Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε την κρίση στέγασης στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, επισημαίνοντας ότι απαιτούνται κίνητρα και πολιτική συμφωνία για τις παρεμβάσεις που πρέπει να γίνουν. Στη συζήτηση με τον συγγραφέα Ντάνιελ Μέντελσον, στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», μίλησε ακόμη για τις δημόσιες συγκοινωνίες, την ψηφιακή «αγορά», την πόλωση και τις αντοχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Η στέγαση ως ευρωπαϊκή πρόκληση
Αναφερόμενος στο στεγαστικό, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Η προσιτή στέγαση, όπως είπε, αποτελεί πλέον ευρωπαϊκή πρόκληση και απαιτεί συνδυασμό πολιτικών που θα αυξήσουν την προσφορά κατοικιών και θα κάνουν πιο λειτουργική την αγορά.
Ο κ. Μητσοτάκης έδωσε έμφαση στην ανάγκη να υπάρξουν κίνητρα, αλλά και μια ευρύτερη πολιτική συμφωνία για το ποια μέτρα μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικά. Η θέση αυτή συνδέεται με τον κυβερνητικό σχεδιασμό για τη στέγη, στον οποίο περιλαμβάνεται και το «Σπίτι μου 3», αλλά και η αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και ιδιωτικών επενδύσεων.
Η συζήτηση για τη στέγη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στην Αθήνα, όπου η άνοδος των ενοικίων και η περιορισμένη προσφορά κατοικιών πιέζουν ιδιαίτερα τα νοικοκυριά. Στη σχετική συζήτηση για την αντιμετώπιση του στεγαστικού έχουν ήδη καταγραφεί διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τον ρόλο του κράτους, την κοινωνική κατοικία και τα κίνητρα προς τον ιδιωτικό τομέα.
Η Αθήνα και το στοίχημα των δημόσιων συγκοινωνιών
Στο θέμα των μετακινήσεων, ο πρωθυπουργός στάθηκε αρχικά στην κρίση των τιμών των καυσίμων, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για παγκόσμιο πρόβλημα. Στόχος της κυβέρνησης, όπως είπε, είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε περισσότεροι πολίτες να αφήνουν το αυτοκίνητο και να επιλέγουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Για να συμβεί αυτό, όμως, χρειάζονται «ποιοτικές λύσεις». Ο κ. Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι έχει υπάρξει βελτίωση στα μέσα, αλλά σημείωσε πως η επόμενη μεγάλη πρόκληση είναι η πυκνότητα των δρομολογίων. Η συζήτηση έχει ιδιαίτερη επικαιρότητα στην Αθήνα, όπου οι συγκοινωνίες βρίσκονται στο επίκεντρο των καθημερινών μετακινήσεων.
Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε το μετρό το μεγαλύτερο έργο δημόσιας επένδυσης που βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη στην Αθήνα, ενώ αναφέρθηκε και στην αναβάθμιση της γραμμής του ηλεκτρικού. Παράλληλα, έθεσε ως βασική προτεραιότητα την ασφάλεια των δημόσιων συγκοινωνιών.
Η αρχαία αγορά και η ψηφιακή δημόσια πλατεία
Η συζήτηση με τον Ντάνιελ Μέντελσον ξεκίνησε από την έννοια της αρχαίας αγοράς. Ο συγγραφέας υποστήριξε ότι, πέρα από τον φυσικό χώρο της αρχαίας Αθήνας, η αγορά μπορεί να ιδωθεί ως ένας χώρος συνάντησης και ανταλλαγής ιδεών. Υπό αυτή την έννοια, ακόμη και το Διαδίκτυο μπορεί να θεωρηθεί μια σύγχρονη μορφή αγοράς.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε, ωστόσο, στο πρόβλημα που δημιουργούν οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων. Όπως είπε, η ψηφιακή αγορά κινδυνεύει να παύσει να λειτουργεί ως πραγματικός χώρος διαλόγου όταν ο κάθε χρήστης έρχεται κυρίως σε επαφή με ανθρώπους που έχουν τις ίδιες απόψεις.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, αποτελεί ένα από τα θεμελιώδη προβλήματα της σύγχρονης δημόσιας πλατείας και συμβάλλει στην ενίσχυση της πολιτικής πόλωσης.
Μέντελσον: Να μην εξιδανικεύουμε την αρχαία Αθήνα
Ο Ντάνιελ Μέντελσον προειδοποίησε ότι υπάρχει κίνδυνος να εξιδανικεύσουμε την αρχαία Αθήνα και τη δημοκρατία της. Το σημαντικό δίδαγμα, όπως είπε, βρίσκεται και στην αποτυχία της αθηναϊκής δημοκρατίας.
Παραλλήλισε τη χρήση της πειθούς από τους σοφιστές στην αρχαιότητα με τη δύναμη των σύγχρονων μέσων ενημέρωσης και των νέων τεχνολογιών. Το ερώτημα που έθεταν ο Σωκράτης και ο Πλάτωνας —πώς μπορεί η πολιτική να προστατευθεί όταν το χειρότερο μπορεί να παρουσιαστεί ως καλύτερο— παραμένει, όπως σημείωσε, επίκαιρο.
«Είναι μια εξαιρετική στιγμή να εξετάσουμε τις υπέροχες αξίες της δημοκρατίας που μετέδωσαν στον κόσμο οι Έλληνες», ανέφερε, επισημαίνοντας ταυτόχρονα την ανάγκη να μελετήσουμε πώς η εκμετάλλευση του πολιτικού λόγου μπορεί να διαβρώσει τη δημοκρατία.
Ο κ. Μητσοτάκης συμφώνησε, σημειώνοντας ότι η σύγχρονη δημοκρατία στηρίζεται σε αιώνες πολιτικού φιλελευθερισμού, οι οποίοι διαμόρφωσαν την ισορροπία ανάμεσα στη λαϊκή βούληση, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των μειονοτήτων και τη διάκριση των εξουσιών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στα όρια της ίδιας της λαϊκής βούλησης, υπενθυμίζοντας ότι οι Αθηναίοι ψήφισαν υπέρ της Σικελικής Εκστρατείας, έχοντας, όπως είπε, χειραγωγηθεί από έναν λαϊκιστή.
Η απάντηση της κλασικής παιδείας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης
Στο τελευταίο μέρος της συζήτησης, ο Μέντελσον και ο πρωθυπουργός εστίασαν στις ανθρωπιστικές επιστήμες και στην ανάγκη να επαναπροσδιοριστεί ο ρόλος τους σε μια εποχή όπου η γνώση και πολλές βασικές δεξιότητες είναι πλέον διαθέσιμες μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ο Μέντελσον υποστήριξε ότι η κλασική παιδεία μπορεί να αποκτήσει νέα σημασία ακριβώς επειδή η τεχνολογία μπορεί πλέον να αναπαράγει πολλές από τις δεξιότητες που θεωρούνταν μέχρι σήμερα αποκλειστικά ανθρώπινες.
Έφερε ως παράδειγμα το ενδεχόμενο οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να χρειαστούν φιλοσόφους για την εκπαίδευση των μοντέλων τους, ώστε οι τεχνολογικές αποφάσεις να λαμβάνουν υπόψη και τις ηθικές τους συνέπειες.
Το ίδιο, όπως σημείωσε, ισχύει και για τον προγραμματισμό. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να γράφει κώδικα σε επίπεδο που πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητο, δεν μπορεί όμως να απαντήσει από μόνη της στα θεμελιώδη ερωτήματα για το τι είναι σωστό και τι λάθος.
Ο Μέντελσον τάχθηκε έτσι υπέρ μιας αναζωπύρωσης του ενδιαφέροντος για τα κλασικά έργα και για την παραδοσιακή φιλελεύθερη εκπαίδευση, που ξεκινά από τα κλασικά κείμενα.
Η συζήτηση στην Αθήνα κινήθηκε τελικά σε ένα ευρύτερο ερώτημα: πώς μπορεί μια σύγχρονη πόλη να διατηρήσει χώρους πραγματικού διαλόγου, κοινωνικής συνύπαρξης και δημοκρατικής συμμετοχής, την ώρα που η στέγη, οι μετακινήσεις, η ψηφιακή τεχνολογία και η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζουν γρήγορα την καθημερινότητα των πολιτών.
