Σε καθεστώς αυστηρού «lockdown» τίθενται τα κτηνοτροφικά προϊόντα της Λέσβου, μετά τον εντοπισμό κρούσματος Αφθώδης πυρετός σε μονάδα βοοειδών στην περιοχή της Πελόπης. Τα μέτρα που ανακοίνωσε το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχουν αναδρομική ισχύ από τις 15 Ιανουαρίου, σηματοδοτώντας μία από τις πιο δραστικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον πρωτογενή τομέα του νησιού.
Η απόφαση έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, λίγες εβδομάδες πριν το Πάσχα, όταν η ζήτηση για αμνοερίφια κορυφώνεται, και επηρεάζει άμεσα την καρδιά της τοπικής οικονομίας.
Παγωμένη αγορά και χιλιάδες απούλητα ζώα
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Περισσότερα από 70.000 αμνοερίφια παραμένουν απούλητα, ενώ η διακοπή των εξαγωγών στερεί από τους παραγωγούς το βασικό τους έσοδο σε μια κομβική περίοδο.
Παράλληλα, έχει σταματήσει η παραλαβή γάλακτος από περίπου 9.000 κτηνοτροφικές μονάδες. Η ημερήσια παραγωγή, που φτάνει τους 60 έως 70 τόνους, μένει ουσιαστικά εγκλωβισμένη στο νησί, με άμεσο οικονομικό αντίκτυπο στους παραγωγούς, δεδομένου ότι η τιμή αγοράς κυμαίνεται γύρω στο 1,45 ευρώ το κιλό.
Η τοπική τυροκομία, που στηρίζεται σε προϊόντα ΠΟΠ όπως το λαδοτύρι Μυτιλήνης, βρίσκεται επίσης υπό πίεση, καθώς περιορίζεται δραστικά η δυνατότητα διάθεσης εκτός Λέσβου.
Ζώνες περιορισμού και καθολικές απαγορεύσεις
Οι αρχές προχώρησαν σε αυστηρή χωρική οριοθέτηση: ζώνη προστασίας σε ακτίνα τριών χιλιομέτρων από τη μολυσμένη εκτροφή, ζώνη επιτήρησης στα δέκα χιλιόμετρα και γενικευμένη απαγορευμένη ζώνη στο υπόλοιπο νησί. Τα μέτρα θα ισχύουν τουλάχιστον έως τις 15 Μαΐου 2026.
Επιβλήθηκε καθολική απαγόρευση μετακίνησης ζώων — βοοειδών, αιγοπροβάτων και χοίρων — για σφαγή, αναπαραγωγή ή πάχυνση, ενώ ανεστάλησαν όλες οι σφαγές. Το μέτρο επεκτείνεται και στα προϊόντα: κρέας, γαλακτοκομικά και ζωικά υποπροϊόντα δεν μπορούν να εξέλθουν από το νησί.
Γάλα και γαλακτοκομικά υπό αυστηρό έλεγχο
Ιδιαίτερα αυστηροί είναι οι περιορισμοί για το γάλα και τα παράγωγά του. Η διακίνηση εκτός Λέσβου απαγορεύεται πλήρως, ενώ η μεταποίηση επιτρέπεται μόνο εντός της ίδιας ζώνης παραγωγής, υπό αυστηρά πρωτόκολλα βιοασφάλειας.
Τα προϊόντα που έχουν ήδη παραχθεί είτε στο νησί είτε στην υπόλοιπη Ελλάδα από λεσβιακό γάλα, μετά τις 15 Ιανουαρίου, αποσύρονται προσωρινά από την αγορά, εντείνοντας το σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Αντίστοιχα, τα οχήματα μεταφοράς υποχρεούνται σε σχολαστική απολύμανση, διακριτή χρήση ανά ζώνη και πλήρη καταγραφή των διαδικασιών καθαρισμού.
Έλεγχοι, βιοασφάλεια και κίνδυνος εξάπλωσης
Στις πληγείσες περιοχές έχουν ενεργοποιηθεί Τοπικά Κέντρα Ελέγχου, ενώ κλιμάκια πραγματοποιούν εντατικούς ελέγχους στις εκτροφές. Τα μέτρα περιλαμβάνουν απολυμάνσεις, περιορισμό πρόσβασης, καταγραφή επισκεπτών και χρήση προστατευτικού εξοπλισμού.
Η νόσος μεταδίδεται ταχύτατα, τόσο με άμεση επαφή όσο και μέσω αντικειμένων, οχημάτων ή ακόμη και αερογενώς, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την αυστηρή τήρηση των πρωτοκόλλων.
Οικονομικός και κοινωνικός κίνδυνος
Η κρίση ξεπερνά τα όρια της κτηνοτροφίας και αγγίζει το σύνολο της τοπικής οικονομίας. Η αντιπεριφερειάρχης πρωτογενούς τομέα, Αναστασία Αντωνέλλη, προειδοποιεί για ένα ντόμινο εξελίξεων που μπορεί να επηρεάσει την κοινωνική συνοχή του νησιού.
Η Λέσβος βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διπλό στοίχημα: τον περιορισμό μιας εξαιρετικά μεταδοτικής ζωονόσου και τη διαχείριση των σοβαρών οικονομικών συνεπειών που ήδη διαγράφονται.
Ελεγχόμενος υγειονομικός κίνδυνος για τον άνθρωπο
Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, οι αρχές ξεκαθαρίζουν ότι ο αφθώδης πυρετός δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο και δεν συνιστά απειλή για τη δημόσια υγεία.
Η έμφαση δίνεται στην προστασία του ζωικού κεφαλαίου και στη συγκράτηση της εξάπλωσης, με την έγκαιρη συμμόρφωση των εμπλεκομένων να αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα για την έκβαση της κρίσης.
Στο πλαίσιο αυτό, στο νησί μεταβαίνει ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, Σπύρος Πρωτοψάλτης, με στόχο τον συντονισμό των ενεργειών και την αξιολόγηση της κατάστασης επί τόπου.