Η Ευρωπαϊκή Ένωση αρχίζει να σχεδιάζει την επόμενη φάση της ουκρανικής κρίσης, προετοιμάζοντας από τώρα τα διπλωματικά εργαλεία που θα χρειαστεί όταν οι συνθήκες επιτρέψουν μια πολιτική διαδικασία με τη Ρωσία.
Στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών, παρουσία του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν όχι μόνο τη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής στήριξης προς το Κίεβο, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη θα μπορέσει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση μιας μελλοντικής ειρηνευτικής αρχιτεκτονικής.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από τις Βρυξέλλες είναι διττό: η πίεση προς τη Μόσχα θα ενταθεί, αλλά η ΕΕ δεν επιθυμεί να βρεθεί απροετοίμαστη όταν ανοίξει το παράθυρο της διπλωματίας.
Η Ευρώπη θέλει ρόλο στην επόμενη ημέρα
Κατά τη συζήτηση για την Ουκρανία, οι ηγέτες των κρατών-μελών επανέλαβαν τη δέσμευσή τους για συνέχιση της στήριξης προς το Κίεβο, ενώ παράλληλα εξετάστηκε η ανάγκη διατήρησης στοιχειωδών διαύλων επικοινωνίας με τη Ρωσία.
Σύμφωνα με ανώτατο Ευρωπαίο αξιωματούχο, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι η Ένωση οφείλει να είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα στρατηγικά της συμφέροντα και να συμβάλει ενεργά στην οικοδόμηση μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης όταν ωριμάσουν οι πολιτικές προϋποθέσεις.
Η προσέγγιση αυτή φαίνεται να συμπίπτει με τη θέση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος ζητεί σταθερά μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή στις διπλωματικές πρωτοβουλίες που θα καθορίσουν την έκβαση του πολέμου και το μεταπολεμικό καθεστώς ασφαλείας στην ήπειρο.
Ανοικτός δίαυλος χωρίς διαπραγμάτευση
Οι Βρυξέλλες επιμένουν ότι δεν υπάρχει καμία αλλαγή στη βασική στρατηγική τους απέναντι στη Ρωσία. Ωστόσο, θεωρούν απαραίτητο να διατηρούν ελάχιστα κανάλια επικοινωνίας ώστε να μην απουσιάζουν από τις εξελίξεις όταν προκύψουν συνθήκες πολιτικής διαπραγμάτευσης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Αντόνιο Κόστα ενημέρωσε τους ηγέτες ότι έχει ζητήσει από το γραφείο του να διατηρεί έναν περιορισμένο διπλωματικό δίαυλο με τη Μόσχα. Ευρωπαϊκές πηγές διευκρινίζουν ότι πρόκειται για τεχνικές και τυπικές επαφές, χωρίς διαπραγματευτικό περιεχόμενο και χωρίς ανταλλαγή ουσιαστικών πολιτικών θέσεων.
Ο στόχος είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση να διατηρεί εικόνα των εξελίξεων και να είναι σε θέση να κινηθεί γρήγορα όταν το επιτρέψει η συγκυρία.
Επιστροφή της ευρωπαϊκής ενότητας στο ουκρανικό
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατάφερε να εγκρίνει ομόφωνα τα συμπεράσματα για την Ουκρανία και από τα 27 κράτη-μέλη.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ενδεικτική μιας νέας φάσης μεγαλύτερης συνοχής στο εσωτερικό της Ένωσης, καθώς οι προηγούμενες επιφυλάξεις της Ουγγαρίας δεν οδήγησαν αυτή τη φορά σε εμπλοκή της διαδικασίας.
Για τις Βρυξέλλες, η εικόνα ενότητας αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία η Ρωσία επιχειρεί να εκμεταλλευθεί τις διαφορετικές προσεγγίσεις που καταγράφονται εντός της Ευρώπης.
Επιτάχυνση της ευρωπαϊκής πορείας της Ουκρανίας
Οι ηγέτες της ΕΕ χαιρέτισαν επίσης την πρόοδο που σημειώνεται στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Ουκρανίας, μετά το άνοιγμα της πρώτης ομάδας διαπραγματευτικών κεφαλαίων.
Η κίνηση αυτή αποτελεί ακόμη ένα πολιτικό μήνυμα προς το Κίεβο ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας παραμένει ενεργή παρά τις συνθήκες πολέμου. Παράλληλα, οι Βρυξέλλες εξέφρασαν την προσδοκία ότι θα υπάρξει ταχεία πρόοδος και στα υπόλοιπα κεφάλαια των διαπραγματεύσεων.
Νέα οικονομική στήριξη ύψους 90 δισ. ευρώ
Η Σύνοδος Κορυφής επιβεβαίωσε επίσης τη συνέχιση της χρηματοδοτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένουν την εκταμίευση της πρώτης δόσης του νέου χρηματοδοτικού πακέτου ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2026-2027, πριν από το τέλος Ιουνίου.
Η οικονομική ενίσχυση θεωρείται κρίσιμη τόσο για τη λειτουργία του ουκρανικού κράτους όσο και για τη διατήρηση της αντοχής της οικονομίας εν μέσω του πολέμου.
Νέες κυρώσεις και στόχος η αποδυνάμωση της ρωσικής οικονομίας
Παρά τη συζήτηση για μελλοντικούς διαύλους επικοινωνίας, η ΕΕ εμφανίζεται αποφασισμένη να εντείνει την οικονομική πίεση προς τη Ρωσία.
Οι ηγέτες χαιρέτισαν την έγκριση του 20ού πακέτου κυρώσεων, το οποίο επικεντρώνεται κυρίως στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» που χρησιμοποιείται για την παράκαμψη των περιορισμών στις εξαγωγές ρωσικής ενέργειας. Παράλληλα, κάλεσαν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να προχωρήσουν ταχύτατα στην ολοκλήρωση του 21ου πακέτου μέτρων.
Στο στόχαστρο παραμένουν τα ενεργειακά έσοδα της Ρωσίας, οι εναλλακτικοί μηχανισμοί μεταφοράς πετρελαίου και το τραπεζικό της σύστημα, με στόχο τη μείωση της δυνατότητας χρηματοδότησης της πολεμικής προσπάθειας.
Μήνυμα προς τους συμμάχους της Μόσχας
Στα συμπεράσματα της Συνόδου περιλαμβάνεται και σαφής καταδίκη της στρατιωτικής υποστήριξης που λαμβάνει η Ρωσία από τρίτες χώρες.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ζήτησαν τον άμεσο τερματισμό κάθε μορφής εξωτερικής συνδρομής προς τη Μόσχα, κατονομάζοντας τη Βόρεια Κορέα, το Ιράν και τη Λευκορωσία ως χώρες που συμβάλλουν στη συνέχιση της ρωσικής πολεμικής μηχανής.
Η εικόνα που διαμορφώνεται από τη Σύνοδο είναι αυτή μιας Ευρώπης που επιχειρεί να κινηθεί σε δύο παράλληλες κατευθύνσεις: να ενισχύσει περαιτέρω την πίεση προς τη Ρωσία στο παρόν και ταυτόχρονα να προετοιμάσει το έδαφος για τον ρόλο που φιλοδοξεί να διαδραματίσει όταν ξεκινήσει η διαπραγμάτευση για το τέλος του πολέμου.
