Η Ελλάδα εγκαταλείπει από το 2026 την πρώτη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το υψηλότερο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, περνώντας πίσω από την Ιταλία.
Η εξέλιξη αποτυπώνει τη σημαντική αποκλιμάκωση του ελληνικού χρέους, το οποίο προβλέπεται να υποχωρήσει στο 135,7% του ΑΕΠ φέτος, από 145,4% το 2025. Ωστόσο, η δημοσιονομική βελτίωση συνυπάρχει με μια πολύ διαφορετική εικόνα στην καθημερινότητα: πληθωρισμό 4,1%, απώλειες στην αγοραστική δύναμη και επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Αυτή είναι η διπλή εικόνα της ελληνικής οικονομίας που περιγράφουν οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίες δημοσιοποιήθηκαν στις 17 Νοεμβρίου. Από τη μία πλευρά, η χώρα συνεχίζει να μειώνει το δημόσιο χρέος, διατηρεί υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και προσελκύει επενδύσεις. Από την άλλη, το ενεργειακό κόστος επιβαρύνει τα νοικοκυριά, οι πραγματικές αποδοχές υποχωρούν και η αναπτυξιακή δυναμική αναμένεται να εξασθενήσει μετά το 2026.
Η αλλαγή στην κατάταξη του δημόσιου χρέους έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Ιταλία προβλέπεται να διατηρήσει χρέος 137,9% του ΑΕΠ το 2026, έναντι 135,7% της Ελλάδας. Η χώρα μας περνά έτσι στη δεύτερη θέση, έπειτα από πολλά χρόνια κατά τα οποία αποτελούσε την πλέον υπερχρεωμένη οικονομία της ΕΕ. Η απόσταση, πάντως, παραμένει μικρή και το απόλυτο μέγεθος του ελληνικού χρέους εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα υψηλό.
Η Κομισιόν αποδίδει την αποκλιμάκωση στην αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, στα δημοσιονομικά πλεονάσματα και στις πρόωρες αποπληρωμές δανείων που είχε λάβει η Ελλάδα κατά την περίοδο των μνημονίων. Η τάση αυτή συνδέεται και με την ευρύτερη συζήτηση για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους, αλλά και με το κατά πόσο η βελτίωση των δημοσιονομικών δεικτών μεταφέρεται στην πραγματική οικονομία.
Ανάπτυξη 1,8% το 2026 και 1,5% την επόμενη διετία
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί στο 1,8% την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας το 2026, αναθεωρεί όμως προς τα κάτω την εκτίμηση για το 2027, στο 1,5% από 1,6% που προέβλεπε την άνοιξη.
Για το 2028 προβλέπει επίσης ανάπτυξη 1,5%, καθώς η οικονομική δραστηριότητα θα αρχίσει να επηρεάζεται περισσότερο από την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), το υψηλότερο ενεργειακό κόστος και τις αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης.
Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση το πρώτο εξάμηνο του 2026, με βασικό μοχλό την εγχώρια ζήτηση. Η επενδυτική δραστηριότητα αναμένεται να παραμείνει ισχυρή και στο δεύτερο εξάμηνο, καθώς η απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα.
Η εικόνα, ωστόσο, αλλάζει από το 2027. Η σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης θα περιορίσει μία από τις βασικές πηγές χρηματοδότησης των επενδύσεων, ενώ το ακριβότερο χρήμα και η ενεργειακή επιβάρυνση θα λειτουργήσουν ανασταλτικά.
Ειδικότερα, ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου προβλέπεται να αυξηθεί κατά 7,3% το 2026, αλλά ο ρυθμός αυτός θα περιοριστεί στο 2,5% το 2027 και στο 2,6% το 2028.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία θα εξακολουθήσει να αναπτύσσεται με ρυθμό υψηλότερο από εκείνον της Ευρωζώνης, αλλά η απόσταση θα περιοριστεί. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αναδεικνύει το ζήτημα της επόμενης ημέρας για το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας: πώς θα διατηρηθεί η επενδυτική δυναμική όταν θα έχει ολοκληρωθεί η έκτακτη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Πληθωρισμός 4,1% και νέα πίεση στην αγοραστική δύναμη
Η μεγαλύτερη ανησυχία της Κομισιόν αφορά την πορεία των τιμών. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα προβλέπεται να φτάσει στο 4,1% το 2026, από 2,9% το 2025, ενώ η πρόβλεψη αναθεωρείται προς τα πάνω κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με την εαρινή έκθεση.
Για το 2027 η εκτίμηση διαμορφώνεται στο 3,2%, αυξημένη κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με την προηγούμενη πρόβλεψη. Μόνο το 2028 αναμένεται ουσιαστικότερη αποκλιμάκωση, με τον πληθωρισμό να υποχωρεί στο 2,4%.
Η ενεργειακή κρίση βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της εξέλιξης. Η αύξηση των τιμών της ενέργειας δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και στα καύσιμα, αλλά μεταφέρεται σταδιακά στο κόστος παραγωγής, μεταφοράς και διάθεσης προϊόντων και υπηρεσιών.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ισχυρή ζήτηση και η περιορισμένη προσφορά εργατικού δυναμικού διευκολύνουν τη μετακύλιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους στις τελικές τιμές. Έτσι, οι πληθωριστικές πιέσεις αναμένεται να διατηρηθούν και το 2027, ακόμη και αν υποχωρήσουν σταδιακά οι διεθνείς τιμές της ενέργειας.
Η πρόβλεψη αυτή έρχεται να ενισχύσει τις ανησυχίες για την ακρίβεια και την πίεση στα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς οι αυξήσεις σε βασικές κατηγορίες δαπανών εξακολουθούν να απορροφούν σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος.
Η Ελλάδα στις οκτώ χώρες όπου μειώνονται οι πραγματικές αποδοχές
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επισήμανση της Κομισιόν ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις οκτώ χώρες της ΕΕ στις οποίες προβλέπεται μείωση των πραγματικών αποδοχών το 2026.
Στην ίδια ομάδα βρίσκονται η Ρουμανία, η Αυστρία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, η Ιταλία, η Κύπρος και η Ισπανία.
Το πρόβλημα είναι ότι οι ονομαστικές αυξήσεις των μισθών δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν την άνοδο του κόστους ζωής. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, οι ονομαστικές αμοιβές ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα θα αυξηθούν κατά 3,8% το 2026, κατά 3,4% το 2027 και κατά 2,8% το 2028.
Οι αυξήσεις αυτές δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε αντίστοιχη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης. Όταν ο πληθωρισμός κινείται στο 4,1%, η ονομαστική αύξηση των αποδοχών κατά 3,8% σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι χάνουν μέρος της πραγματικής αξίας του εισοδήματός τους.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η εικόνα θα αρχίσει να βελτιώνεται σταδιακά από το 2027 στις περισσότερες από τις οκτώ χώρες. Για την Ελλάδα, πάντως, η εξέλιξη των τιμών παραμένει καθοριστικός παράγοντας για το διαθέσιμο εισόδημα.
Η ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 1,5% το 2026, με τον ρυθμό να περιορίζεται στο 1,3% το 2027 και να διαμορφώνεται στο 1,4% το 2028. Η Κομισιόν εκτιμά ότι το ενεργειακό σοκ θα μειώσει το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών και θα συγκρατήσει την αύξηση της κατανάλωσης, παρά τα μέτρα στήριξης.
Το ενεργειακό κόστος επιβαρύνει και την παραγωγή
Η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.
Η Κομισιόν σημειώνει, ωστόσο, ότι το εμπορικό ισοζύγιο ενισχύεται από τις εξαγωγές διυλισμένων πετρελαιοειδών και τη διεύρυνση της διαφοράς τιμής μεταξύ των προϊόντων διύλισης και του αργού πετρελαίου, γνωστής ως περιθώριο διύλισης ή crack spread.
Η εξέλιξη αυτή βελτιώνει τους όρους εμπορίου και ενισχύει τον αποπληθωριστή του ΑΕΠ το 2026.
Παράλληλα, τα μέτρα ενεργειακής στήριξης εκτιμάται ότι θα περιορίσουν εν μέρει τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το δημοσιονομικό τους κόστος υπολογίζεται σε 0,3% του ΑΕΠ για το 2026, ενώ τα περισσότερα προβλέπεται να καταργηθούν το 2027.
Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνεται και επιδότηση 95 εκατ. ευρώ προς τη μεταποίηση για την κάλυψη της αύξησης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Πρωτογενές πλεόνασμα 4,1% το 2026 – Περιορίζεται σταδιακά
Παρά την επιβράδυνση της ανάπτυξης και τις νέες δημοσιονομικές παρεμβάσεις, η Ελλάδα αναμένεται να διατηρήσει σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα σε όλη την περίοδο των προβλέψεων.
Το πρωτογενές πλεόνασμα προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 4,1% του ΑΕΠ το 2026, από 5,1% το 2025, να υποχωρήσει στο 3,7% το 2027 και στο 3,4% το 2028.
Αντίστοιχα, το συνολικό πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί από 2% του ΑΕΠ το 2025 σε 0,9% το 2026, 0,7% το 2027 και μόλις 0,2% το 2028.
Η υποχώρηση αποδίδεται κυρίως στο κόστος των δημοσιονομικών παρεμβάσεων που έχουν ήδη αποφασιστεί ή προγραμματίζονται για την επόμενη διετία.
Για το 2026, το πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος των μέτρων, χωρίς να υπολογίζονται οι ενεργειακές ενισχύσεις, εκτιμάται σε περίπου 0,8% του ΑΕΠ. Στα μέτρα περιλαμβάνονται:
- Οι μειώσεις στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων.
- Οι αυξήσεις των αποδοχών στον δημόσιο τομέα.
- Η ενισχυμένη στήριξη των συνταξιούχων και των ατόμων με αναπηρία.
Για το 2027, το πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 0,6% του ΑΕΠ. Η Επιτροπή ενσωματώνει στις προβλέψεις της περαιτέρω αυξήσεις μισθών στο Δημόσιο, χριστουγεννιάτικη παροχή 500 ευρώ στους δημοσίους υπαλλήλους και μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες.
Περιλαμβάνονται επίσης φορολογικές ελαφρύνσεις για πολύτεκνες οικογένειες, αγρότες και αυτοαπασχολουμένους, καθώς και η μείωση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα.
Μέρος του κόστους αναμένεται να αντισταθμιστεί από την αύξηση των δημοσίων εσόδων, μεταξύ άλλων μέσω της επέκτασης της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας σε νέους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας.
Το 2028, το πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος των μέτρων υπολογίζεται σε 0,1% του ΑΕΠ, ενώ οι δαπάνες για τόκους αναμένεται να αυξηθούν κατά 0,2% του ΑΕΠ.
Κάτω από το 130% το δημόσιο χρέος το 2028
Η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους αποτελεί το ισχυρότερο θετικό στοιχείο των προβλέψεων για την ελληνική οικονομία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα ακολουθήσει την εξής πορεία:
- 145,4% του ΑΕΠ το 2025.
- 135,7% το 2026.
- 130,7% το 2027.
- 126,6% το 2028.
Η πρόβλεψη για το 2027 είναι μάλιστα αισθητά βελτιωμένη σε σχέση με την εαρινή έκθεση, καθώς η Κομισιόν αναθεώρησε προς τα κάτω την εκτίμησή της κατά 3,7 ποσοστιαίες μονάδες.
Η μείωση στηρίζεται στην ισχυρή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, στα πρωτογενή πλεονάσματα και στη χρήση ταμειακών διαθεσίμων για την πρόωρη εξόφληση υποχρεώσεων.
Τα στοιχεία για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 είχαν ήδη καταγράψει υποχώρηση του χρέους στο 140,8% του ΑΕΠ, από 143,5% το πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με τη Eurostat. Η σχετική εξέλιξη είχε αποτυπωθεί και στα στοιχεία για τη μείωση του δημόσιου χρέους που δημοσιοποιήθηκαν τον Οκτώβριο.
Η νέα πρόβλεψη επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα αλλάζει θέση στην ευρωπαϊκή κατάταξη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει απομακρυνθεί από το πρόβλημα του υπερβολικά υψηλού χρέους. Ακόμη και το 2028, ο σχετικός δείκτης θα παραμένει πάνω από το 126% του ΑΕΠ.
Η ανεργία υποχωρεί, αλλά παραμένουν οι διαρθρωτικές αδυναμίες
Θετική παραμένει η εικόνα στην αγορά εργασίας, αν και η μείωση της ανεργίας αναμένεται να συνεχιστεί με βραδύτερο ρυθμό.
Το ποσοστό ανεργίας προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 8,4% το 2026, στο 8% το 2027 και στο 7,7% το 2028.
Η μακροχρόνια ανεργία υποχώρησε στο 4,3% κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, εξακολουθώντας ωστόσο να είναι η υψηλότερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, οι κενές θέσεις εργασίας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ιδιαίτερα στον τουρισμό, γεγονός που αποτυπώνει τις δυσκολίες κάλυψης των αναγκών των επιχειρήσεων.
Η Επιτροπή εντοπίζει σημαντικά διαρθρωτικά εμπόδια στην ελληνική αγορά εργασίας. Μεταξύ αυτών είναι η αναντιστοιχία δεξιοτήτων, η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας παιδιών και ηλικιωμένων και η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.
Η απασχόληση αναμένεται να αυξηθεί κατά 0,5% το 2026, κατά 0,4% το 2027 και κατά 0,3% το 2028.
Οι αυξήσεις των μισθών, παράλληλα, προβλέπεται να μετριαστούν όσο υποχωρούν σταδιακά οι πληθωριστικές πιέσεις.
Η μεγάλη πρόκληση μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Κομισιόν περιγράφουν μια οικονομία που έχει βελτιώσει σημαντικά τη δημοσιονομική της θέση, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα στην πραγματική οικονομία.
Η μείωση του δημόσιου χρέους, τα πρωτογενή πλεονάσματα και η διατήρηση θετικών ρυθμών ανάπτυξης αποτελούν σημαντικές εξελίξεις. Ωστόσο, η επιμονή του πληθωρισμού, η υποχώρηση των πραγματικών αποδοχών και η επιβράδυνση των επενδύσεων δημιουργούν ένα διαφορετικό πεδίο πιέσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά την επόμενη ημέρα του Ταμείου Ανάκαμψης. Η ελληνική οικονομία θα πρέπει να διατηρήσει την επενδυτική της δυναμική χωρίς την έκτακτη χρηματοδοτική ώθηση των προηγούμενων ετών, σε ένα περιβάλλον υψηλότερου ενεργειακού κόστους και αυστηρότερων όρων χρηματοδότησης.
Η Ελλάδα μπορεί να πάψει να είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά η πραγματική σύγκλιση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες θα κριθεί από κάτι περισσότερο: αν η δημοσιονομική σταθερότητα θα συνοδευτεί από ισχυρότερη παραγωγικότητα, καλύτερους μισθούς και ουσιαστική βελτίωση της αγοραστικής δύναμης.












