Οι σκύλοι δεν αντιλαμβάνονται απλώς αν ο άνθρωπός τους είναι χαρούμενος ή αναστατωμένος.
Νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου της Βιέννης δείχνει ότι ο εγκέφαλός τους μπορεί να ξεχωρίζει διαφορετικές ανθρώπινες εκφράσεις συναισθημάτων, ακόμη και όταν αυτές είναι αρνητικές. Η έρευνα προσφέρει, σύμφωνα με τους επιστήμονες, την πρώτη ένδειξη ότι οι σκύλοι μπορούν να διακρίνουν συγκεκριμένα συναισθήματα από τις εκφράσεις του ανθρώπινου προσώπου.
Ο εγκέφαλος των σκύλων ξεχωρίζει τις εκφράσεις
Για να εξετάσουν πώς αντιδρούν οι σκύλοι στα ανθρώπινα συναισθήματα, οι ερευνητές μελέτησαν την εγκεφαλική δραστηριότητα 12 κατοικίδιων σκύλων. Τα ζώα παρακολούθησαν εικόνες ανθρώπινων προσώπων που εξέφραζαν χαρά, θυμό, φόβο και θλίψη, ενώ οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τεχνικές μηχανικής μάθησης για να αναλύσουν τα εγκεφαλογραφήματα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αντίδραση σε ένα θετικό συναίσθημα. Ο κροταφικός φλοιός και ο κερκοφόρος πυρήνας, περιοχές που συνδέονται με ανώτερες γνωστικές λειτουργίες και την επεξεργασία της ανταμοιβής, ενεργοποιήθηκαν όταν οι σκύλοι έβλεπαν χαρούμενα ανθρώπινα πρόσωπα.
Αντίθετα, ο θυμός, ο φόβος και η θλίψη δεν προκάλεσαν αντίστοιχη ενεργοποίηση στις συγκεκριμένες περιοχές.
Ο φόβος δεν είναι ίδιος με τον θυμό
Η εικόνα έγινε πιο σύνθετη όταν οι ερευνητές εξέτασαν τη δραστηριότητα σε ολόκληρο τον εγκέφαλο των ζώων.
Εκεί εντόπισαν διαφορετικά μοτίβα εγκεφαλικής δραστηριότητας ανάλογα με την έκφραση που έβλεπαν. Τα μοτίβα αυτά μπορούσαν να διαφοροποιήσουν τον φόβο από τον θυμό και τη θλίψη, γεγονός που υποδεικνύει ότι οι σκύλοι δεν αντιμετωπίζουν όλες τις αρνητικές εκφράσεις ως ένα ενιαίο «σήμα κινδύνου».
Η διαπίστωση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι η αντίδραση των σκύλων στα ανθρώπινα πρόσωπα μπορεί να είναι περισσότερο λεπτομερής από όσο υποδηλώνει η καθημερινή παρατήρηση της συμπεριφοράς τους.
Μια σχέση που έχει διαμορφωθεί μαζί με τον άνθρωπο
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Λόρα Κουάγια, υποστηρίζει ότι η ικανότητα αυτή μπορεί να συνδέεται με τη μακρά εξελικτική πορεία ανθρώπων και σκύλων.
Οι σκύλοι έχουν εξελιχθεί δίπλα στον άνθρωπο επί χιλιάδες χρόνια, μαθαίνοντας να ανταποκρίνονται όχι μόνο σε εντολές αλλά και σε ένα σύνθετο σύνολο ανθρώπινων σημάτων. Οι εκφράσεις του προσώπου, επομένως, μπορεί να αποτελούν μέρος ενός συστήματος επικοινωνίας που έχει διαμορφωθεί μέσα από αυτή τη μακρά συμβίωση.
Το εύρημα έχει και πρακτική διάσταση. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι σκύλοι αντιλαμβάνονται τα συναισθήματα των ανθρώπων θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επικοινωνούν μαζί τους, τα εκπαιδεύουν και τα φροντίζουν.
Το πρόσωπο είναι μόνο ένα μέρος του μηνύματος
Οι ερευνητές δεν θεωρούν ότι το ανθρώπινο πρόσωπο αποτελεί το μοναδικό στοιχείο από το οποίο οι σκύλοι αντλούν πληροφορίες.
Επόμενος στόχος της έρευνας είναι να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος των ζώων συνδυάζει διαφορετικά ερεθίσματα: τη στάση και τις κινήσεις του σώματος, τον τόνο της φωνής, αλλά και τις οσμές που συνοδεύουν διαφορετικές συναισθηματικές καταστάσεις.
Με άλλα λόγια, το ζητούμενο είναι να διαπιστωθεί αν οι σκύλοι «διαβάζουν» τον άνθρωπο συνδυάζοντας ταυτόχρονα όσα βλέπουν, ακούν και μυρίζουν. Οι επιστήμονες σχεδιάζουν επίσης να συγκρίνουν την επεξεργασία των ίδιων συναισθηματικών σημάτων στον ανθρώπινο και στον σκύλινο εγκέφαλο.
Τα όρια της έρευνας
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική παράμετρος που οι ερευνητές επισημαίνουν. Και οι 12 σκύλοι που συμμετείχαν στη μελέτη ήταν κατοικίδια που ζούσαν σε στοργικά οικογενειακά περιβάλλοντα.
Αυτό σημαίνει ότι τα αποτελέσματα δεν μπορούν αυτομάτως να γενικευθούν σε όλους τους σκύλους. Ζώα που έχουν μεγαλώσει σε διαφορετικές συνθήκες, χωρίς στενή και θετική επαφή με ανθρώπους, ενδέχεται να επεξεργάζονται ή να αντιδρούν διαφορετικά στα ανθρώπινα συναισθηματικά σήματα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό iScience του Cell Press, δεν απαντά επομένως σε όλα τα ερωτήματα. Προσθέτει όμως ένα σημαντικό κομμάτι στο παζλ της επικοινωνίας ανθρώπου και σκύλου: πίσω από το βλέμμα ενός σκύλου μπορεί να υπάρχει μια πολύ πιο σύνθετη διαδικασία αναγνώρισης του ανθρώπινου συναισθήματος από όσο μπορούμε να αντιληφθούμε.
