Έπειτα από ημέρες στρατιωτικής έντασης που έφεραν τη Μέση Ανατολή ξανά στα πρόθυρα γενικευμένης ανάφλεξης, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν ανοίγουν εκ νέου δίαυλο επικοινωνίας στη Ντόχα του Κατάρ. Παρά τις διαφορετικές δημόσιες τοποθετήσεις για το επίπεδο των επαφών, η επανέναρξη της επικοινωνίας θεωρείται κρίσιμο βήμα για τη διατήρηση της εύθραυστης συμφωνίας αποκλιμάκωσης και την αποτροπή νέας κρίσης στον Περσικό Κόλπο.
Διαφορετικές αναγνώσεις για τις συνομιλίες στη Ντόχα
Οι δύο χώρες ανακοίνωσαν ότι αντιπροσωπείες τους θα βρεθούν στο Κατάρ μέσα στην εβδομάδα, ωστόσο η κάθε πλευρά παρουσίασε διαφορετικά τη φύση των επαφών.
Η Ουάσιγκτον μιλά για συναντήσεις υψηλού επιπέδου, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι πρόκειται αποκλειστικά για τεχνικές συνομιλίες μεταξύ εμπειρογνωμόνων και όχι για απευθείας πολιτικές διαπραγματεύσεις.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να σταματήσουν τον κύκλο των στρατιωτικών πληγμάτων που ακολούθησε την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης στα μέσα Ιουνίου, με στόχο τη διατήρηση της εκεχειρίας και την αποτροπή νέας πολεμικής κλιμάκωσης.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ανακοίνωσε ότι «το Ιράν ζήτησε συνάντηση» και γνωστοποίησε ότι οι συνομιλίες θα πραγματοποιηθούν στη Ντόχα.
Λίγο αργότερα, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κάρολαϊν Λέβιτ επιβεβαίωσε ότι οι ειδικοί απεσταλμένοι του προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, μεταβαίνουν στο Κατάρ για επαφές υψηλού επιπέδου.
Η Τεχεράνη αποκλείει πολιτικές διαπραγματεύσεις
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι θα αποστείλει αντιπροσωπεία εμπειρογνωμόνων στη Ντόχα, ωστόσο επιχείρησε να χαμηλώσει τις προσδοκίες.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εσμαΐλ Μπαγαεΐ ξεκαθάρισε ότι «τις επόμενες ημέρες δεν θα υπάρξουν διαπραγματεύσεις με την αμερικανική πλευρά σε κανένα επίπεδο», επιμένοντας ότι οι επαφές αφορούν αποκλειστικά επιχειρησιακούς διαύλους επικοινωνίας για την αποφυγή νέων στρατιωτικών επεισοδίων.
Διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για τεχνικές ομάδες που θα εξετάσουν πρακτικούς μηχανισμούς αποκλιμάκωσης, χωρίς να ανοίγει ακόμη η συζήτηση για πολιτική συμφωνία.
Το Στενό του Ορμούζ παραμένει η μεγαλύτερη εστία έντασης
Κεντρικό ζήτημα των επαφών αποτελεί η κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Παρότι η ναυσιπλοΐα αποκαταστάθηκε μερικώς τις τελευταίες ημέρες, η κίνηση παραμένει αισθητά μειωμένη μετά τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων.
Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης ναυτιλιακής κίνησης Kpler, μόλις 29 φορτηγά πλοία διέσχισαν το στενό το Σάββατο και άλλα 12 την Κυριακή, αριθμοί σημαντικά χαμηλότεροι από τα συνήθη επίπεδα.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι η διέλευση από το Ορμούζ δεν πρόκειται να επιστρέψει στο προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας και εξετάζει, από κοινού με το Ομάν, την επιβολή τελών διέλευσης για τα διερχόμενα πλοία.
Η θέση αυτή προκαλεί αντιδράσεις, καθώς η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει δικαίωμα ανεμπόδιστης διέλευσης από διεθνή στενά, αν και το Ιράν δεν έχει επικυρώσει τη σχετική συμφωνία.
Οι επιθέσεις στα πλοία και η νέα στρατιωτική κλιμάκωση
Η νέα κρίση πυροδοτήθηκε μετά τις επιθέσεις σε δύο εμπορικά πλοία, τις οποίες οι Ηνωμένες Πολιτείες απέδωσαν στο Ιράν.
Ακολούθησαν αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων, ενώ η Τεχεράνη απάντησε εκτοξεύοντας πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον κρατών του Κόλπου, κυρίως του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν.
Η αναζωπύρωση των συγκρούσεων απείλησε να ακυρώσει το μνημόνιο κατανόησης που είχαν υπογράψει οι δύο χώρες τον Ιούνιο, επαναφέροντας τον κίνδυνο ευρύτερης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή.
Παρέμβαση Ομάν και Γαλλίας για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα
Το Ομάν ανακοίνωσε τη δημιουργία προσωρινής εναλλακτικής θαλάσσιας διαδρομής, σε συνεργασία με τον ΟΗΕ, ώστε να αποσυμφορηθεί η περιοχή και να απομακρυνθούν πλοία που είχαν εγκλωβιστεί επί μήνες στον Κόλπο.
Παράλληλα, ο σουλτάνος Χάιθαμ μπιν Ταρίκ και ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν τάχθηκαν υπέρ της πλήρους ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ και συμφώνησαν να συνεργαστούν σε επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών.
Η ιρανική διπλωματία αντέδρασε έντονα, κατηγορώντας το Παρίσι ότι με τις πρωτοβουλίες του περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση στην περιοχή.
Ο Λίβανος παραμένει ανοικτό μέτωπο
Παράλληλα με τις επαφές στη Ντόχα, οι συγκρούσεις συνεχίζονται στον νότιο Λίβανο.
Η συμφωνία-πλαίσιο που υπεγράφη στην Ουάσιγκτον προβλέπει ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει στρατιωτική παρουσία σε τμήματα του νοτίου Λιβάνου μέχρι να ολοκληρωθεί ο αφοπλισμός της Χεζμπολά, όρο που η λιβανική κυβέρνηση δυσκολεύεται διαχρονικά να υλοποιήσει.
Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν δήλωσε ότι οι κρατικοί θεσμοί είναι αποφασισμένοι να επεκτείνουν τον έλεγχο του κράτους έως τα σύνορα με το Ισραήλ μέσω της ανάπτυξης του λιβανικού στρατού.
Ωστόσο, νέα ισραηλινά πλήγματα καταγράφηκαν και τη Δευτέρα στον νότιο Λίβανο, επιβεβαιώνοντας ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, παρά τις διπλωματικές προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη.
