Η έρευνα των New York Times για τις ψήφους υπέρ του Ισραήλ και τα κενά του συστήματος
Η περσινή Eurovision παρακολούθηθηκε από περισσότερους από 56 εκατομμύρια τηλεθεατές και παρουσιάστηκε για ακόμη μία χρονιά ως η μεγαλύτερη μουσική γιορτή της Ευρώπης. Πίσω όμως από τα φώτα, τα pyrotechnics και τη λάμψη του τελικού, μια νέα έρευνα των New York Times επαναφέρει με ένταση το ερώτημα που ταλάνισε τον διαγωνισμό το 2025: πόσο εύκολα μπορεί να επηρεαστεί το televoting από οργανωμένες καμπάνιες πολιτικής κινητοποίησης;
Τα στοιχεία που αποκαλύπτονται δείχνουν ότι σε ορισμένες χώρες αρκούσαν λίγες εκατοντάδες άνθρωποι, ψηφίζοντας μαζικά, ώστε να καθορίσουν το αποτέλεσμα της λαϊκής ψήφου υπέρ του Ισραήλ. Η υπόθεση αναζωπυρώνει τη συζήτηση γύρω από τη διαφάνεια, την πολιτική επιρροή και τη δομή του ίδιου του συστήματος ψηφοφορίας της Eurovision.
Η ισραηλινή καμπάνια και η εκτόξευση στο televoting
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η συμμετοχή της Ισραηλινής τραγουδίστριας Γιουβάλ Ραφαέλ με το τραγούδι «New Day Will Rise». Παρά το γεγονός ότι οι επαγγελματικές επιτροπές έδωσαν μόλις 60 βαθμούς στη συμμετοχή, το κοινό την εκτόξευσε στην κορυφή του televoting με 297 βαθμούς.
Στην Ισπανία, σύμφωνα με τα στοιχεία που εξασφάλισαν οι New York Times, το Ισραήλ έλαβε περίπου 47.570 ψήφους, συγκεντρώνοντας το 33,34% της λαϊκής ψήφου. Η Ουκρανία, που βρέθηκε δεύτερη, περιορίστηκε σε περίπου 9.620 ψήφους.
Η διαφορά έμοιαζε συντριπτική. Ωστόσο, το πραγματικό μέγεθος της επιρροής αλλάζει όταν εξετάσει κανείς τον τρόπο λειτουργίας της ψηφοφορίας.
Στη Eurovision, κάθε θεατής μπορούσε να ψηφίσει έως και 20 φορές για το ίδιο τραγούδι. Αυτό σημαίνει ότι η νίκη στο ισπανικό televoting θα μπορούσε θεωρητικά να επιτευχθεί από μόλις 2.379 άτομα που θα ψήφιζαν στο μέγιστο όριο. Για να ξεπεραστεί απλώς η Ουκρανία, αρκούσαν περίπου 482 άνθρωποι με 20 ψήφους ο καθένας.
Η αποκάλυψη αυτή αλλάζει τη συζήτηση: το televoting δεν αποτυπώνει απαραίτητα μια ευρεία κοινωνική πλειοψηφία, αλλά μπορεί να ενισχύσει δυσανάλογα μικρές αλλά εξαιρετικά οργανωμένες ομάδες ψηφοφόρων.
Η πολιτική διάσταση πίσω από τη μουσική σκηνή
Η έρευνα περιγράφει μια εκτεταμένη καμπάνια υπέρ της ισραηλινής συμμετοχής. Διαφημίσεις στο διαδίκτυο, κινητοποίηση δικτύων υποστήριξης, παρεμβάσεις φιλοϊσραηλινών οργανώσεων και δημόσιες εκκλήσεις για μαζική ψήφο συνέθεσαν ένα οργανωμένο σύστημα προώθησης.
Ακόμη και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δημοσίευσε γραφικά στα κοινωνικά δίκτυα καλώντας τους υποστηρικτές να ψηφίσουν 20 φορές υπέρ της Γιουβάλ Ραφαέλ.
Ο Κόνραντ Μίρλαντ, επικεφαλής της νορβηγικής οργάνωσης With Israel for Peace, δήλωσε στους New York Times ότι ενθάρρυνε τα περίπου 15.000 μέλη της οργάνωσής του να στηρίξουν το Ισραήλ μέσω social media, email και μηνυμάτων.
Το στοιχείο που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι, σύμφωνα με τον ίδιο, το αυτοματοποιημένο σύστημα της Eurovision προέτρεπε τους ψηφοφόρους να χρησιμοποιήσουν και τις 20 διαθέσιμες ψήφους.
Η Eurovision αρνείται ότι υπήρξε παραβίαση
Οι διοργανωτές της Eurovision επιμένουν ότι δεν υπήρξαν παρατυπίες. Ο διευθυντής του διαγωνισμού, Μάρτιν Γκριν, απέδωσε την ισραηλινή επιτυχία σε μια «κινητοποιημένη διασπορά» και σε ένα τραγούδι που βρήκε απήχηση στο κοινό.
Παράλληλα, η διοργάνωση τονίζει ότι ο διαγωνισμός δεν μπορεί να κριθεί μόνο από τη λαϊκή ψήφο, καθώς οι επιτροπές λειτουργούν ως μηχανισμός εξισορρόπησης.
Ωστόσο, οι New York Times σημειώνουν ότι οι διοργανωτές δεν προχώρησαν ποτέ σε ανεξάρτητο εξωτερικό έλεγχο για τις καταγγελίες περί συντονισμένης επιρροής, ενώ αρνήθηκαν να δημοσιοποιήσουν αναλυτικά δεδομένα ψηφοφορίας επικαλούμενοι λόγους ασφαλείας.
Το νέο όριο και οι αλλαγές στους κανόνες
Η έντονη δημόσια συζήτηση οδήγησε τη Eurovision σε τροποποίηση των κανόνων. Οι διοργανωτές απαγόρευσαν πλέον τις «δυσανάλογες» εκστρατείες προώθησης, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται τρίτοι φορείς ή κυβερνήσεις.
Παράλληλα, μειώθηκε το ανώτατο όριο ψήφων ανά άτομο από 20 σε 10.
Ακόμη κι έτσι, οι αριθμοί δείχνουν ότι η δυνατότητα συντονισμένης επιρροής παραμένει σημαντική. Με το νέο σύστημα, το Ισραήλ θα χρειαζόταν λιγότερους από 1.000 οργανωμένους ψηφοφόρους για να κερδίσει ξανά το ισπανικό televoting.
Η κρίσιμη συζήτηση για το μέλλον της Eurovision
Η υπόθεση αγγίζει ένα βαθύτερο ζήτημα για τον ίδιο τον χαρακτήρα της Eurovision. Ο διαγωνισμός χτίστηκε ιστορικά πάνω στην ιδέα της πολιτιστικής ενότητας και της αποστασιοποίησης από κρατικές αντιπαραθέσεις. Τα τελευταία χρόνια όμως, οι γεωπολιτικές εντάσεις εισβάλλουν όλο και πιο ανοιχτά στη σκηνή.
Ο πόλεμος στη Γάζα, οι αντιδράσεις για τη συμμετοχή του Ισραήλ, οι διαδηλώσεις έξω από τον χώρο του τελικού και η διαδικτυακή πόλωση μετέτρεψαν τη Eurovision του 2025 σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης πολύ πέρα από τη μουσική.
Η έρευνα των New York Times φωτίζει κυρίως ένα τεχνικό και θεσμικό κενό: όταν η πολλαπλή ψήφος επιτρέπεται και οργανωμένες καμπάνιες μπορούν να κινητοποιούν μικρές αλλά πειθαρχημένες ομάδες, το televoting γίνεται ευάλωτο σε πολιτική αξιοποίηση.
Και αυτό ανοίγει μια δύσκολη συζήτηση για το κατά πόσο η Eurovision μπορεί ακόμη να διατηρήσει τον χαρακτήρα ενός ουδέτερου ευρωπαϊκού θεσμού ψυχαγωγίας.
