σε βάθος δεκαετίας, στο πλαίσιο συμφωνίας με σχεδόν όλες τις αμερικανικές Πολιτείες για καταγγελίες σχετικά με τον σχεδιασμό του Facebook και του Instagram και την επίδρασή του στους ανήλικους χρήστες.
Η υπόθεση αφορά έναν από τους σημαντικότερους ελέγχους απέναντι στις μεγάλες πλατφόρμες και στο κατά πόσο χαρακτηριστικά που έχουν σχεδιαστεί για να αυξάνουν τον χρόνο παραμονής μπορούν να λειτουργούν επιβαρυντικά για παιδιά και εφήβους.
Παράλληλα, στις ΗΠΑ προωθείται το Kids Online Safety Act, με στόχο να επιβληθούν στις εταιρείες μεγαλύτερες υποχρεώσεις προστασίας των ανηλίκων. Η συζήτηση, ωστόσο, σκοντάφτει και στις συνταγματικές ανησυχίες για την ελευθερία της έκφρασης.
Η Ευρώπη κινείται προς όριο 15 ή 16 ετών
Στην Ευρώπη δεν υπάρχει ακόμη ενιαίο μοντέλο. Οι κυβερνήσεις κινούνται, όμως, προς την ίδια κατεύθυνση: υψηλότερα ηλικιακά όρια και αυστηρότερη ευθύνη των πλατφορμών.
Η Βρετανία σχεδιάζει απαγόρευση των social media για παιδιά κάτω των 16 ετών, με εφαρμογή που τοποθετείται γύρω στην άνοιξη του 2027. Παράλληλα, εξετάζει τεχνολογικά εργαλεία που θα επιτρέπουν σε Apple και Google να εντοπίζουν και να εμποδίζουν την αποστολή γυμνών εικόνων από ανήλικους.
Η Δανία έχει ανακοινώσει σχέδιο για απαγόρευση κάτω των 15 ετών, με δυνατότητα γονικής συναίνεσης για ορισμένες πλατφόρμες από την ηλικία των 13.
Στη Νορβηγία προωθείται επίσης η αύξηση του ορίου στα 15 χρόνια, ενώ στη Σουηδία κυβερνητική επιτροπή εισηγήθηκε ελάχιστη ηλικία 15 ετών. Πολωνία και Σλοβενία εξετάζουν αντίστοιχες απαγορεύσεις για παιδιά κάτω των 15.
Η Γαλλία δείχνει πόσο δύσκολη είναι η εξίσωση
Η γαλλική περίπτωση αποτυπώνει το βασικό νομικό πρόβλημα. Το γαλλικό Κοινοβούλιο είχε εγκρίνει απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, όμως το ανώτατο δικαστήριο της χώρας μπλόκαρε το μέτρο στις 14 Αυγούστου, κρίνοντας ότι προσέκρουε στην ελευθερία της έκφρασης.
Το ζήτημα είναι κρίσιμο και για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Η προστασία των παιδιών μπορεί να θεωρείται αυτονόητος στόχος, όμως η εφαρμογή ενός οριζόντιου ηλικιακού αποκλεισμού απαιτεί να απαντηθούν δύσκολα ερωτήματα για την ιδιωτικότητα, την ταυτοποίηση των χρηστών και τα όρια της κρατικής παρέμβασης.
Από την Ισπανία έως την Ελλάδα
Η Ισπανία έχει δηλώσει ότι θα προχωρήσει σε νέους κανόνες για την ασφάλεια των παιδιών στα κοινωνικά δίκτυα και στην τεχνητή νοημοσύνη. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έχει προτείνει απαγόρευση για ανηλίκους κάτω των 16 ετών, με τις πλατφόρμες να αναλαμβάνουν την ευθύνη για την επαλήθευση ηλικίας.
Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση βρίσκεται επίσης κοντά σε απόφαση. Σύμφωνα με κυβερνητική πηγή, εξετάζεται απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών.
Η ελληνική συζήτηση εντάσσεται έτσι σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή μετατόπιση: από το μοντέλο της γονικής επίβλεψης προς ένα μοντέλο όπου οι ίδιες οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι γνωρίζουν ποιος χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες τους.
Κίνα και Τουρκία επιλέγουν αυστηρότερο έλεγχο
Η Κίνα έχει ήδη εφαρμόσει το λεγόμενο «minor mode», ένα σύστημα περιορισμών σε επίπεδο συσκευής και εφαρμογών, με διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με την ηλικία.
Στην Τουρκία, το Κοινοβούλιο ενέκρινε τον Απρίλιο νομοθεσία που απαγορεύει τη χρήση social media από παιδιά κάτω των 15 ετών και προβλέπει νέες υποχρεώσεις για τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Ανάλογη κατεύθυνση ακολουθεί και η Ινδία, όπου έχει ανοίξει συζήτηση για ηλικιακούς περιορισμούς, ενώ η Μαλαισία έχει ξεκινήσει να εμποδίζει άτομα κάτω των 16 ετών από τη δημιουργία λογαριασμών.
Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το όριο έχει επίσης οριστεί στα 15 χρόνια, σε μία από τις πιο αυστηρές σχετικές ρυθμίσεις στον αραβικό κόσμο.
Η μάχη πλέον αφορά και τον σχεδιασμό των πλατφορμών
Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται σταδιακά από το ερώτημα «σε ποια ηλικία επιτρέπεται το social media» σε ένα πιο σύνθετο ζήτημα: πώς είναι σχεδιασμένες οι ίδιες οι πλατφόρμες.
Οι εταιρείες επιμένουν ότι το όριο των 13 ετών αποτελεί τη βασική ηλικία εγγραφής σε πολλές υπηρεσίες. Τα στοιχεία, όμως, δείχνουν ότι μεγάλος αριθμός μικρότερων παιδιών βρίσκεται ήδη στα κοινωνικά δίκτυα, συχνά παρακάμπτοντας τους υφιστάμενους ελέγχους.
Γι’ αυτό και η επόμενη φάση της αντιπαράθεσης αφορά την επαλήθευση ηλικίας. Ψηφιακή ταυτότητα, στοιχεία λογαριασμών, τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου και άλλες μέθοδοι εξετάζονται ως πιθανά εργαλεία.
Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζει αυστηρότερο πλαίσιο για τις λεγόμενες «εθιστικές» και επιβλαβείς πρακτικές σχεδιασμού. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη ζητήσει πανευρωπαϊκούς περιορισμούς για παιδιά κάτω των 16 ετών, ενώ για τις μικρότερες ηλικίες έχει τεθεί στο τραπέζι ακόμη και πλήρης απαγόρευση.
Από την ελευθερία πρόσβασης στην ευθύνη των εταιρειών
Η διεθνής τάση είναι πλέον σαφής: οι κυβερνήσεις δεν αντιμετωπίζουν τα social media μόνο ως χώρους επικοινωνίας, αλλά και ως περιβάλλοντα που μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά, την ασφάλεια και την καθημερινότητα των παιδιών.
Το αυστραλιανό μοντέλο έδειξε ότι μια κυβέρνηση μπορεί να επιχειρήσει να μεταφέρει το κόστος της προστασίας από την οικογένεια στις ίδιες τις πλατφόρμες. Η Ευρώπη αναζητά τη δική της ισορροπία ανάμεσα στην προστασία των ανηλίκων και τα δικαιώματα των χρηστών, ενώ στις ΗΠΑ η αντιπαράθεση εξελίσσεται κυρίως μέσα από δικαστικές και νομοθετικές διαδικασίες.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η ηλικία των 13 ετών, που επί χρόνια λειτουργούσε ως άτυπο διεθνές όριο για την είσοδο στα social media, σταδιακά αμφισβητείται. Το νέο όριο φαίνεται να μετακινείται προς τα 15 ή τα 16 χρόνια. Και μαζί του αλλάζει και η βασική ευθύνη: από το «προσέχετε τι κάνουν τα παιδιά σας online» στο «οι πλατφόρμες πρέπει να αποδεικνύουν ότι μπορούν να τα προστατεύσουν».
