Η πλήρης αποκάλυψη του περιβόλου του Τύμβου Καστά στην Αμφίπολη φέρνει ξανά στο επίκεντρο ένα από τα πιο εμβληματικά αρχαιολογικά μνημεία της χώρας. Για πρώτη φορά αποτυπώνεται καθαρά η πραγματική κλίμακα του ταφικού συγκροτήματος, το οποίο εκτείνεται σε περισσότερα από 20 στρέμματα και διαθέτει περίμετρο 497 μέτρων, επιβεβαιώνοντας τη μνημειακή του διάσταση. Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, στόχος είναι η πλήρης απόδοση του χώρου στο κοινό στις αρχές του 2028.
Το πραγματικό μέγεθος του μνημείου
Η αυτοψία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη στον Τύμβο Καστά σηματοδότησε ένα κρίσιμο στάδιο στην πορεία αποκατάστασης του μνημείου. Οι εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη αποκαλύπτουν πλέον στο σύνολό του τον μαρμάρινο περίβολο, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύεται η έκταση του ίδιου του τύμβου, η οποία φτάνει τα 22 στρέμματα. Ο ευρύτερος περιβάλλων χώρος καλύπτει επιπλέον 30 στρέμματα.
Το μέγεθος του μνημείου ενισχύει την εκτίμηση των αρχαιολόγων ότι πρόκειται για το μεγαλύτερο ταφικό συγκρότημα που έχει εντοπιστεί έως σήμερα στη Μακεδονία. Η διάμετρος του τύμβου υπερβαίνει τα 140 μέτρα, μεγαλύτερη ακόμη και από εκείνη του Τύμβου των Αιγών.
Οι εργασίες αποκατάστασης στον περίβολο
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν κατά την αυτοψία, έχει ήδη ολοκληρωθεί η αποκάλυψη του αρχαίου περιβόλου και η αποκατάσταση της γεωμετρίας των πρανών του τύμβου. Σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων αφορά τη νότια πλευρά του περιβόλου, όπου έχει αποκατασταθεί τμήμα μήκους 105 μέτρων με τη χρήση αυθεντικών μαρμάρινων μελών και περιορισμένων συμπληρώσεων από τεχνητό λίθο.
Παράλληλα εξελίσσονται οι εργασίες στερέωσης στο δυτικό τμήμα, ενώ προχωρά και η κατασκευή εκτεταμένου δικτύου απορροής ομβρίων, κρίσιμου για τη μακροχρόνια προστασία του μνημείου.
Οι παρεμβάσεις δεν περιορίζονται μόνο στην αποκατάσταση της εικόνας του χώρου, αλλά επιχειρούν να αποδώσουν και τη διαχρονική ιστορία του τύμβου. Στον περιμετρικό δρόμο, που ακολουθεί τα ίχνη του αρχαίου περιδρόμου, επισημαίνονται μεταγενέστερες φάσεις χρήσης και επεμβάσεων, όπως τα σημεία όπου χρησιμοποιήθηκαν ρωμαϊκοί γερανοί για την αποξήλωση μαρμάρων.
Το εσωτερικό του ταφικού μνημείου γίνεται ξανά ορατό
Σημαντική πρόοδος καταγράφεται και στο εσωτερικό του ταφικού μνημείου. Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών στερέωσης και αποκατάστασης της καμάρας στον ταφικό θάλαμο, αφαιρέθηκαν όλες οι παλαιότερες μεταλλικές υποστηρίξεις, με αποτέλεσμα το εσωτερικό να είναι πλέον πλήρως ορατό.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να τοποθετηθεί η μνημειώδης δίφυλλη μαρμάρινη θύρα του ταφικού θαλάμου, καθώς και τα φτερά και η κεφαλή της σφίγγας που κοσμούσε την είσοδο.
Η εικόνα που διαμορφώνεται αποκαθιστά σταδιακά την αρχική μνημειακή σύνθεση του ταφικού συγκροτήματος, το οποίο χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα π.Χ. και συνδέεται άμεσα με την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Μενδώνη: «Μοναδικό και μεγαλειώδες μακεδονικό μνημείο»
Η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τον Τύμβο Καστά «μοναδικό και μεγαλειώδες μακεδονικό μνημείο», υπογραμμίζοντας ότι η αποκάλυψη του συνόλου του περιβόλου επιτρέπει πλέον να αποτυπωθεί με σαφήνεια η ιστορική και αρχαιολογική σημασία του.
Η υπουργός ανέφερε ότι η εξέλιξη των εργασιών καθορίζεται από το ίδιο το μνημείο και τις ανάγκες προστασίας του, σημειώνοντας πως κάθε επέμβαση γίνεται με αυστηρή επιστημονική τεκμηρίωση και σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και τον «Δημόκριτο».
Ο συνολικός προϋπολογισμός των παρεμβάσεων αναμένεται να ξεπεράσει τα 15 εκατ. ευρώ, με βασική χρηματοδότηση από τα προγράμματα ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
Σχεδιάζεται οργανωμένος μουσειακός χώρος
Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά παράλληλα στον σχεδιασμό οργανωμένου μουσειακού χώρου στην ανατολική πλευρά του Τύμβου Καστά, καθώς και στις απαραίτητες υποδομές επισκεψιμότητας.
Ο στόχος που τίθεται πλέον με σαφή χρονοδιάγραμμα είναι η ασφαλής και ολοκληρωμένη απόδοση του μνημείου στο κοινό στις αρχές του 2028. Η προοπτική αυτή αναμένεται να μετατρέψει την Αμφίπολη σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς προορισμούς της χώρας, με ιδιαίτερη βαρύτητα για τον πολιτιστικό τουρισμό της Βόρειας Ελλάδας.
Αυτοψία και σε άλλα μνημεία των Σερρών
Κατά την περιοδεία της στις Σέρρες, η υπουργός Πολιτισμού επισκέφθηκε επίσης τη μοναδική σωζόμενη ξύλινη αρχαία γέφυρα της Αμφίπολης, η οποία χρονολογείται στον 5ο αιώνα π.Χ. και συνδέεται με τις αναφορές του Θουκυδίδη. Οι εργασίες συντήρησης και προστασίας της ολοκληρώθηκαν με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Στη συνέχεια πραγματοποίησε αυτοψία στη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, όπου ολοκληρώθηκαν έργα αναστήλωσης στο ιστορικό μοναστηριακό συγκρότημα του 12ου αιώνα, ενώ δρομολογούνται νέες παρεμβάσεις αποκατάστασης με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021-2027.
