Η συνάντηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε εξελίχθηκε σε μια από τις πιο φορτισμένες διπλωματικές στιγμές των τελευταίων μηνών, σύμφωνα με αποκαλύψεις του Politico.
Αν και η συνάντηση είχε προγραμματιστεί εδώ και καιρό, μετατράπηκε γρήγορα σε μια άτυπη «αποστολή εκτόνωσης», καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος έφτασε εμφανώς ενοχλημένος από τη στάση των Ευρωπαίων συμμάχων στον πόλεμο με το Ιράν.
Πηγές με γνώση των συνομιλιών κάνουν λόγο για μια συζήτηση που κυριάρχησαν οι αιχμές και οι προσβολές. «Ήταν χάλια», ανέφερε χαρακτηριστικά Ευρωπαίος αξιωματούχος, περιγράφοντας ένα κλίμα συνεχούς έντασης.
Οργή για την άρνηση στήριξης στο Ιράν
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρέθηκε η άρνηση χωρών όπως η Ισπανία και η Γαλλία να στηρίξουν στρατιωτικά τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στη σύγκρουση με την Τεχεράνη.
Ο Τραμπ εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια για την απροθυμία των συμμάχων να επιτρέψουν τη χρήση στρατιωτικών βάσεων και εναέριου χώρου, θεωρώντας τη στάση αυτή ως ένδειξη «αχαριστίας» απέναντι στην αμερικανική συμβολή στη συμμαχία.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε να εννοηθεί ότι εξετάζει αντίποινα, χωρίς να αποκαλύπτει τις επιλογές του, ενώ φέρεται να απείλησε ότι θα κάνει «τα πάντα».
Πίεση για τα Στενά του Ορμούζ
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο της συζήτησης ήταν η ανάγκη επαναλειτουργίας των Στενά του Ορμούζ, που αποτελούν κομβικό πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.
Ο Τραμπ έδωσε την εντύπωση ότι αναμένει συγκεκριμένες ενέργειες από τους συμμάχους για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, αν και αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου υποστήριξαν ότι δεν τέθηκαν επίσημες απαιτήσεις.
«Το ΝΑΤΟ δοκιμάστηκε και απέτυχε», φέρεται να δήλωσε ο πρόεδρος, τονίζοντας ότι οι Ευρωπαίοι επωφελούνται περισσότερο από τη λειτουργία των Στενών σε σχέση με τις ΗΠΑ.
Δημόσια επίθεση και το «φάντασμα» της Γροιλανδίας
Μετά τη συνάντηση, ο Τραμπ κλιμάκωσε τη ρητορική του μέσω της πλατφόρμας Truth Social, εξαπολύοντας ευθείες επιθέσεις κατά του ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, επανέφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της Γροιλανδία, αναζωπυρώνοντας τη γνωστή του θέση περί προσάρτησης του νησιού, σε μια κίνηση που ερμηνεύεται ως πίεση προς τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Η ρητορική του κινήθηκε σε υψηλούς τόνους, με αιχμές ότι η συμμαχία δεν ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της όταν οι ΗΠΑ τη χρειάζονται.
Διαφορετικές εκδοχές για το κλίμα της συνάντησης
Από την πλευρά του ΝΑΤΟ, η εικόνα που παρουσιάστηκε ήταν πιο συγκρατημένη. Η εκπρόσωπος της συμμαχίας χαρακτήρισε τη συζήτηση «ειλικρινή και δημιουργική», απορρίπτοντας τις αναφορές περί έντονης σύγκρουσης.
Ο ίδιος ο Ρούτε αναγνώρισε την απογοήτευση του Τραμπ, σημειώνοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θεωρεί πως πολλοί σύμμαχοι δεν στάθηκαν στο πλευρό του.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η συνάντηση, παρά την ένταση, λειτούργησε ως βαλβίδα εκτόνωσης, περιορίζοντας –προς το παρόν– τον κίνδυνο άμεσης ρήξης.
Η ευρωπαϊκή στάση και τα όρια της στήριξης
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι εμφανίζονται σταθεροί στη γραμμή ότι οποιαδήποτε στρατιωτική εμπλοκή στα Στενά του Ορμούζ θα εξεταστεί μόνο μετά τον πλήρη τερματισμό των συγκρούσεων.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς φέρεται να ενθάρρυνε τον Τραμπ να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι η Γερμανία θα συμβάλει στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας μόνο υπό σαφείς όρους.
Την ίδια στιγμή, η Γαλλία εξετάζει αποκλειστικά «αμυντικές» επιλογές, ενώ ένας διεθνής συνασπισμός υπό βρετανική ηγεσία προκρίνει κυρώσεις και διπλωματική πίεση αντί στρατιωτικής εμπλοκής.
Δοκιμασία για τις διατλαντικές σχέσεις
Η κρίση γύρω από το Ιράν αναδεικνύει βαθύτερες εντάσεις στις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης και επαναφέρει στο προσκήνιο τις πάγιες επιφυλάξεις του Τραμπ για τη λειτουργία του ΝΑΤΟ.
Η επιμονή του σε ζητήματα όπως η κατανομή βαρών και η πρόσβαση σε στρατιωτικές υποδομές αποτυπώνει μια στρατηγική πίεσης προς τους συμμάχους, ενώ η ευρωπαϊκή στάση δείχνει αυξανόμενη διάθεση αυτονομίας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η συμμαχία εισέρχεται σε μια περίοδο αβεβαιότητας, με τις επόμενες κινήσεις να καθορίζουν αν η ένταση θα οδηγήσει σε αναπροσαρμογή ισορροπιών ή σε βαθύτερη κρίση συνοχής.
