Οι 16 αιτιάσεις και τα 7,5 δισ. ευρώ
Με μια αναλυτική απάντηση στους κυβερνητικούς υπολογισμούς για το κόστος του οικονομικού της προγράμματος, η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι το ποσό των 13 δισ. ευρώ προκύπτει από διαφορετικές παραδοχές, διπλομετρήσεις και αλλαγές στη μεθοδολογία. Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα παρουσιάζει τη δική του κοστολόγηση, σύμφωνα με την οποία οι νέες δημοσιονομικές παρεμβάσεις ανέρχονται σε 7,546 δισ. ευρώ, τα πρόσθετα έσοδα σε 2,020 δισ. ευρώ και η καθαρή δημοσιονομική επίπτωση σε 5,526 δισ. ευρώ.
Η ΕΛΑΣ αμφισβητεί τη βάση της κυβερνητικής κοστολόγησης
Η βασική ένσταση της ΕΛΑΣ αφορά τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση υπολογίζει το κόστος των μέτρων. Σύμφωνα με το κόμμα, η κυβερνητική προσέγγιση αντιμετωπίζει τις ετήσιες φάσεις εφαρμογής ως ξεχωριστές δαπάνες, ενώ το πρόγραμμα προβλέπει σταδιακή εφαρμογή των παρεμβάσεων και σωρευτική αύξηση του κόστους έως το 2030.
Με αυτή τη λογική, η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι το πλήρες ετήσιο κόστος ενός μέτρου πρέπει να υπολογίζεται όταν αυτό έχει αναπτυχθεί πλήρως και όχι με βάση μόνο την πρώτη φάση εφαρμογής.
Στη δική της αποτύπωση, το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο πριν από τη λήψη νέων μέτρων ανέρχεται σε 5,6 δισ. ευρώ, ενώ η καθαρή δημοσιονομική επίπτωση του προγράμματος υπολογίζεται σε 5,526 δισ. ευρώ. Το περιθώριο ασφαλείας, σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, διαμορφώνεται στα 74 εκατ. ευρώ.
Οι 30.000 εκπαιδευτικοί και η διπλομέτρηση
Για τις 30.000 προσλήψεις εκπαιδευτικών, η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση υπολογίζει ως νέα δαπάνη κόστος που ήδη καταβάλλεται από τον προϋπολογισμό.
Το πρόγραμμα προβλέπει σταδιακή υλοποίηση το 2029 και το 2030. Η εκτίμηση για το πλήρες πρόσθετο ετήσιο κόστος ανέρχεται σε 150 εκατ. ευρώ, καθώς αφορά, σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, κυρίως αναπληρωτές που ήδη εργάζονται και αμείβονται για δέκα μήνες τον χρόνο.
Η κοστολόγηση των 570 εκατ. ευρώ από την κυβέρνηση, υποστηρίζει το κόμμα, αντιμετωπίζει τους σημερινούς αναπληρωτές σαν να μην αποτελούν ήδη μέρος της μισθολογικής δαπάνης.
Φάρμακα: 900 εκατ. ευρώ για μηδενική συμμετοχή
Στο μέτρο για τη μηδενική συμμετοχή στα συνταγογραφούμενα φάρμακα, η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα προβλέπει σταδιακή εφαρμογή, με 450 εκατ. ευρώ το 2029 και άλλα 450 εκατ. ευρώ το 2030.
Το συνολικό κόστος φτάνει έτσι τα 900 εκατ. ευρώ. Η ΕΛΑΣ επικαλείται ως βάση την ιδιωτική συμμετοχή των 800 εκατ. ευρώ το 2024, προσαρμοσμένη σε εκτιμώμενη αύξηση τιμών κατά 12,5%.
Κατά την ίδια, η κυβερνητική κριτική συγχέει την πρώτη φάση εφαρμογής με το τελικό ύψος της παρέμβασης.
Η προκαταβολή φόρου και οι διαφορετικές παραδοχές
Ιδιαίτερη αντιπαράθεση υπάρχει και για τη μείωση της προκαταβολής φόρου στα νομικά πρόσωπα.
Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα προβλέπει πρώτο στάδιο εφαρμογής με μέγιστη ταμειακή επίπτωση 400 εκατ. ευρώ το 2030, χωρίς να προσδιορίζει τον συντελεστή που επικαλείται η κυβέρνηση.
Το κόμμα χαρακτηρίζει αυθαίρετη την παραδοχή περί μείωσης από 80% σε 50%, σημειώνοντας ότι για να υπολογιστεί με ακρίβεια η δημοσιονομική επίπτωση απαιτούνται συγκεκριμένα δεδομένα για τη φορολογική βάση, την περίμετρο των επιχειρήσεων και την κερδοφορία τους.
Δημόσια Υγεία και εκπαιδευτικοί: η διαφορά ανάμεσα στην πρώτη και την τελική φάση
Στο προσωπικό της δημόσιας Υγείας, η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι η αύξηση των 500 ευρώ εφαρμόζεται σταδιακά, με τις φάσεις να διαμορφώνονται σε 125, 250, 375 και τελικά 500 ευρώ.
Με βάση 128.000 εργαζομένους, το πλήρες ετήσιο κόστος υπολογίζεται περίπου σε 900 εκατ. ευρώ μαζί με τις εισφορές. Η κυβερνητική κοστολόγηση, σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, χρησιμοποιεί μικρότερο αριθμό δικαιούχων και υπολογίζει την πρώτη φάση αντί για την πλήρη αύξηση.
Ανάλογη είναι η θέση του κόμματος για την αύξηση των 300 ευρώ στους εκπαιδευτικούς. Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι το ποσό των 75 ευρώ αφορά την πρώτη από τις τέσσερις φάσεις και ότι το πλήρες ετήσιο κόστος φτάνει τα 840 εκατ. ευρώ.
Φοιτητική στήριξη: από τα 125 στα 500 ευρώ
Για την ενίσχυση 80.000 φοιτητών, το πρόγραμμα προβλέπει σταδιακή αύξηση της μηνιαίας ενίσχυσης από 125 ευρώ το 2027 σε 500 ευρώ το 2030.
Η ΕΛΑΣ παραθέτει κόστος 100 εκατ. ευρώ το 2027, 200 εκατ. ευρώ το 2028, 300 εκατ. ευρώ το 2029 και 400 εκατ. ευρώ το 2030.
Με αυτό το παράδειγμα επιχειρεί να υποστηρίξει ότι τα ποσά των πρώτων ετών δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως τελικό κόστος ενός μέτρου που αναπτύσσεται σε ορίζοντα τετραετίας.
Οι 50.000 στεγαστικές επιλογές και το μοντέλο χρηματοδότησης
Στο στεγαστικό, η αντιπαράθεση αφορά κυρίως το τι σημαίνει «νέα προσιτή στεγαστική επιλογή».
Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα προβλέπει 50.000 επιλογές μέσω διαφορετικών μηχανισμών: νέες κατασκευές σε δημόσια ή δημοτική γη, αξιοποίηση κενών κτιρίων, ανακαινίσεις, μακροχρόνιες μισθώσεις και κινητοποίηση δημόσιων, ιδιωτικών και χρηματοδοτικών πόρων.
Κατά την ΕΛΑΣ, η κυβερνητική κοστολόγηση αντιμετωπίζει το σύνολο των 50.000 κατοικιών ως νεόδμητα ακίνητα 80 τετραγωνικών μέτρων, με κόστος 1.500 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και πλήρη κρατική χρηματοδότηση. Αυτές οι παραδοχές, υποστηρίζει, δεν περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα.
ΦΠΑ: διαφορετικό μέτρο, διαφορετικό κόστος
Στο ζήτημα του ΦΠΑ, η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση κοστολογεί ένα ευρύτερο μέτρο από αυτό που περιλαμβάνει το πρόγραμμά της.
Η πρόταση αφορά μείωση του ΦΠΑ από 13% σε 6% σε συγκεκριμένα βασικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων ψωμί, γάλα, ζυμαρικά, ρύζι, ελαιόλαδο, όσπρια και είδη βρεφικής και γυναικείας υγιεινής.
Η ΕΛΑΣ υπολογίζει το κόστος στα 400 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση επεκτείνει τη μείωση σε πολύ μεγαλύτερη κατηγορία τροφίμων και ειδών υγιεινής, με αποτέλεσμα να καταλήγει σε κόστος 1,8 δισ. ευρώ.
Φορολογική έκπτωση για παιδιά
Για τον διπλασιασμό της έκπτωσης φόρου για παιδιά, η ΕΛΑΣ αναφέρει δημοσιοποιημένη κοστολόγηση 830 εκατ. ευρώ.
Το κόμμα υποστηρίζει ότι η κυβερνητική εκτίμηση του 1 δισ. ευρώ δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη ανάλυση για τον αριθμό των δικαιούχων, την κατανομή ανά αριθμό παιδιών και την πραγματική φορολογική ωφέλεια.
ΠΔΕ, Ταμείο Σύγκλισης και χρηματοδοτικές ροές
Σημαντικό μέρος της αντιπαράθεσης αφορά το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι η κατεύθυνση 1,5 δισ. ευρώ από το εθνικό ΠΔΕ προς το Ταμείο Σύγκλισης αποτελεί ανακατεύθυνση πόρων και όχι αυτομάτως νέα δαπάνη πάνω από το υφιστάμενο όριο.
Αντίστοιχα, για τον Νέο Φιλόδημο, το κόμμα υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση αθροίζει τα 250 εκατ. ευρώ από το ΠΔΕ και τα 450 εκατ. ευρώ δανείων της ΕΤΕπ σαν να πρόκειται για ενιαία δημοσιονομική δαπάνη.
Η θέση της ΕΛΑΣ είναι ότι η δαπάνη, η χρηματοδότηση και τα δάνεια αποτελούν διαφορετικές κατηγορίες και πρέπει να αντιμετωπίζονται ανάλογα με την τελική εθνικολογιστική τους ταξινόμηση.
Τέλος ανθεκτικότητας και Πράσινο Ταμείο
Ανάλογη ένσταση διατυπώνεται για τα έσοδα από το τέλος ανθεκτικότητας που προβλέπεται να αποδίδονται στους δήμους.
Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι η μεταφορά πόρων μεταξύ φορέων της γενικής κυβέρνησης δεν συνιστά αυτομάτως νέα δημοσιονομική δαπάνη και ότι απαιτείται ενοποιημένος υπολογισμός της επίπτωσης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τους πόρους του Πράσινου Ταμείου, υποστηρίζοντας ότι η αξιοποίηση ήδη διαθέσιμων πόρων δεν μπορεί να θεωρείται εξ ολοκλήρου νέα επιβάρυνση του προϋπολογισμού.
Τα μέτρα που, σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, έχουν ήδη κοστολογηθεί
Το κόμμα απαντά και στον ισχυρισμό ότι ορισμένες εξαγγελίες δεν έχουν κοστολογηθεί.
Στον δημοσιοποιημένο πίνακα, σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, περιλαμβάνονται 336 εκατ. ευρώ για την Εθνική Εγγύηση Φροντίδας για την Άνοια και τη νόσο Alzheimer, 900 εκατ. ευρώ για τη μηδενική συμμετοχή στα συνταγογραφούμενα φάρμακα και 180 εκατ. ευρώ για την πρόσβαση παιδιών σε αθλητισμό και πολιτισμό.
Το κόμμα υποστηρίζει παράλληλα ότι παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας έχουν ρυθμιστικό, επενδυτικό ή χρηματοδοτικό χαρακτήρα και δεν μπορούν να μετατρέπονται αυθαίρετα σε μόνιμες τρέχουσες δαπάνες.
Πατριωτική Εισφορά και ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες
Η ΕΛΑΣ απορρίπτει επίσης τον ισχυρισμό ότι τα έσοδα από την Πατριωτική Εισφορά περιλαμβάνονται στα 2,020 δισ. ευρώ των πρόσθετων εσόδων που χρηματοδοτούν το βασικό πρόγραμμα.
Υποστηρίζει ακόμη ότι το πρόγραμμα είναι σχεδιασμένο πάνω στον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο και ότι η συμβατότητά του με το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο θα πρέπει να εξετάζεται με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες, τις μόνιμες και επενδυτικές παρεμβάσεις, τις ταμειακές επιπτώσεις και τις χρηματοοικονομικές ροές.
Η ΕΛΑΣ δηλώνει ότι η κοστολόγηση θα πρέπει να αξιολογείται και από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο σε ετήσια βάση.
Οι αποκλίσεις όπου η κοστολόγηση της ΕΛΑΣ είναι υψηλότερη
Το κόμμα επικαλείται και τρία μέτρα στα οποία, όπως υποστηρίζει, η δική του κοστολόγηση είναι υψηλότερη από την κυβερνητική.
Η κατάργηση της προκαταβολής φόρου ατομικών επιχειρήσεων υπολογίζεται από την ΕΛΑΣ στα 750 εκατ. ευρώ έναντι 800 εκατ. ευρώ από την κυβέρνηση. Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος νομικών προσώπων υπολογίζεται στα 240 εκατ. ευρώ έναντι 200 εκατ. ευρώ, ενώ οι δωρεάν αστικές μετακινήσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη στα 250 εκατ. ευρώ έναντι 200 εκατ. ευρώ.
Για την ΕΛΑΣ, οι αποκλίσεις αυτές δεν επιβεβαιώνουν την εικόνα ενός προγράμματος με «κρυφά δισεκατομμύρια».
Η αντιπαράθεση πλέον αφορά τη μεθοδολογία
Η ουσία της πολιτικής αντιπαράθεσης μεταφέρεται έτσι από το συνολικό ύψος του προγράμματος στον τρόπο με τον οποίο αυτό κοστολογείται.
Η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση διευρύνει τις δικαιούχες ομάδες ή το αντικείμενο ορισμένων μέτρων, προσθέτει υφιστάμενες δαπάνες, αντιμετωπίζει χρηματοδοτικές ροές ως νέες δαπάνες και απομονώνει τις πρώτες φάσεις εφαρμογής από την τελική τους μορφή.
Με βάση τη δική της ανάλυση, οι νέες δημοσιονομικές παρεμβάσεις ανέρχονται σε 7,546 δισ. ευρώ, τα πρόσθετα έσοδα σε 2,020 δισ. ευρώ και η καθαρή δημοσιονομική επίπτωση σε 5,526 δισ. ευρώ.
Η πολιτική αντιπαράθεση για το πρόγραμμα της ΕΛΑΣ αποκτά, επομένως, καθαρά δημοσιονομικό χαρακτήρα: το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιες παραδοχές χρησιμοποιούνται, ποια ποσά θεωρούνται πραγματικά νέα και πώς αποτυπώνεται η σταδιακή εφαρμογή των μέτρων έως το 2030.
Η ΕΛΑΣ συνοψίζει τη δική της θέση με τη φράση: «Δεν κοστολογείτε το πρόγραμμά μας. Κοστολογείτε τη φαντασία σας».
