Τουρκία: Νομοσχέδιο για θαλάσσιες ζώνες σε Αιγαίο και Μεσόγειο – Αντιδράσεις για τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Η Άγκυρα ετοιμάζεται να ανοίξει νέο κεφάλαιο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, προωθώντας – σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg – νομοσχέδιο που αποτυπώνει επισήμως τις τουρκικές διεκδικήσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνδέεται άμεσα με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», τις ενεργειακές εξελίξεις στην περιοχή και τη διαρκή αντιπαράθεση για υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα ενισχύει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα μέσω στρατηγικών συμμαχιών με τη Γαλλία, το Ισραήλ και περιφερειακούς ενεργειακούς άξονες.
Το σχέδιο της Άγκυρας για θεσμική κατοχύρωση των διεκδικήσεων
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, η τουρκική κυβέρνηση προετοιμάζει νομοσχέδιο το οποίο θα κατατεθεί στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση και θα αποτυπώνει για πρώτη φορά σε επίσημη νομική μορφή τις τουρκικές θέσεις για την υφαλοκρηπίδα και τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η κίνηση θεωρείται το πρώτο βήμα για τη θεσμική κατοχύρωση των τουρκικών αξιώσεων σε περιοχές όπου εκτιμάται ότι υπάρχουν κοιτάσματα φυσικού αερίου. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη μακροχρόνια στρατηγική της Άγκυρας να μεταφέρει τις γεωπολιτικές της διεκδικήσεις από το επίπεδο της ρητορικής σε ένα πιο συγκροτημένο νομικό και πολιτικό πλαίσιο.
Η εξέλιξη έρχεται σε συνέχεια των επαναλαμβανόμενων τουρκικών αντιδράσεων απέναντι στις ενεργειακές συμφωνίες της Ελλάδας, αλλά και στη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Αθήνας και Καΐρου, την οποία η Τουρκία εξακολουθεί να χαρακτηρίζει «παράνομη».
Μπαχτσελί: «Σθεναρή απάντηση» σε κινήσεις που αγνοούν την Τουρκία
Λίγες ημέρες πριν από τις αποκαλύψεις για το νομοσχέδιο, ο ηγέτης του εθνικιστικού MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, είχε στείλει σαφές μήνυμα προς την Ελλάδα, την Κύπρο και τους περιφερειακούς συμμάχους τους.
Από το βήμα της τουρκικής Βουλής, ο κυβερνητικός εταίρος του AKP προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε ενεργειακή ή αμυντική συνεργασία που αγνοεί τα «δικαιώματα» της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων θα προκαλέσει «σθεναρή απάντηση».
Η τοποθέτηση συνδέθηκε άμεσα με τη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Ισραήλ σε ζητήματα ενέργειας και ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η Άγκυρα θεωρεί ότι διαμορφώνεται ένα περιφερειακό πλέγμα που περιορίζει τις δικές της επιδιώξεις.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» και το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η σχεδιαζόμενη νομοθετική πρωτοβουλία θεωρείται συνέχεια της στρατηγικής της «Γαλάζιας Πατρίδας», του δόγματος που προβάλει διευρυμένες τουρκικές θαλάσσιες αξιώσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο επίκεντρο παραμένει και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, μέσω του οποίου η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει θαλάσσιο διάδρομο που αγνοεί την επήρεια ελληνικών νησιών, προκαλώντας διαρκείς αντιδράσεις από την Αθήνα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Τουρκία επιδιώκει παράλληλα να διατηρήσει ανοιχτό το πεδίο για μελλοντικές έρευνες υδρογονανθράκων, παρά τις ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις για κυρώσεις σε περίπτωση μονομερών ενεργειών σε αμφισβητούμενες περιοχές.
Ενόχληση στην Άγκυρα για τις συμμαχίες της Ελλάδας
Η νέα τουρκική κινητικότητα καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα έχει ενισχύσει σημαντικά τη διπλωματική και αμυντική της θέση.
Η εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, η αμυντική συμφωνία με το Παρίσι, η απόκτηση των μαχητικών Rafale και των φρεγατών Belharra, αλλά και η στενότερη συνεργασία με το Ισραήλ, έχουν αναβαθμίσει τον ρόλο της Αθήνας ως παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή.
Παράλληλα, η Ελλάδα επιχειρεί να ενισχύσει τον ενεργειακό της ρόλο μέσω του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου και των περιφερειακών ενεργειακών διασυνδέσεων, γεγονός που αντιμετωπίζεται με καχυποψία από την Άγκυρα.
Η ενόχληση της τουρκικής πλευράς αποτυπώθηκε και μετά την πρόσφατη επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα, όταν ο Γάλλος πρόεδρος δήλωσε δημόσια ότι η Γαλλία θα σταθεί στο πλευρό της Ελλάδας εάν απειληθεί η κυριαρχία της.
Τουρκικά μέσα: «Κίνηση που θα τρελάνει την Ελλάδα»
Η είδηση του Bloomberg κυριάρχησε άμεσα στον τουρκικό Τύπο, με αρκετά μέσα να υιοθετούν ιδιαίτερα επιθετική φρασεολογία.
Η Sözcü έκανε λόγο για «κίνηση από την Άγκυρα που θα τρελάνει την Ελλάδα», παρουσιάζοντας το νομοσχέδιο ως εργαλείο κατοχύρωσης δικαιωμάτων σε περιοχές με πιθανούς ενεργειακούς πόρους.
Το Halk TV συνέδεσε την πρωτοβουλία με την Κύπρο και το φυσικό αέριο, υποστηρίζοντας ότι στόχος είναι η νομική προστασία των συμφερόντων της Τουρκίας και του ψευδοκράτους στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από την πλευρά της, η Karar περιέγραψε την εξέλιξη ως «πόλεμο φυσικού αερίου» και υποστήριξε ότι η Τουρκία «πάτησε το κουμπί» για να χαράξει τα όρια των θαλάσσιων αξιώσεών της.
Κοινός παρονομαστής στα τουρκικά δημοσιεύματα είναι η προσπάθεια να παρουσιαστεί η πρωτοβουλία ως θεσμική θωράκιση της «Γαλάζιας Πατρίδας» και ως απάντηση στις περιφερειακές συμμαχίες που διαμορφώνονται χωρίς τη συμμετοχή της Άγκυρας.
Νέος κύκλος πίεσης στην Ανατολική Μεσόγειο
Η πιθανή κατάθεση του νομοσχεδίου αναμένεται να προκαλέσει νέο κύκλο διπλωματικής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς αγγίζει τον πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών για τις θαλάσσιες ζώνες, την υφαλοκρηπίδα και τα δικαιώματα των νησιών.
Η Αθήνα επιμένει ότι η μόνη βάση επίλυσης των διαφορών είναι το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ η Τουρκία εξακολουθεί να αμφισβητεί κρίσιμες προβλέψεις της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, την οποία δεν έχει υπογράψει.
Σε αυτό το περιβάλλον, η νέα τουρκική πρωτοβουλία ενδέχεται να λειτουργήσει ως ακόμη ένα πεδίο αντιπαράθεσης σε μια περιοχή όπου η γεωπολιτική, η ενέργεια και οι στρατηγικές ισορροπίες παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.
