Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα εκτοξεύθηκε στο 5,1% τον Σεπτέμβριο, από 3,7% τον Αύγουστο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat, καταγράφοντας μία από τις ισχυρότερες μηνιαίες επιταχύνσεις των τελευταίων ετών. Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αυξήθηκε στο 3,8% από 3,2%, με την ενέργεια να βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο των πιέσεων.
Η νέα άνοδος έρχεται μετά την ήδη σημαντική επιτάχυνση του πληθωρισμού στην Ελλάδα τον Αύγουστο, όταν ο εναρμονισμένος δείκτης είχε αυξηθεί στο 3,7% από 2,7% τον Ιούλιο. Η εξέλιξη δείχνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις όχι μόνο δεν έχουν υποχωρήσει, αλλά αποκτούν νέα δυναμική.
Στην Ευρωζώνη, ο πληθωρισμός τον Σεπτέμβριο διαμορφώθηκε στο 3,8%, έναντι 3,2% τον Αύγουστο, υπερβαίνοντας την πρόβλεψη των αναλυτών για 3,6%. Η νέα εικόνα συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, σε ένα περιβάλλον όπου η ενεργειακή κρίση εξακολουθεί να επηρεάζει τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Στην Ελλάδα, η αύξηση στο 5,1% σημαίνει ότι η χώρα εξακολουθεί να κινείται σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, καθώς οι αυξήσεις τιμών προστίθενται σε ένα ήδη υψηλό κόστος στέγασης, μετακίνησης και καθημερινής κατανάλωσης.
Η εξέλιξη του κόστους ζωής και της ακρίβειας αποκτά έτσι νέα διάσταση, καθώς η άνοδος του γενικού δείκτη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές ενέργειας μεταδίδουν πιέσεις και σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Η ενέργεια οδηγεί τη νέα άνοδο
Στη ζώνη του ευρώ, η ενέργεια αναμένεται να καταγράψει τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό αύξησης μεταξύ των βασικών συνιστωσών του πληθωρισμού, φτάνοντας το 18,8% τον Σεπτέμβριο, από 14,3% τον Αύγουστο.
Πρόκειται για σαφή επιτάχυνση, η οποία αποτυπώνει το νέο ενεργειακό σοκ που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή οικονομία. Οι υψηλότερες τιμές καυσίμων και φυσικού αερίου επηρεάζουν άμεσα τους λογαριασμούς των νοικοκυριών, αλλά και το κόστος παραγωγής και μεταφοράς αγαθών.
Οι υπηρεσίες ακολουθούν με πληθωρισμό 3,2%, από 3% τον Αύγουστο, ενώ τα τρόφιμα, το αλκοόλ και ο καπνός αυξήθηκαν κατά 1,4%, έναντι 1,1% τον προηγούμενο μήνα. Στα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά καταγράφηκε μικρή επιβράδυνση, με τον ρυθμό αύξησης των τιμών να διαμορφώνεται στο 1,1%, από 1,2%.
Ανοδικός και ο δομικός πληθωρισμός
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων και θεωρείται πιο αντιπροσωπευτικός για τις υποκείμενες πληθωριστικές τάσεις.
Ο δείκτης αυξήθηκε στο 2,5% τον Σεπτέμβριο, από 2,4% τον Αύγουστο. Η άνοδος συνδέεται κυρίως με την επιτάχυνση του πληθωρισμού στις υπηρεσίες.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη νομισματική πολιτική, καθώς δείχνει ότι οι πιέσεις δεν περιορίζονται αποκλειστικά στην ενέργεια. Παράλληλα, όμως, η βασική πηγή της νέας έξαρσης παραμένει το ενεργειακό κόστος, γεγονός που περιπλέκει τις επιλογές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
«Φωτιά» στις μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης
Η επιτάχυνση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Τα στοιχεία για τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία κινήθηκαν υψηλότερα από τις εκτιμήσεις των αναλυτών.
Στην Ισπανία ο πληθωρισμός έφτασε το 5%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2023. Στη Γερμανία αυξήθηκε στο 3,3%, στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν τριών ετών.
Η εικόνα αυτή ανατρέπει την προσδοκία μιας ομαλής επιστροφής του πληθωρισμού στον στόχο του 2%. Η Ευρωζώνη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα ανατιμήσεων, το οποίο αυτή τη φορά συνδέεται πρωτίστως με την ενέργεια και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Τι σημαίνει για τα επιτόκια της ΕΚΤ
Η νέα επιτάχυνση του πληθωρισμού αυξάνει την πίεση προς την ΕΚΤ να διατηρήσει περιοριστική νομισματική πολιτική και να εξετάσει νέες αυξήσεις επιτοκίων, καθώς ο πληθωρισμός εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά πάνω από τον στόχο του 2%.
Η ΕΚΤ έχει ήδη αυξήσει τα βασικά της επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης τον Σεπτέμβριο, ενώ οι εξελίξεις στις τιμές ενέργειας και ο κίνδυνος να μεταφερθούν οι αυξήσεις σε αγαθά και υπηρεσίες καθιστούν δυσκολότερη την επιστροφή του πληθωρισμού σε χαμηλότερα επίπεδα.
Την ίδια ώρα, οι αυξημένες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων λειτουργούν ως ένας ακόμη παράγοντας σύσφιξης των χρηματοδοτικών συνθηκών. Η άνοδος του κόστους χρήματος μεταφράζεται σε ακριβότερα δάνεια για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και μπορεί να περιορίσει την πιστωτική επέκταση και τις επενδύσεις.
Για την Ελλάδα, το πρόβλημα είναι διπλό: ο πληθωρισμός βρίσκεται πλέον στο 5,1%, ενώ η χώρα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα υψηλότερο κόστος χρήματος. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει τα περιθώρια για τα νοικοκυριά που ήδη πιέζονται από το κόστος της καθημερινότητας και αυξάνει το κόστος χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις.
Η πορεία των επόμενων μηνών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη των ενεργειακών τιμών. Εάν το ενεργειακό σοκ παραταθεί, ο κίνδυνος είναι οι σημερινές αυξήσεις να περάσουν σταδιακά σε περισσότερες κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών, διατηρώντας τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα.
