Σε αναθεώρηση προς τα κάτω των εκτιμήσεων για την πορεία της ελληνικής οικονομίας το 2026 προχώρησε το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), αποτυπώνοντας ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και εξωτερικών πιέσεων.
Στο βασικό σενάριο, ο ρυθμός ανάπτυξης τοποθετείται πλέον στο +1,8%, ενώ σε ένα εναλλακτικό, δυσμενέστερο σενάριο η μεγέθυνση επιβραδύνεται περαιτέρω στο +1,4%.
Η επιβράδυνση αποδίδεται κυρίως στην ηπιότερη αύξηση της κατανάλωσης, με την ιδιωτική κατανάλωση να περιορίζεται στο +1,4%, την ώρα που η δημόσια κατανάλωση διατηρείται στο +0,9%. Οι επενδύσεις παραμένουν ο βασικός πυλώνας ανθεκτικότητας, με εκτιμώμενη αύξηση +10,2%, αν και η δυναμική τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ευρύτερο χρηματοοικονομικό περιβάλλον.
Ιδιαίτερα κρίσιμη παράμετρος παραμένει το εξωτερικό ισοζύγιο. Η Ελλάδα, ως μικρή και ανοικτή οικονομία, επηρεάζεται άμεσα από τις διεθνείς εξελίξεις, με το ΙΟΒΕ να προβλέπει ασθενή αύξηση εξαγωγών (+1,5%) και ισχυρότερη άνοδο εισαγωγών (+3,4%), γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω το ήδη αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο.
Το θετικό σενάριο: Ο ρόλος του τουρισμού και της ενέργειας
Στον αντίποδα, ένα ευνοϊκότερο σενάριο προβλέπει ανάπτυξη ελαφρώς άνω του 2%, υπό την προϋπόθεση σταθεροποίησης των τιμών ενέργειας και ενίσχυσης των τουριστικών ροών προς την Ελλάδα. Ο τουρισμός αναδεικνύεται εκ νέου σε καθοριστικό παράγοντα, με πιθανές ανακατατάξεις στις διεθνείς μετακινήσεις να λειτουργούν ευνοϊκά για τη χώρα, ιδίως σε περιόδους αστάθειας σε ανταγωνιστικούς προορισμούς.
Ωστόσο, όπως επισημάνθηκε κατά την παρουσίαση της έκθεσης, η τουριστική επίδοση θα εξαρτηθεί από την αγοραστική δύναμη των Ευρωπαίων και από τη στάση των Αμερικανών ταξιδιωτών, οι οποίοι ενδέχεται να επηρεαστούν από το γενικότερο κλίμα αβεβαιότητας.
Πληθωρισμός: Ο παράγοντας της Μέσης Ανατολής
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πορεία του πληθωρισμού. Στο βασικό σενάριο, ο δείκτης τιμών καταναλωτή εκτιμάται στο 3,5% για το 2026, με βασικό μοχλό ανόδου τις ενεργειακές τιμές. Η συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως βασικός παράγοντας ανατροπής των προβλέψεων.
Σε περίπτωση επιδείνωσης της κρίσης, με ενδεχόμενο αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ και επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, το δυσμενές σενάριο ανεβάζει τον πληθωρισμό στο 4,5%. Η εξέλιξη αυτή θα συμπιέσει περαιτέρω τα πραγματικά εισοδήματα και θα περιορίσει την καταναλωτική δαπάνη.
Ανεργία και αγορά εργασίας: Σταδιακή αποκλιμάκωση με όρια
Παρά την επιβράδυνση της ανάπτυξης, η αγορά εργασίας εμφανίζει σημάδια σταθεροποίησης. Το ποσοστό ανεργίας εκτιμάται στο 8,5% στο βασικό σενάριο και στο 8,8% στο δυσμενές, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή αποκλιμάκωση των τελευταίων ετών, αλλά και τα όρια αυτής της τάσης σε ένα πιο αδύναμο μακροοικονομικό περιβάλλον.
Τραπεζικό σύστημα: Ανθεκτικότητα με δομικές αδυναμίες
Η εικόνα του τραπεζικού συστήματος παραμένει βελτιωμένη, με υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια, ισχυρή ρευστότητα και ιστορικά χαμηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων. Η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις συνεχίζεται δυναμικά στις αρχές του 2026, ενώ η χρηματοδότηση των νοικοκυριών παραμένει υποτονική.
Ωστόσο, οι προκλήσεις είναι σαφείς. Η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια παραμένει αδύναμη, ενώ η αναμενόμενη αύξηση του κόστους χρηματοδότησης αναμένεται να περιορίσει τη δανειοληπτική δραστηριότητα. Παράλληλα, η υψηλή έκθεση των τραπεζών σε κρατικά ομόλογα, το σημαντικό απόθεμα «κόκκινων» δανείων εκτός ισολογισμών και η εξάρτηση από την αναβαλλόμενη φορολογία συνιστούν διαρθρωτικές αδυναμίες.
Γεωπολιτική αβεβαιότητα: Οι τέσσερις κρίσιμοι δίαυλοι επιρροής
Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, ανέδειξε την πολυεπίπεδη επίδραση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, περιγράφοντας τέσσερα βασικά κανάλια μετάδοσης: τον πληθωρισμό, τον τουρισμό, τις ροές κεφαλαίων και ανθρώπων, καθώς και τις πολιτικές προκλήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι τιμές ενέργειας εκτιμάται ότι θα παραμείνουν αυξημένες για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης της κρίσης, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και περιορίζοντας την αναπτυξιακή δυναμική. Την ίδια στιγμή, η αυξημένη αβεβαιότητα στρέφει κεφάλαια προς πιο ασφαλείς οικονομίες, επηρεάζοντας τις επενδυτικές ροές.
Ευρωπαϊκή διάσταση και στρατηγικά διλήμματα
Η κρίση επαναφέρει στο προσκήνιο τις προκλήσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία καλείται να ισορροπήσει μεταξύ αμυντικών αναγκών, κοινωνικής συνοχής και οικονομικής ανταγωνιστικότητας. Η κατεύθυνση των ευρωπαϊκών πόρων και πολιτικών θα είναι καθοριστική για την ελληνική οικονομία, χωρίς όμως να θεωρείται δεδομένη η ίδια ένταση στήριξης στο μέλλον.
Παράλληλα, διαφαίνονται ευρύτερες γεωοικονομικές ανακατατάξεις, με την Κίνα και την Ευρώπη να επανατοποθετούνται σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα ισχύος.
Διαρθρωτικές αδυναμίες και το «σήμα επιτάχυνσης»
Παρά τη βελτίωση των βασικών δεικτών τα τελευταία χρόνια, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διαρθρωτικά προβλήματα: υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές, επενδυτικό κενό και αργή σύγκλιση εισοδημάτων με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Οι εξελίξεις του 2026 λειτουργούν ως σαφές μήνυμα για την ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων και ενίσχυσης της παραγωγικής βάσης. Σε ένα περιβάλλον όπου οι εξωτερικοί κίνδυνοι εντείνονται, η ανθεκτικότητα της οικονομίας θα εξαρτηθεί όλο και περισσότερο από τις εσωτερικές της δυνατότητες.
