Διπλωματική κινητικότητα καταγράφεται γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς οι δηλώσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν περί ετοιμότητας για συμφωνία βρήκαν άμεση ανταπόκριση από τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Λίγες ώρες μετά τη δημόσια τοποθέτηση του Ρώσου προέδρου ότι η Μόσχα είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε ειρηνευτική συμφωνία υπό όρους αμοιβαίων συμβιβασμών, ο Ουκρανός πρόεδρος πρότεινε ανοιχτά μια απευθείας συνάντηση κορυφής με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Η εξέλιξη έρχεται ενώ ο πόλεμος διανύει πλέον τον πέμπτο χρόνο πλήρους κλίμακας εχθροπραξιών και ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται με αμείωτη ένταση κατά μήκος του μετώπου.
Το μήνυμα Πούτιν μετά τη συνάντηση με τον Τραμπ
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Αγία Πετρούπολη, ο Βλαντίμιρ Πούτιν αποκάλυψε ότι κατά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην Αλάσκα συζητήθηκαν οι προϋποθέσεις μιας πιθανής ειρηνευτικής διευθέτησης.
Όπως ανέφερε, η αμερικανική πλευρά ζήτησε από τη Ρωσία να εξετάσει ορισμένους συμβιβασμούς προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία με το Κίεβο.
«Είμαστε έτοιμοι να κάνουμε μια συμφωνία», δήλωσε ο Ρώσος πρόεδρος, προσθέτοντας ότι και η Ουκρανία θα πρέπει να προχωρήσει σε αντίστοιχες παραχωρήσεις. Κατά την εκτίμησή του, εφόσον υπάρξει αμοιβαία βούληση, η σύγκρουση μπορεί να τερματιστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Η Μόσχα δηλώνει ισχυρή στρατιωτικά αλλά ανοιχτή σε διαπραγμάτευση
Παρά το άνοιγμα προς μια πολιτική λύση, ο Πούτιν υποστήριξε ότι η Ρωσία διατηρεί τον έλεγχο της κατάστασης στο πεδίο των επιχειρήσεων και διαθέτει όλα τα απαραίτητα μέσα για την επίτευξη των στρατιωτικών της στόχων.
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν καταλάβει πρόσφατα 2.440 τετραγωνικά χιλιόμετρα ουκρανικού εδάφους, ενώ η Μόσχα ελέγχει πλήρως το Λουχάνσκ, περίπου το 85% του Ντονέτσκ και το 80% της Ζαπορίζια.
Ο Ρώσος πρόεδρος απέδωσε τις δυσκολίες του ουκρανικού στρατού σε σοβαρή έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού, υποστηρίζοντας ότι το Κίεβο αντιμετωπίζει αυξανόμενα προβλήματα στελέχωσης των μονάδων του.
Η απάντηση Ζελένσκι: «Ας συναντηθούμε»
Η τοποθέτηση του Πούτιν προκάλεσε άμεση αντίδραση από το Κίεβο. Με ανοικτή επιστολή προς τον Ρώσο πρόεδρο, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πρότεινε τη διεξαγωγή απευθείας συνάντησης κορυφής, επιδιώκοντας να μεταφέρει τη συζήτηση από το πεδίο των μαχών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Στην επιστολή του, ο Ουκρανός πρόεδρος υπενθυμίζει ότι πριν από 26 χρόνια η ανάληψη της εξουσίας από τον Πούτιν συνοδεύτηκε από θετικές προσδοκίες στη γειτονική χώρα. Όπως σημειώνει, οι σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών έχουν έκτοτε μετατραπεί από οικονομική και εμπορική συνεργασία σε μια αντιπαράθεση που περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από απώλειες, στρατιωτικά πλήγματα και ανθρώπινο κόστος.
Οι αναφορές στα πλήγματα εντός της Ρωσίας
Ο Ζελένσκι επιχείρησε να αναδείξει το αυξανόμενο κόστος του πολέμου για τη ρωσική κοινωνία, κάνοντας ειδική αναφορά στα πρόσφατα ουκρανικά χτυπήματα με drones βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια.
Σύμφωνα με την ουκρανική προσέγγιση, οι επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν ακόμη και κατά τη διάρκεια του οικονομικού φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης κατέδειξαν ότι η ασφάλεια στο εσωτερικό της Ρωσίας δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Η επιστολή περιγράφει επίσης ένα κλίμα κοινωνικής πίεσης λόγω αυξήσεων στις τιμές, προβλημάτων στην αγορά καυσίμων και συζητήσεων για πιθανή νέα κινητοποίηση εφέδρων.
Διαφορετικές εκτιμήσεις για τις απώλειες στο μέτωπο
Ο Ουκρανός πρόεδρος αμφισβητεί την εικόνα στρατιωκής υπεροχής που παρουσιάζει η Μόσχα. Επικαλούμενος στοιχεία της ουκρανικής πλευράς, υποστηρίζει ότι μόνο κατά τον μήνα Μάιο οι ρωσικές απώλειες ξεπέρασαν τις 30.000 σε νεκρούς και σοβαρά τραυματίες.
Παράλληλα, σημειώνει ότι οι ρωσικοί στόχοι για πλήρη κατάληψη της περιοχής του Ντονέτσκ εξακολουθούν να καθυστερούν, παρά τη μακρά διάρκεια των επιχειρήσεων.
Πρόταση για συνάντηση σε ουδέτερο έδαφος
Το πιο ουσιαστικό στοιχείο της ουκρανικής πρωτοβουλίας αφορά την πρόταση για μια απευθείας συνάντηση μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι σε ουδέτερη χώρα.
Το Κίεβο προτείνει ως πιθανούς τόπους διεξαγωγής συνομιλιών την Ελβετία, την Τουρκία ή κράτη του αραβικού κόσμου, αποκλείοντας τόσο τη Μόσχα όσο και το Κίεβο ως τόπους συνάντησης.
Η ουκρανική ηγεσία υποστηρίζει ότι μια απευθείας διαπραγμάτευση κορυφής θα μπορούσε να παρακάμψει τις χρονοβόρες διαδικασίες που στο παρελθόν οδήγησαν σε αδιέξοδο τις συμφωνίες του Μινσκ.
Οι όροι που θέτει το Κίεβο
Η ουκρανική πρόταση συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την έναρξη ενός ουσιαστικού διαλόγου.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Πλήρης κατάπαυση του πυρός με αμερικανική εποπτεία.
- Ανταλλαγή όλων των αιχμαλώτων πολέμου χωρίς εξαιρέσεις.
- Επιστροφή εκτοπισμένων αμάχων και παιδιών.
- Συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών και ευρωπαϊκών χωρών ως εγγυητών μιας νέας συμφωνίας ασφάλειας.
Σύμφωνα με το μήνυμα του Ζελένσκι, εάν η Ρωσία απορρίψει αυτή τη διπλωματική πρωτοβουλία, η Ουκρανία θα συνεχίσει τον πόλεμο με τη στήριξη των δυτικών συμμάχων της.
Στο επίκεντρο η διπλωματία μετά από πέντε χρόνια πολέμου
Παρά τις εκ διαμέτρου αντίθετες αφηγήσεις για την κατάσταση στο πεδίο των επιχειρήσεων, οι παρεμβάσεις Πούτιν και Ζελένσκι καταγράφουν για πρώτη φορά έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα μια ταυτόχρονη δημόσια αναφορά σε ενδεχόμενο πολιτικής λύσης. Η Μόσχα μιλά για συμφωνία υπό όρους αμοιβαίων συμβιβασμών, ενώ το Κίεβο απαντά με πρόσκληση για απευθείας συνάντηση κορυφής.
Το αν αυτή η ανταλλαγή μηνυμάτων αποτελεί την απαρχή μιας νέας διπλωματικής διαδικασίας ή έναν ακόμη γύρο πολιτικών πιέσεων θα φανεί το επόμενο διάστημα, σε έναν πόλεμο που εξακολουθεί να καθορίζει τις διεθνείς ισορροπίες και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
