Νέα χρηματοπιστωτική κρίση αν δεν αλλάξει η οικονομική πολιτική
Προειδοποίηση για τον κίνδυνο μιας νέας χρηματοπιστωτικής κρίσης, αλλά και για μια ευρύτερη οικονομική και κοινωνική κρίση, απηύθυνε η Λούκα Κατσέλη, μιλώντας στο Mega News 104,6. Η πρώην υπουργός Εργασίας και ομότιμη καθηγήτρια Οικονομικών χαρακτήρισε «λάθος» τη συνολική προσέγγιση της οικονομικής πολιτικής, υποστηρίζοντας ότι τα μέτρα που ανακοινώνονται λειτουργούν ως «παυσίπονα», ενώ η ελληνική οικονομία χρειάζεται παραγωγική και θεσμική ανασυγκρότηση.
«Θα έχουμε καινούργια χρηματοπιστωτική κρίση»
Η Λούκα Κατσέλη τοποθέτησε το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας πολύ βαθύτερα από τη συζήτηση για τα επιδόματα, τις φορολογικές ελαφρύνσεις ή τα μέτρα στήριξης.
Όπως ανέφερε, η οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας συνδέθηκε με μια παραγωγική αποσάθρωση που είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα και η οποία, κατά την άποψή της, δεν έχει αντιμετωπιστεί ουσιαστικά.
«Θα έχουμε καινούργια χρηματοπιστωτική κρίση, γιατί δεν μάθαμε τα μαθήματα από την τελευταία φορά», είπε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι η χώρα χρειάζεται μια συνολική αλλαγή κατεύθυνσης.
Για την ίδια, το ζήτημα δεν είναι πρωτίστως δημοσιονομικό. Είναι η λειτουργία της ίδιας της οικονομίας και η δυνατότητά της να παράγει, να επενδύει και να δημιουργεί εισόδημα.
Τα επιδόματα ως «παυσίπονα»
Η πρώην υπουργός άσκησε κριτική στη λογική των αποσπασματικών μέτρων, παρομοιάζοντας την οικονομία με έναν ανθρώπινο οργανισμό που αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα και λαμβάνει απλώς ένα παυσίπονο.
«Η ελληνική οικονομία χρειάζεται συνολική συστημική ανάταξη», υποστήριξε, επισημαίνοντας ως βασικά προβλήματα την παραγωγική αποσάθρωση, την επενδυτική καχεξία, την υστέρηση στους θεσμούς και τις εμπλοκές στο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Κατά την εκτίμησή της, η αύξηση ενός επιδόματος ή η διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, αλλά δεν αντιμετωπίζει τις αιτίες του προβλήματος.
«Εξαντλείται ο δημόσιος διάλογος και δυστυχώς και όλη η δημοσιογραφική κουβέντα στο αν το επίδομα Α είναι καλό ή κακό», σημείωσε, ζητώντας η συζήτηση να μετατοπιστεί στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.
«Θα έχουμε και αγροτοδιατροφική και κοινωνική κρίση»
Η προειδοποίηση της Λούκας Κατσέλη δεν περιορίστηκε στις τράπεζες και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Όπως είπε, εάν δεν υπάρξει μια εθνική στρατηγική με ταυτόχρονες παρεμβάσεις στον παραγωγικό, θεσμικό και διοικητικό τομέα, αλλά και στο κράτος δικαίου, η Ελλάδα θα βρεθεί αντιμέτωπη με πολλαπλές κρίσεις.
«Θα έχουμε κρίση αγροτοδιατροφική, θα έχουμε κρίση κοινωνική», ανέφερε, συνδέοντας τις εξελίξεις με την αύξηση των ανισοτήτων και την αδυναμία μεγάλου μέρους της κοινωνίας να ανταποκριθεί στο κόστος ζωής.
Το βασικό της επιχείρημα είναι ότι η κοινωνική πίεση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται επ’ αόριστον με επιδόματα. Χρειάζεται αύξηση της παραγωγής, επενδύσεις και αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το κράτος και η αγορά.
Κόκκινα δάνεια: «Το πρόβλημα μεταφέρθηκε»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Λούκα Κατσέλη στο ιδιωτικό χρέος και στα κόκκινα δάνεια, υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα δεν λύθηκε αλλά μεταφέρθηκε από τους ισολογισμούς των τραπεζών στις εταιρείες διαχείρισης.
Όπως είπε, το ιδιωτικό χρέος παραμένει υψηλό και δημιουργούνται νέα κόκκινα δάνεια, ενώ η αγορά των διαχειριζόμενων απαιτήσεων έχει αποκτήσει σημαντικό οικονομικό βάρος.
Η ίδια υποστήριξε ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ακίνητα μεταβιβάζονται σε πολύ χαμηλές τιμές και στη συνέχεια επανέρχονται στην αγορά σε υψηλότερες αξίες, υποστηρίζοντας ότι χρειάζεται αυστηρότερη εποπτεία.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της δυνατότητας κουρέματος των κόκκινων δανείων, σημειώνοντας ότι αυτό ήδη συμβαίνει σε περιπτώσεις ρυθμίσεων.
Ο «νόμος Κατσέλη» και η προστασία της πρώτης κατοικίας
Η συζήτηση στράφηκε και στον νόμο Κατσέλη και στην προστασία της κύριας κατοικίας.
Η πρώην υπουργός υποστήριξε ότι βασικές αρχές του δικού της νομοθετικού πλαισίου έχουν επανέλθει μέσα από μεταγενέστερες νομοθετικές και δικαστικές εξελίξεις. Όπως ανέφερε, πρόκειται για την προστασία της κύριας κατοικίας ως κοινωνικό δικαίωμα, την αναδιάρθρωση δανείων για όσους αδυνατούν να πληρώσουν και την παρουσία του δικαστή στην επίλυση των σχετικών υποθέσεων.
Εκτίμησε μάλιστα ότι «γρήγορα ή αργά» οι βασικές αρχές αυτές θα επανέλθουν, έστω και μέσα από διαφορετικές ρυθμίσεις.
Για τον εξωδικαστικό μηχανισμό, πάντως, άσκησε κριτική, χαρακτηρίζοντάς τον απρόσωπο και ανεπαρκώς προσανατολισμένο στις πραγματικές ανάγκες του οφειλέτη.
Τράπεζες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Στο επίκεντρο της κριτικής της βρέθηκε και ο ρόλος των τραπεζών στην ελληνική οικονομία.
Η Λούκα Κατσέλη υποστήριξε ότι οι τράπεζες πρέπει να ξαναβρούν τον αναπτυξιακό τους ρόλο και πρότεινε τη δημιουργία ενός δημόσιου πυλώνα στο τραπεζικό σύστημα, με στόχο την ενίσχυση του ανταγωνισμού.
Όπως είπε, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης στη χρηματοδότηση, την ώρα που οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις έχουν ευκολότερη πρόσβαση σε κεφάλαια.
Κατά την ίδια, αυτό δημιουργεί ένα «κλειστό κύκλωμα» χρηματοδότησης, το οποίο περιορίζει τις δυνατότητες ανάπτυξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Η οικονομία και η άνοδος της Ακροδεξιάς
Η Κατσέλη συνέδεσε μάλιστα την οικονομική συγκέντρωση και τις ανισότητες με την πολιτική ενίσχυση της Ακροδεξιάς.
Όπως υποστήριξε, η δημιουργία ισχυρών οικονομικών ομίλων και η αυξανόμενη επιρροή εξωθεσμικών παραγόντων επηρεάζουν την πολιτική διαδικασία. Αναφέρθηκε τόσο στο lobbying όσο και στη δύναμη των κοινωνικών δικτύων στη διαμόρφωση καταναλωτικών και πολιτικών συμπεριφορών.
Κατά την άποψή της, η οικονομική ανισότητα δεν αποτελεί μόνο κοινωνικό ζήτημα, αλλά εξελίσσεται σε πρόβλημα δημοκρατίας και πολιτικής ισορροπίας.
Το Ταμείο Ανάκαμψης και το ερώτημα «πού πήγαν τα χρήματα»
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε και τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους.
Η Λούκα Κατσέλη αναφέρθηκε στο «Ελλάδα 2.0», στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και στο ΕΣΠΑ, χαρακτηρίζοντας πρωτοφανή τη συγκέντρωση διαθέσιμων πόρων.
Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με την ίδια, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα απορροφήθηκαν, αλλά πού κατέληξαν και ποια αποτελέσματα δημιούργησαν.
«Κανένας δεν παρακολουθεί την υλοποίηση και την αποτελεσματικότητα ενός μέτρου», ανέφερε, ζητώντας μηχανισμούς αξιολόγησης σε κάθε υπουργείο.
Ως παράδειγμα ανέφερε την ανάγκη καταγραφής της περιουσίας του υπουργείου Υγείας, την οποία χαρακτήρισε στοιχειώδη προϋπόθεση οργάνωσης του κράτους.
«Κανένας δεν ξέρει πού βρισκόμαστε»
Η ίδια έφερε ως παράδειγμα και μεταρρυθμίσεις που έγιναν κατά το παρελθόν, αλλά στη συνέχεια, όπως υποστήριξε, δεν αξιολογήθηκαν.
Αναφέρθηκε στη μεταρρύθμιση για την απλούστευση της ίδρυσης επιχειρήσεων και στη δημιουργία του ΓΕΜΗ, αλλά και στο άνοιγμα κλειστών επαγγελμάτων, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει συστηματική παρακολούθηση για το τι απέδωσαν οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Για την Κατσέλη, αυτό είναι ένα από τα βασικά προβλήματα της ελληνικής δημόσιας διοίκησης: οι μεταρρυθμίσεις ψηφίζονται, εφαρμόζονται σε έναν βαθμό, αλλά στη συνέχεια απουσιάζει η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους.
«Όταν είσαι στα κοινά, τα συμφέροντα είναι πολύ μεγάλα»
Η συζήτηση έκλεισε με μια πιο προσωπική αναφορά στην πολιτική διαδρομή της.
Η Λούκα Κατσέλη είπε ότι οι δυσκολίες στην πολιτική μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντας ενδυνάμωσης, υπογραμμίζοντας όμως ότι όποιος αποφασίζει να ασχοληθεί με τα κοινά πρέπει να γνωρίζει τους όρους του παιχνιδιού.
«Όταν αποφασίσεις να είσαι στα κοινά, πρέπει να ξέρεις ότι πρώτα δεν υπάρχει ιδιωτική ζωή. Δεύτερον, ότι τα φώτα είναι πάνω σου και τρίτον ότι τα συμφέροντα είναι πολύ μεγάλα», ανέφερε.
Η βασική γραμμή της παρέμβασής της ήταν σαφής: το οικονομικό πρόβλημα της Ελλάδας, κατά την εκτίμησή της, δεν αντιμετωπίζεται με περισσότερα ή μεγαλύτερα επιδόματα, αλλά με αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, ενίσχυση των θεσμών, διαφορετική λειτουργία του τραπεζικού συστήματος και συνεχή αξιολόγηση των δημόσιων πολιτικών.
