Η υπόθεση της τηλεδιάσκεψης του συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας Θάνου Ντόκου με τους Ρώσους φαρσέρ Βόβαν και Λέξους αποκτά νέα διάσταση μετά τις δημόσιες τοποθετήσεις των δύο ανδρών, οι οποίοι περιέγραψαν με λεπτομέρειες τον τρόπο με τον οποίο, όπως υποστηρίζουν, κατάφεραν να φτάσουν μέχρι τον κορυφαίο σύμβουλο της ελληνικής κυβέρνησης. Οι ισχυρισμοί τους μετατοπίζουν τη δημόσια συζήτηση από το εάν χρησιμοποιήθηκαν τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης στο πώς ενεργοποιήθηκαν οι μηχανισμοί που επέτρεψαν την πραγματοποίηση της συνομιλίας.
Οι Ρώσοι φαρσέρ: «Δεν ήταν καν στόχος μας»
Μιλώντας στην εκπομπή «Εξελίξεις Τώρα» του MEGA, οι Βόβαν και Λέξους υποστήριξαν ότι ο Θάνος Ντόκος δεν αποτελούσε εξαρχής συγκεκριμένο στόχο.
Όπως ανέφεραν, εκείνη την περίοδο πραγματοποιούσαν σειρά τηλεοπτικών φαρσών προς συμβούλους εθνικής ασφάλειας και υψηλόβαθμους κρατικούς αξιωματούχους χωρών της Βαλτικής και των Βαλκανίων. Στο πλαίσιο αυτό, αποφάσισαν να επιχειρήσουν επικοινωνία και με τον Έλληνα σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας, χωρίς να θεωρούν ότι η συγκεκριμένη περίπτωση θα αποκτούσε ιδιαίτερη σημασία.
Οι ίδιοι ισχυρίστηκαν ότι, μετά την ολοκλήρωση της συνομιλίας, ξέχασαν το περιστατικό και εξεπλάγησαν όταν διαπίστωσαν ότι στην Ελλάδα εξελίχθηκε σε μείζον πολιτικό θέμα.
Το Gmail και το δημόσιο email του Μεγάρου Μαξίμου
Το πλέον κρίσιμο στοιχείο των νέων αποκαλύψεων αφορά τη διαδικασία με την οποία, σύμφωνα με τους ίδιους, οργανώθηκε η επικοινωνία.
Οι Ρώσοι φαρσέρ υποστηρίζουν ότι δεν χρειάστηκε καμία κυβερνοεπίθεση, ούτε χρήση προηγμένων εργαλείων παραβίασης ή τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως περιέγραψαν τόσο στο MEGA όσο και σε συνεντεύξεις τους σε άλλα μέσα, εντόπισαν μέσω απλής αναζήτησης στο διαδίκτυο τις δημόσιες ηλεκτρονικές διευθύνσεις του γραφείου του Πρωθυπουργού και του ΕΛΙΑΜΕΠ. Στη συνέχεια απέστειλαν ένα απλό μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από λογαριασμό Gmail προς τη γενική διεύθυνση του πρωθυπουργικού γραφείου, ζητώντας επικοινωνία δήθεν εκ μέρους Ουκρανού αξιωματούχου.
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους, λίγες ημέρες αργότερα έλαβαν θετική απάντηση και ακολούθησε ο προγραμματισμός της τηλεδιάσκεψης μέσω Zoom.
Εφόσον οι περιγραφές αυτές επιβεβαιωθούν, η υπόθεση μετατρέπεται σε ζήτημα διαδικασιών ασφαλείας και όχι τεχνολογικής εξαπάτησης.
Η κυβέρνηση και η αναφορά σε υβριδική επίθεση
Η κυβέρνηση έχει χαρακτηρίσει την υπόθεση υβριδική επίθεση, επισημαίνοντας τη χρήση τεχνικών εξαπάτησης και στοιχείων τεχνητής νοημοσύνης.
Οι ίδιοι οι Βόβαν και Λέξους απέρριψαν αυτή την εκδοχή, υποστηρίζοντας ότι δεν χρησιμοποιήθηκε ούτε deepfake ούτε κάποιο εξελιγμένο λογισμικό.
«Ήταν ένα απλό email από Gmail», ανέφεραν χαρακτηριστικά, σχολιάζοντας ειρωνικά ότι δεν μπορούν να κατανοήσουν πώς ένα απλό μακιγιάζ ή μία τηλεδιάσκεψη παρουσιάζονται ως περίπλοκη επιχείρηση πληροφοριών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητη έρευνα και αποτελούν τη δική τους εκδοχή των γεγονότων.
Το ερώτημα μεταφέρεται στα πρωτόκολλα ασφαλείας
Η ουσία της υπόθεσης, σύμφωνα με αναλυτές και ειδικούς στον χώρο της κυβερνοασφάλειας, δεν αφορά αποκλειστικά την ταυτότητα των συνομιλητών αλλά τη διαδικασία επαλήθευσης πριν από την πραγματοποίηση μιας επικοινωνίας με ανώτατο κυβερνητικό αξιωματούχο.
Σε κάθε κρατικό μηχανισμό προβλέπονται διαδικασίες επιβεβαίωσης ταυτότητας, διασταύρωσης στοιχείων, ελέγχου διπλωματικών διαύλων και αξιολόγησης αιτημάτων πριν εγκριθεί επαφή που αφορά ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Αν πράγματι μια επικοινωνία οργανώθηκε αποκλειστικά μέσω δημόσιου email και μιας πλατφόρμας τηλεδιάσκεψης χωρίς πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας, τότε προκύπτει εύλογη ανάγκη διερεύνησης του κατά πόσο τηρήθηκαν τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα.
Η κριτική για το περιεχόμενο της συνομιλίας
Εκτός από τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η επικοινωνία, πολιτικές αντιδράσεις προκάλεσε και το περιεχόμενο όσων ειπώθηκαν στη συνομιλία.
Η αντιπολίτευση ζητεί πλήρη αποσαφήνιση για τις πληροφορίες που κοινοποιήθηκαν, υποστηρίζοντας ότι πρόσωπα τα οποία χειρίζονται ζητήματα εθνικής ασφάλειας οφείλουν να εφαρμόζουν αυστηρότατους κανόνες διαχείρισης ευαίσθητων πληροφοριών.
Από την κυβερνητική πλευρά υποστηρίζεται ότι δεν αποκαλύφθηκαν απόρρητα στοιχεία που να θέτουν σε κίνδυνο τα εθνικά συμφέροντα.
Οι παρατηρήσεις των Ρώσων για τον χώρο της συνέντευξης
Οι Βόβαν και Λέξους σχολίασαν ακόμη τις δημόσιες εμφανίσεις του Θάνου Ντόκου μετά τη δημοσιοποίηση της υπόθεσης.
Ανέφεραν ότι τους προκάλεσε εντύπωση το γεγονός πως ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας εμφανίστηκε να δίνει εξηγήσεις από χώρο εστίασης, σημειώνοντας ότι, κατά τη δική τους άποψη, αξιωματούχοι που διαχειρίζονται διαβαθμισμένες πληροφορίες αποφεύγουν τέτοιους χώρους ακόμη και για δημόσιες τοποθετήσεις.
Η παρατήρηση αυτή αποτελεί προσωπική αξιολόγηση των δύο συνομιλητών και όχι διαπίστωση παραβίασης κάποιου κανονισμού.
Μια υπόθεση που ξεπερνά τη συγκεκριμένη φάρσα
Η υπόθεση έχει ήδη εξελιχθεί σε αντικείμενο ευρύτερης πολιτικής και θεσμικής αντιπαράθεσης.
Το βασικό ερώτημα που παραμένει ανοιχτό δεν αφορά μόνο το ποιοι ήταν οι συνομιλητές του Θάνου Ντόκου, αλλά κυρίως το εάν οι διαδικασίες ασφαλείας που εφαρμόζονται για τις επικοινωνίες κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της εποχής.
Ανεξάρτητα από τις πολιτικές προεκτάσεις, το περιστατικό αναδεικνύει τη σημασία των μηχανισμών επαλήθευσης ταυτότητας, της προστασίας των επίσημων διαύλων επικοινωνίας και της αυστηρής τήρησης των πρωτοκόλλων όταν διακυβεύονται ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
