Η επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας – ΗΠΑ και κυρίως η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στο ζήτημα του καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνέντευξης του Αλέξη Τσίπρα στη δημοσιογράφο Νίκη Λυμπεράκη, στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», που διοργανώνει «Το Βήμα».
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.) αναγνώρισε ότι ο στρατηγικός διάλογος με τις ΗΠΑ είναι θετική εξέλιξη, υπενθυμίζοντας ότι εγκαθιδρύθηκε επί της δικής του πρωθυπουργίας. Ωστόσο, έθεσε το ερώτημα τι αποδίδει σήμερα στην Ελλάδα αυτή η στρατηγική σχέση και αν μεταφράζεται σε συγκεκριμένες θέσεις και δεσμεύσεις της αμερικανικής πλευράς.
«Είναι καλό πράγμα ο στρατηγικός διάλογος, ο οποίος επί κυβερνήσεώς μου εγκαθιδρύθηκε», σημείωσε ο Αλέξης Τσίπρας, για να προσθέσει ότι ο πρώτος κύκλος των συνομιλιών είχε οδηγήσει, μεταξύ άλλων, στη συμφωνία για τον East Med, ένα σχέδιο που στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε.
Το ζήτημα, όπως είπε, δεν είναι πλέον εάν διεξάγεται στρατηγικός διάλογος, αλλά ποια είναι τα αποτελέσματά του. Και σε αυτό το σημείο εστίασε την κριτική του στον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου, το οποίο αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι εξελίξεις γύρω από το GSI έχουν επανειλημμένα φέρει στο προσκήνιο τις τουρκικές αντιδράσεις και το ζήτημα της όδευσης του έργου. Ο Τσίπρας υποστήριξε ότι στην περίπτωση ενός υποθαλάσσιου καλωδίου τηλεπικοινωνιών ή ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν υπάρχει, κατά την άποψή του, υποχρέωση προηγούμενης άδειας από άλλο παράκτιο κράτος, ακόμη και εάν η διαδρομή διέρχεται από την υφαλοκρηπίδα του.
«Πόντιος Πιλάτος» στο καλώδιο
Ο πρώην πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στις δηλώσεις του Μάρκο Ρούμπιο μετά τη συνάντησή του με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη. Όπως ανέφερε, περίμενε μια σαφέστερη αμερικανική τοποθέτηση υπέρ της εφαρμογής του διεθνούς δικαίου και της δυνατότητας της Ελλάδας να προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου.
Αντί γι’ αυτό, όπως είπε, άκουσε τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών να επισημαίνει ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα και ότι θα συζητηθεί κατ’ ιδίαν.
«Περίπου μου φάνηκε σαν “λύστε το πρόβλημα, Πόντιος Πιλάτος, δεν παίρνω θέση”», είπε χαρακτηριστικά ο Τσίπρας, διευκρινίζοντας ότι περιμένει να ολοκληρωθεί η επίσκεψη του Ρούμπιο και να δει το σύνολο των δηλώσεων πριν καταλήξει σε οριστική αποτίμηση.
«Αν ισχύει, είναι βαθιά απογοητευτικό», ανέφερε, χαρακτηρίζοντας τη στάση «νίπτω τας χείρας μου» και υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ζήτημα που συνδέεται άμεσα με την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.
Η κριτική του δεν περιορίστηκε, πάντως, στο διπλωματικό σκέλος. Ο Αλέξης Τσίπρας έθεσε και το ερώτημα για το τι αποκομίζει η Ελλάδα από τέτοιου είδους στρατηγικές επισκέψεις.
«Το ζήτημα αυτών των επισκέψεων δεν είναι μονάχα οι φωτογραφίες και οι ωραίες ομιλίες, είναι και το τι πραγματικά κερδίζει η χώρα», σημείωσε, εκφράζοντας τον φόβο ότι η αμερικανική πλευρά ενδιαφέρεται πρωτίστως για νέα εξοπλιστικά προγράμματα προς την Ελλάδα.
«Μακάρι να πέφτω έξω», είπε, επαναλαμβάνοντας ότι θα περίμενε από τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών μια καθαρή δήλωση στήριξης του διεθνούς δικαίου και του δικαιώματος της Ελλάδας να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της.
Η Πνύκα και το μήνυμα της Δημοκρατίας
Στη συνέχεια, η συζήτηση πέρασε στην απόφαση της κυβέρνησης να παραχωρήσει την Πνύκα για την ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο. Ο Αλέξης Τσίπρας υπενθύμισε ότι ο ιστορικός χώρος έχει χρησιμοποιηθεί εξαιρετικά περιορισμένα για ομιλίες ξένων πολιτικών.
Όπως ανέφερε, μόλις μία φορά, το 1959, είχε δοθεί αντίστοιχη δυνατότητα σε υπουργό ξένης κυβέρνησης, ενώ ο ίδιος, ως πρωθυπουργός, είχε προσκαλέσει τον Εμανουέλ Μακρόν να μιλήσει στην Πνύκα. Ο Μπαράκ Ομπάμα είχε επίσης εξετάσει την επιλογή, αλλά τελικά η ομιλία του πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος για λόγους ασφαλείας.
Για τον Τσίπρα, επομένως, η παρουσία του Ρούμπιο στην Πνύκα έχει ιδιαίτερο συμβολικό βάρος. Και ακριβώς γι’ αυτό, όπως είπε, αναμένει από τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών μια ομιλία που θα λάβει υπόψη τον χαρακτήρα και την ιστορική σημασία του χώρου.
«Η Ελλάδα είναι η γενέτειρα της δημοκρατίας, μην το ξεχνάμε», ανέφερε, συνδέοντας την επιλογή της Πνύκας με τις σημερινές απειλές για τη δημοκρατική τάξη και την άνοδο της Ακροδεξιάς.
Η αναφορά στο MAGA και η «τολμηρή» απόφαση της κυβέρνησης
Ο Αλέξης Τσίπρας διευκρίνισε ότι δεν θεωρεί κατ’ ανάγκην λανθασμένη την παραχώρηση της Πνύκας στον Μάρκο Ρούμπιο. Τη χαρακτήρισε, όμως, «παρακινδυνευμένη» και «πολύ τολμηρή» απόφαση, ακριβώς εξαιτίας του πολιτικού φορτίου που συνοδεύει τη σημερινή αμερικανική κυβέρνηση.
Η αναφορά του στράφηκε στο MAGA και στις πολιτικές τοποθετήσεις που, όπως είπε, έχουν κατά καιρούς δημιουργήσει ερωτήματα για τη σχέση του κινήματος με τη δημοκρατία.
«Δεν συνάδει η δημοκρατία με την είσοδο στο Καπιτώλιο», είπε, αναφερόμενος στην επίθεση της 6ης Ιανουαρίου στις ΗΠΑ.
Κατά τον πρώην πρωθυπουργό, το εάν η επιλογή της Πνύκας θα αποδειχθεί εύστοχη ή όχι θα εξαρτηθεί τελικά από το περιεχόμενο της ομιλίας του Ρούμπιο. Εφόσον ο Αμερικανός υπουργός παραμείνει στον θεσμικό του ρόλο και αναφερθεί στη δημοκρατία, τη Δύση και τις διεθνείς σχέσεις χωρίς ιδεολογική φόρτιση, δεν θα υπάρχει πρόβλημα, εκτίμησε.
Αν, αντίθετα, η ομιλία λάβει έντονα πολιτικό ή ιδεολογικό χαρακτήρα, τότε, σύμφωνα με τον Τσίπρα, η κυβέρνηση θα έχει αναλάβει ένα πολιτικό ρίσκο που θα πρέπει να χρεωθεί.
Η παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα στη συζήτηση για την επίσκεψη Ρούμπιο κινείται, έτσι, σε δύο επίπεδα: από τη μία πλευρά, ζητά συγκεκριμένο αποτέλεσμα για τα ελληνικά συμφέροντα στον στρατηγικό διάλογο με τις ΗΠΑ και, από την άλλη, θέτει το ζήτημα του πολιτικού συμβολισμού της παρουσίας ενός κορυφαίου Αμερικανού αξιωματούχου στην Πνύκα. Το ερώτημα που έθεσε είναι τελικά εάν η στρατηγική σχέση Αθήνας – Ουάσιγκτον αποτυπώνεται σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις ή περιορίζεται στη διπλωματική εικόνα.
