Κλιματική αλλαγή: Ρεκόρ θερμοκρασιών σε Δυτική Ευρώπη και ωκεανούς τον Ιούλιο του 2026
Η Δυτική Ευρώπη έζησε ένα από τα θερμότερα καλοκαίρια που έχουν καταγραφεί ποτέ, με το δίμηνο Ιουνίου-Ιουλίου να καταρρίπτει το προηγούμενο ρεκόρ και την ακραία ζέστη να συνδυάζεται με εκτεταμένη ξηρασία και καταστροφικές πυρκαγιές. Την ίδια ώρα, οι ωκεανοί του πλανήτη κατέγραψαν τον Ιούλιο του 2026 τις υψηλότερες θερμοκρασίες επιφανείας που έχουν μετρηθεί ποτέ για τον συγκεκριμένο μήνα, αυξάνοντας την ανησυχία των επιστημόνων για το τι μπορεί να ακολουθήσει τους επόμενους μήνες.
Η Δυτική Ευρώπη αντιμέτωπη με πρωτοφανή ζέστη
Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο Copernicus Climate Change Service, η μέση θερμοκρασία στη Δυτική Ευρώπη τον Ιούνιο και τον Ιούλιο διαμορφώθηκε συνδυαστικά στους 21,62 βαθμούς Κελσίου, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ του 2022.
Ο Ιούνιος ήταν ο θερμότερος που έχει καταγραφεί στην περιοχή, ενώ ο Ιούλιος βρέθηκε στη δεύτερη θέση. Η μέση θερμοκρασία τον Ιούλιο έφτασε τους 22,48 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή 2,53 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Μόνο ο Ιούλιος του 2006, με 22,54 βαθμούς, παραμένει οριακά υψηλότερος.
Από τον Μάιο και μετά, η Δυτική Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με τέσσερα επεισόδια ακραίας ζέστης, δύο από τα οποία εκδηλώθηκαν τον Ιούλιο.
«Δεν είχαμε γνωρίσει ποτέ τέτοιο κλίμα κατά τη διάρκεια της ζωής μας, και πιθανόν από την έναρξη του πολιτισμού», δήλωσε ο διευθυντής της υπηρεσίας Copernicus για την κλιματική αλλαγή, Κάρλο Μπουοντέμπο.
Η ξηρασία ενισχύει την ακραία ζέστη
Το πρόβλημα δεν περιορίστηκε στις υψηλές θερμοκρασίες. Από τη Γαλλία και την Ισπανία μέχρι περιοχές της Γερμανίας και της Βρετανίας, η ξηρασία ήταν σχεδόν γενικευμένη, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο ακραίων φαινομένων.
Η υγρασία του εδάφους στη Δυτική Ευρώπη ήταν τον Ιούλιο αισθητά χαμηλότερη από εκείνη του Ιουλίου του 2022, όταν η περιοχή είχε βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με σοβαρή ξηρασία.
Όπως επισημαίνει ο Copernicus, η εξέλιξη αυτή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η κλιματική αλλαγή ενισχύει την ακραία ζέστη, η οποία με τη σειρά της επιτείνει την ξηρασία. Τα δύο φαινόμενα αλληλοτροφοδοτούνται, δημιουργώντας ολοένα δυσμενέστερες συνθήκες.
Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές στα μεγάλα ποτάμια της Ευρώπης. Η στάθμη των υδάτων στον Σηκουάνα, τον Ρήνο και τον Δούναβη βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, αυξάνοντας την πίεση στην ύδρευση και την άρδευση, επιβαρύνοντας τα ποτάμια οικοσυστήματα και δημιουργώντας προβλήματα στις ποτάμιες μεταφορές και την παραγωγή ενέργειας.
Πυρκαγιές σε Γαλλία και Ισπανία
Ο συνδυασμός υψηλών θερμοκρασιών, ξηρασίας και χαμηλής υγρασίας δημιούργησε ιδανικές συνθήκες για την εκδήλωση και ταχεία εξάπλωση δασικών πυρκαγιών.
Ο Copernicus καταγράφει εξαιρετικά αυξημένη δραστηριότητα πυρκαγιών στη Δυτική Ευρώπη, τόσο ως προς τις εκτάσεις που κάηκαν όσο και ως προς τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Στη Γαλλία, περίπου 420.000 στρέμματα επλήγησαν από τη μεγάλη πυρκαγιά στη Ζιρόντ, ενώ στην Ισπανία περίπου 440.000 στρέμματα κάηκαν στην επαρχία Άβιλα.
Οι πυρκαγιές, πέρα από τις άμεσες καταστροφές σε δάση, υποδομές και περιουσίες, προσθέτουν σημαντικές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, επιβαρύνοντας περαιτέρω το ήδη δυσμενές κλιματικό ισοζύγιο.
Οι ωκεανοί καταγράφουν νέο ρεκόρ θερμοκρασίας
Η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική και στους ωκεανούς.
Τον Ιούλιο του 2026 η μέση παγκόσμια θερμοκρασία στην επιφάνεια των θαλασσών έφτασε τους 20,96 βαθμούς Κελσίου, επίπεδο που αποτελεί νέο ρεκόρ για τον συγκεκριμένο μήνα και το υψηλότερο που έχει καταγραφεί σε αντίστοιχη περίοδο.
Σε παγκόσμια κλίμακα, ο Ιούλιος του 2026 ήταν, μαζί με τον Ιούλιο του 2024, ο δεύτερος θερμότερος Ιούλιος που έχει καταγραφεί, πίσω μόνο από τον Ιούλιο του 2023.
Ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες καταγράφηκαν σε μεγάλο τμήμα του τροπικού Ειρηνικού, όπου εξελίσσεται το φαινόμενο Ελ Νίνιο.
Το Ελ Νίνιο μπορεί να φέρει νέο παγκόσμιο ρεκόρ
Η εξέλιξη του Ελ Νίνιο αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς παράγοντες που παρακολουθούν οι επιστήμονες. Το φυσικό κλιματικό φαινόμενο προκαλεί περιοδική θέρμανση των υδάτων στον τροπικό Ειρηνικό και μπορεί να επηρεάσει τις θερμοκρασίες και τα καιρικά πρότυπα σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Ο Μπουοντέμπο προειδοποίησε ότι το τρέχον επεισόδιο ενδέχεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο τους επόμενους μήνες και έκανε λόγο για ένα «πολύ μεγάλο Ελ Νίνιο», η ένταση του οποίου θα μπορούσε να είναι χωρίς προηγούμενο.
Κατά την εκτίμησή του, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέο ρεκόρ της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας μέχρι το τέλος του 2026 ή στις αρχές του 2027.
Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, ο βασικός παράγοντας πίσω από τη μακροπρόθεσμη άνοδο της θερμοκρασίας δεν είναι το Ελ Νίνιο, αλλά τα αέρια του θερμοκηπίου που εκπέμπονται από την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Θερμαίνεται και η Μεσόγειος
Η άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών έχει ήδη γίνει αισθητή και γύρω από την Ευρώπη. Τον Ιούλιο, τα νερά της δυτικής Μεσογείου, αλλά και οι θαλάσσιες περιοχές κατά μήκος των ευρωπαϊκών ακτών του Ατλαντικού, παρουσίασαν ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες, συμβατές με επεισόδια θαλάσσιων καυσώνων.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για τις παράκτιες περιοχές, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες της θάλασσας μπορούν να επηρεάσουν τα θαλάσσια οικοσυστήματα, την αλιεία και τη συχνότητα και ένταση ορισμένων ακραίων καιρικών φαινομένων.
Το Ελ Νίνιο φτάνει συνήθως στην κορύφωσή του προς το τέλος του έτους, όταν η θερμότητα που έχει συσσωρευτεί στον ωκεανό μεταφέρεται περισσότερο στην ατμόσφαιρα. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τις παγκόσμιες θερμοκρασίες.
Το 2026 μπορεί να αλλάξει ξανά τα θερμοκρασιακά δεδομένα
Τα τελευταία χρόνια έχουν ήδη καταρριφθεί διαδοχικά θερμοκρασιακά ρεκόρ. Το 2023 ήταν το δεύτερο θερμότερο έτος που είχε καταγραφεί μέχρι τότε, ενώ το 2024 κατέκτησε την πρώτη θέση.
Με την Ευρώπη να βιώνει ένα καλοκαίρι ακραίας ζέστης, τους ωκεανούς να καταγράφουν νέα υψηλά και ένα ισχυρό Ελ Νίνιο να βρίσκεται σε εξέλιξη, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το δεύτερο μισό του 2026 μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο για την εξέλιξη της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Το μήνυμα του Copernicus είναι σαφές: η φυσική μεταβλητότητα του κλίματος μπορεί να ενισχύσει προσωρινά την άνοδο της θερμοκρασίας, όμως πίσω από τη μακροπρόθεσμη τάση βρίσκεται η ανθρωπογενής υπερθέρμανση. Και οι επιπτώσεις της δεν αποτυπώνονται πλέον μόνο στα θερμόμετρα, αλλά στη στάθμη των ποταμών, στην υγρασία των εδαφών, στις πυρκαγιές και στη θερμοκρασία των ίδιων των ωκεανών.
