Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα: Παράνομη η καταγραφή και αποθήκευση των μαθημάτων

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, αποφάνθηκε ότι σε περιπτώσεις πανδημίας, είναι νόμιμη η ταυτόχρονη διδασκαλία σε μαθητές με φυσική παρουσία και σε άλλους μαθητές με τη μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, αλλά απαγορεύεται η καταγραφή και αποθήκευση των μαθημάτων.

Αναλυτικότερα, ο πρόεδρος και μέλη της Αρχής, πραγματοποίησαν σήμερα τηλεδιασκέψεις με το προεδρείο και τη νομική σύμβουλο της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας, με μέλη του διοικητικού συμβουλίου της ΟΛΜΕ και εκπροσώπους του Πανελλήνιου Συλλόγου Αναπληρωτών Δασκάλων, μετά από σχετικά αιτήματά τους.

Αιτία για την πραγματοποίηση της τηλεδιάσκεψης αυτής, απετέλεσε το νομοθετικό πλαίσιο του υπουργείου Παιδείας για τη μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα, η Αρχή παρατηρεί ότι «ο σκοπός της συγκεκριμένης επεξεργασίας που συνίσταται στην παροχή εκπαίδευσης, είναι κατ’ αρχήν νόμιμος και μπορεί να αποτελέσει, υπό προϋποθέσεις, τη βάση για τη σύννομη επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων των διδασκόντων και των μαθητών στο πλαίσιο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης». Πέρα όμως «της απαγόρευσης της καταγραφής και αποθήκευσης του μαθήματος», μετά από συμβουλευτική σύσταση της Αρχής, ορίστηκε ο υπεύθυνος επεξεργασίας, περιορίστηκε ο σκοπός χρήσης των μεταδιδομένων (πληροφορίες που παράγονται κατά τη λειτουργία των συστημάτων τηλεκπαίδευσης, π.χ. δεδομένα για τους χρόνους διάσκεψης ενός χρήστη) και «θεσπίσθηκε η υποχρέωση καταστροφής τους».
Ακόμη, σύμφωνα με την Αρχή, ως προϋπόθεση για την έκδοση της υπουργικής απόφασης που θα εξειδικεύσει τη σχετική νομοθετική ρύθμιση, τέθηκε «η διενέργεια εκτίμησης αντικτύπου». Με την υπουργική αυτή απόφαση, «θα οριστούν, πλην άλλων, και οργανωτικά και τεχνικά μέτρα για τη διασφάλιση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων των συμμετεχόντων. Με την απόφαση αυτή θα ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός του νέου τρόπου διδακτικής και θα είναι δυνατή η συνολική αξιολόγησή του από την άποψη της αρχής της αναλογικότητας που διέπει το δίκαιο των προσωπικών δεδομένων».
Επίσης, η Αρχή αναγνωρίζει ότι «η ταυτόχρονη διδασκαλία συνεπάγεται περισσότερους κινδύνους στα δικαιώματα των εκπαιδευτικών και των μαθητών εν συγκρίσει με τη διδασκαλία στην τάξη». Για τον λόγο αυτό, άλλωστε, προβλέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση σε περίπτωση επιδημικής νόσου

Τέλος, η Αρχή αναφέρει ότι «η εφαρμογή της διάταξης εξαρτάται από τη διενέργεια εκτίμησης αντικτύπου των σχεδιαζόμενων πράξεων επεξεργασίας στην προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η οποία διενεργείται με συγκεκριμένη μεθοδολογία, ώστε να προσδιοριστούν τα κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης των κινδύνων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι εγγυήσεις, τα μέτρα και οι μηχανισμοί ασφάλειας, μέσω των οποίων διασφαλίζεται η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα και τα έννομα συμφέροντα των εκπαιδευτικών, των μαθητών, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, και άλλων ενδιαφερόμενων προσώπων».

Υπενθυμίζεται ότι η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως μόλις μια ημέρα πριν την ψήφιση της συγκεκριμένης τροπολογίας όρισε συνεργάτιδά της στη θέση υπευθύνου για την προστασία των δεδομένων, θέση που παρέμενε κενή εδώ και δέκα μήνες.

Το ερώτημα που παραμένει μέχρι αυτή τη στιγμή είναι εάν η απόφαση αυτής της δυνατότητας (και μάλλον όχι υποχρέωσης του εκπαιδευτικού) να κάνει live streaming μαθήματα από τις αίθουσες των σχολείων) θα λαμβάνεται από τον ίδιο τον καθηγητή, τον Διευθυντή του σχολείου ή τον Σύλλογο Διδασκόντων. Εκτιμάται ότι μέχρι την ερχόμενη Παρασκευή η υπουργική απόφαση θα είναι έτοιμη να σταλεί στα σχολεία, προκειμένου να ξεκινήσει από την ερχόμενη εβδομάδα η εφαρμογή της.

Από την πλευρά του, ο τομεάρχης Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ, Ν. Φίλης, ζήτησε τη Δευτέρα 11/5 από την κυβέρνηση να καταθέσει γραπτώς στη Βουλή το αποτέλεσμα της «διαβούλευσης» που ισχυρίζεται ότι είχε με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα για κάμερες μέσα σε τάξεις, «με μία Αρχή δηλαδή που είχε απαγορεύσει κάμερες ακόμη και σε προαύλια σχολείων».

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα διαψεύδει την κ. Κεραμέως

Πραγματοποιήθηκε σήμερα 12/5/2020 συνάντηση αντιπροσωπείας του Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. με την παρουσία της νομικής του συμβούλου, με τον πρόεδρο και μέλη της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (μέσω τηλεδιάσκεψης) στα γραφεία της Αρχής.

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα διαψεύδει την κ. Κεραμέως, αλλά και τον κυβερνητικό εκπρόσωπο κ. Πέτσα που ανέφεραν ότι υπάρχει και γραπτή έγκριση της Αρχής για τις κάμερες στα σχολεία.

Από τη συνάντηση αναδείχθηκε επίσης ότι καμία εφαρμογή δεν μπορεί να έχει η τροπολογία που ψηφίστηκε εφόσον δεν υπάρξει η εκτίμηση αντικτύπου, μια χρονοβόρα επιστημονική μελέτη λόγω της υψηλής επικινδυνότητας του ζητήματος, όπως αναφέρει στη γνωμοδότηση της η νομική σύμβουλος της ΔΟΕ Μαρία Τσίπρα. Επίσης αναφέρθηκε χαρακτηριστικά ότι ακόμα και χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία δεν κατάφεραν να εφαρμόσουν κάτι αντίστοιχο λόγω των πολύπλοκων τεχνικών και νομικών προβλημάτων που υπάρχουν.

Η ΔΟΕ σε ανακοίνωσή της αναφορικά με τη συνάντηση τονίζει:

Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έθεσε τους προβληματισμούς και τις αντιρρήσεις του σε σχέση με την τροπολογία που επιτρέπει τη ζωντανή  αναμετάδοση των μαθημάτων από τη σχολική τάξη.

Τέθηκε επίσης το ερώτημα εάν υπάρχει γραπτή θετική γνωμοδότηση της Αρχής προς το Υπουργείο Παιδείας. Οι απαντήσεις που έδωσαν ο Πρόεδρος και τα μέλη της Αρχής ήταν οι παρακάτω:

Υπήρξε επικοινωνία με το Υπουργείο Παιδείας στη διάσταση του να δοθούν κατευθύνσεις από την Αρχή ως προς την τεχνική διατύπωση της διάταξης, σε σχέση με την πρόβλεψη υπεύθυνου επεξεργασίας ,τη χρήση των δεδομένων και την αναγκαιότητα της πρόβλεψης εκτίμησης αντικτύπου πριν την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής Απόφασης.
Αναφορικά με την αναμετάδοση των μαθημάτων τονίστηκε, εκ μέρους της Αρχής, ότι αυτό αποτελεί μια όλως εξαιρετική διαδικασία, που μπορεί να δικαιολογηθεί στα πλαίσια της τήρησης της αρχής της αναλογικότητας μόνο σε περιπτώσεις επιδημικών νόσων, όπως αυτή που ζήσαμε και πάντοτε υπό την προϋπόθεση της διασφάλισης των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των ατόμων που εμπλέκονται.
Η εφαρμογή της διάταξης δεν μπορεί να γίνει πριν την έκδοση της Υπουργικής Απόφασης, η οποία προϋποθέτει την έκδοση μιας σοβαρής και επιστημονικά τεκμηριωμένης εκτίμησης αντικτύπου, που θα διασφαλίζει τα δικαιώματα όλων των εμπλεκομένων, λαμβανομένου υπόψη και του γεγονότος ότι η επίμαχη διαδικασία, κατά την άποψη της Αρχής, ενέχει υψηλή επικινδυνότητα. Στο πλαίσιο της συζήτησης, εκτιμήθηκε ότι μια τέτοιας έκτασης μελέτη δεν μπορεί να εκδοθεί σε χρονικό διάστημα μικρότερο του ενός μηνός, στην καλύτερη των περιπτώσεων. Αντίστοιχες, δε, προσπάθειες στην Ισπανία και την Ιταλία που ξεκίνησαν νωρίτερα δεν έχουν ακόμα εφαρμοστεί λόγω των πολλαπλών τεχνικών και νομικών προβλημάτων που προέκυψαν.
Λόγω της σοβαρότητας και της επικινδυνότητας, για τα δικαιώματα των εκπαιδευτικών και των ανήλικων μαθητών είναι αυτονόητο ότι απαιτείται διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εκπαιδευτικών και των γονέων των μαθητών πριν την ολοκλήρωση της εκτίμησης αντικτύπου για την έκδοση της Υπουργικής Απόφασης.
Σε περίπτωση που όλα τα παραπάνω δεν τηρηθούν, η Αρχή διατύπωσε τη θέση της ότι, ασκώντας στο ακέραιο τον θεσμικό της ρόλο, θα επιληφθεί του δύσκολου αυτού ζητήματος είτε εφόσον ερωτηθεί από το Υπουργείο είτε αυτεπάγγελτα είτε κατόπιν προσφυγής των ενδιαφερομένων.
Συζητήθηκε, επίσης, το πρόβλημα που δημιουργεί η σύνδεση της υλοποίησης της σύγχρονης εξ αποστάσεως εκπαίδευσης με την υπό έκδοση Υπουργική Απόφαση στη διάσταση, του αν ενέχει νομικούς κινδύνους για τους εκπαιδευτικούς που την πραγματοποιούν. Από την πλευρά της Αρχής δηλώθηκε ότι τα ζητήματα αυτά αποτελούν αντικείμενο μελέτης και επεξεργασίας για όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης καθώς και ότι μέχρι και την έκδοση της Υπουργικής Απόφασης, οι εκπαιδευτικοί που επιλέγουν να υλοποιούν τη σύγχρονη εξ αποστάσεως εκπαίδευση δεν μπορεί να θεωρηθούν υπεύθυνοι για παραβιάσεις των διατάξεων περί δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα αφού εκτελούν εντολές που δίνονται από το Υπουργείο Παιδείας, το οποίο εξάλλου είναι και ο υπεύθυνος επεξεργασίας.

Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. θα συνεχίσει να βρίσκεται σε επικοινωνία με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων  Προσωπικού Χαρακτήρα καθώς και με κάθε άλλο εθνικό και υπερεθνικό αρμόδιο φορέα, προκειμένου να διασφαλίσει την αρτιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας, τα δικαιωμάτων μαθητών και εκπαιδευτικών στα πλαίσια της νομιμότητας, καθώς και το ρόλο του εκπαιδευτικού στη μαθησιακή διαδικασία. Παράλληλα συνεχίζει δυναμικά να οργανώνει και να πρωτοστατεί σε δράσεις κινηματικού χαρακτήρα μέχρι την τελική απόσυρση της τροπολογίας καθώς και της μη κατάθεσης του αντιεκπαιδευτικού νομοσχεδίου στη Βουλή.

Καλούμε όλους τους εκπαιδευτικούς να συμμετέχουν δυναμικά στην κινητοποίηση Δ.Ο.Ε. – Ο.Λ.Μ.Ε. – Ο.Ι.Ε.Λ.Ε. την Τετάρτη 13/5/2020 και στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας που πραγματοποιείται στις 13:00 στα Προπύλαια.

«Κάμερες παρακολούθησης των εκπαιδευτικών»

Υπάρχουν μια σειρά από ζητήματα με την τροπολογία της κας Κεραμέως για τη βιντεοσκόπηση της διδασκαλίας στα σχολεία επισήμανε από την πλευρά του ο πρώην υπουργός Παιδείας, Κ. Γαβρόγλουμιλώντας την Τρίτη στο «Κόκκινο».

Και αναφέρθηκε στα εξής:

–             Νομικό ζήτημα. Για να υλοποιηθεί η τροπολογία χρειάζεται υπουργική απόφαση και σύμφωνη γνώμη της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, που είναι απίθανο να έχει συναινέσει σ’ αυτό. Πρέπει, λοιπόν, η κ. Κεραμέως να δημοσιοποιήσει την αλληλογραφία της με την Αρχή.

–             Ζήτημα δημοκρατίας. Η δημοκρατία δοκιμάζεται στις κρίσεις, όχι σε περιόδους ηρεμίας. Στην περίπτωση αυτή, το υπ. Παιδείας βασίζεται στο δύσκολο παρόν και στο δύσκολο μέλλον που διαγράφεται οπότε προσπαθεί να περάσει την λογική ότι «με τις βιντεοσκοπήσεις θα ασχοληθούν τώρα;»

–             Ζήτημα εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τη στιγμή που ο εκπαιδευτικός κλείνει την πόρτα της τάξης, η σχέσεις που αναπτύσσονται με τα παιδιά στο μάθημα, δεν αφορούν κανέναν άλλον πέρα από τα παιδιά και τον δάσκαλο ή τον καθηγητή.

Όπως τόνισε ο πρώην υπουργός έχει ξεκινήσει μια πρωτοβουλία από 150 εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, με στόχο την επανανοηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης. Να ξανασκεφτούμε θέματα όπως η δημοκρατία, το κόστος, η εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Θέλουμε να λειτουργήσει το Δίκτυο για την Υπεράσπιση της Δημόσιας Εκπαίδευσης σαν δεξαμενή σκέψης .

About Author