Η Αθήνα υποδέχεται την ερχόμενη εβδομάδα τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, σε μια επίσκεψη που συνδέεται με τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας – ΗΠΑ και πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος, η ευρωπαϊκή ασφάλεια και η ενεργειακή σταθερότητα βρίσκονται σε διαρκή μεταβολή.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας θα ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες, με την άμυνα, την περιφερειακή και την ενεργειακή ασφάλεια να αποτελούν βασικούς άξονες της ατζέντας.
Η επίσκεψη εντάσσεται στην περιοδεία του Ρούμπιο σε Ρέικιαβικ, Αθήνα και Λισαβόνα από τις 5 έως τις 8 Οκτωβρίου. Στην Αθήνα αναμένεται να συναντηθεί με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ενώ στο επίκεντρο θα βρεθεί η περαιτέρω εμβάθυνση της διμερούς συνεργασίας. Η αμερικανική πλευρά έχει θέσει ως βασικές προτεραιότητες του Στρατηγικού Διαλόγου την αμυντική συνεργασία, την περιφερειακή ασφάλεια και την ενέργεια.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται λίγους μήνες μετά τη συνάντηση Ρούμπιο – Γεραπετρίτη στην Ουάσιγκτον, όπου είχε συμφωνηθεί η οριστικοποίηση του 6ου γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου. Τότε είχαν συζητηθεί, μεταξύ άλλων, η άμυνα, η ενέργεια, το εμπόριο, οι επενδύσεις, η τεχνητή νοημοσύνη, η ναυτιλία και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Για την Αθήνα, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο διμερές σκέλος. Η επίσκεψη συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών και αμερικανικών σχεδιασμών για την ασφάλεια, την ενέργεια και τις διασυνδέσεις, ενώ τα ελληνοτουρκικά, το Κυπριακό και η κατάσταση στη Μέση Ανατολή διαμορφώνουν το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος στην Αθήνα
Ο έκτος γύρος του Στρατηγικού Διαλόγου αποτελεί τον βασικό θεσμικό κορμό της επίσκεψης Ρούμπιο. Η διαδικασία έχει εξελιχθεί σε σταθερό μηχανισμό συντονισμού Αθήνας και Ουάσιγκτον και καλύπτει πλέον ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από την εξωτερική πολιτική και την άμυνα μέχρι την οικονομία, την ενέργεια και την τεχνολογία.
Η αμερικανική πλευρά έχει καταστήσει σαφές ότι η αμυντική συνεργασία αποτελεί βασική προτεραιότητα. Στο πλαίσιο αυτό αναμένεται να εξεταστεί η ευρύτερη αμυντική σχέση των δύο χωρών και ο ρόλος της Ελλάδας στην ευρωατλαντική αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, επιδιώκει να αναδείξει τη γεωγραφική θέση της χώρας, τις υποδομές και τις δυνατότητές της ως κόμβου για την Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Άμυνα και Ανατολική Μεσόγειος στο τραπέζι
Το αμυντικό σκέλος αναμένεται να συνδεθεί με τη συνολική εικόνα ασφαλείας στην περιοχή. Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη ΝΑΤΟϊκή αρχιτεκτονική και έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια ένα ευρύ πλέγμα αμυντικών σχέσεων με τις ΗΠΑ.
Η συζήτηση αναμένεται να αγγίξει και την ευρύτερη κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου συνυπάρχουν ζητήματα ασφαλείας, ενεργειακών υποδομών, θαλάσσιων διαδρομών και περιφερειακών ανταγωνισμών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αμερικανική στάση απέναντι στις ελληνικές πρωτοβουλίες στην περιοχή, καθώς η Ουάσιγκτον καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της συνοχής του ΝΑΤΟ και στην ενίσχυση των περιφερειακών συνεργασιών.
Ενέργεια, διασυνδέσεις και GSI
Η ενέργεια αποτελεί δεύτερο βασικό πυλώνα των συνομιλιών. Η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως ενεργειακού και διασυνδετικού κόμβου, ενώ οι ΗΠΑ έχουν δείξει ενδιαφέρον για υποδομές που συνδέουν την Ανατολική Μεσόγειο με την ευρωπαϊκή αγορά.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και ο Great Sea Interconnector, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, για την οποία έχει υπάρξει αμερικανικό ενδιαφέρον. Το έργο έχει αποκτήσει ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση, καθώς συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια, τις υποδομές και τη διασυνδεσιμότητα της Ανατολικής Μεσογείου.
Η συζήτηση για την ενέργεια αναμένεται να πραγματοποιηθεί παράλληλα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις τους στις ενεργειακές αγορές και στις θαλάσσιες μεταφορές.
Η Τουρκία και το μήνυμα της Ουάσιγκτον
Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν αποτελούν τυπικά αντικείμενο του Στρατηγικού Διαλόγου, είναι όμως δύσκολο να απουσιάσουν από τη συνολική συζήτηση για την περιφερειακή ασφάλεια.
Η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές ότι επιδιώκει τη διατήρηση ανοικτών διαύλων με την Άγκυρα, ενώ παράλληλα θέτει ως βασικό πλαίσιο το διεθνές δίκαιο και την αποφυγή εντάσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη συνοχή του ΝΑΤΟ.
Η αμερικανική θέση έχει ιδιαίτερη σημασία σε αυτό το πεδίο, καθώς η Ουάσιγκτον παραμένει παράγοντας με δυνατότητα επιρροής στις ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου.
Ορμούζ και θαλάσσια ασφάλεια
Στο ίδιο ευρύτερο πλαίσιο εντάσσεται και η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών. Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει αναδείξει εκ νέου τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της προστασίας των εμπορικών διαδρομών.
Για την Ελλάδα, η παράμετρος αυτή έχει ιδιαίτερο βάρος λόγω της θέσης της χώρας στη διεθνή ναυτιλία. Η ενεργειακή ασφάλεια, η προστασία των θαλάσσιων μεταφορών και η σταθερότητα των βασικών θαλάσσιων διαδρόμων συνδέονται πλέον άμεσα.
Η αμερικανική και η ελληνική πλευρά έχουν, επομένως, ένα ευρύ πεδίο συζήτησης γύρω από τη θαλάσσια ασφάλεια, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι περιφερειακές κρίσεις επηρεάζουν τις μεταφορές και την ενέργεια.
Μέση Ανατολή και Κυπριακό
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή θα αποτελέσει επίσης μέρος των συνομιλιών. Η Ελλάδα επιδιώκει να διατηρεί ενεργό ρόλο στις περιφερειακές προσπάθειες σταθεροποίησης, ενώ παράλληλα υποστηρίζει τη λύση των δύο κρατών στο Παλαιστινιακό.
Στις ελληνοαμερικανικές επαφές αναμένεται να εξεταστούν και οι εξελίξεις στο Κυπριακό, σε συνάρτηση με την ευρύτερη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το Κυπριακό αποτελεί σταθερό σημείο της ελληνικής διπλωματικής ατζέντας και η αμερικανική στάση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε μια περίοδο κατά την οποία ο ΟΗΕ επιχειρεί να διατηρήσει ζωντανή τη διαδικασία διαλόγου.
Από το Ρέικιαβικ στη Λισαβόνα
Η Αθήνα αποτελεί τον δεύτερο σταθμό της περιοδείας Ρούμπιο. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών θα βρεθεί πρώτα στο Ρέικιαβικ, όπου θα έχει συνομιλίες με Ισλανδούς αξιωματούχους για την οικονομική συνεργασία και την ασφάλεια.
Μετά την Ελλάδα θα μεταβεί στη Λισαβόνα, όπου θα συναντηθεί με Πορτογάλους αξιωματούχους για θέματα οικονομικής και περιφερειακής συνεργασίας.
Η περιοδεία συνδέει έτσι τρία διαφορετικά γεωπολιτικά σημεία του ευρωπαϊκού χώρου, με την Αθήνα να αποτελεί τον σταθμό στον οποίο η αμερικανική διπλωματία θα εστιάσει ιδιαίτερα στην Ανατολική Μεσόγειο και στη σχέση της με την ευρωπαϊκή και περιφερειακή ασφάλεια.
Μια επίσκεψη με ευρύτερο γεωπολιτικό βάρος
Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία η ελληνοαμερικανική σχέση έχει διευρυνθεί πέρα από την παραδοσιακή αμυντική συνεργασία. Ενέργεια, υποδομές, ναυτιλία, τεχνολογία, επενδύσεις και περιφερειακή ασφάλεια αποτελούν πλέον αλληλένδετα πεδία.
Ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος θα δώσει στις δύο πλευρές την ευκαιρία να καταγράψουν τις προτεραιότητές τους σε μια περιοχή όπου οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι σχέσεις με την Τουρκία, η ενεργειακή ασφάλεια και η ευρωπαϊκή άμυνα συνδέονται όλο και περισσότερο.
Η παρουσία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα στις αρχές Οκτωβρίου προσθέτει, επομένως, ένα ακόμη υψηλού επιπέδου διπλωματικό ραντεβού σε έναν ήδη πυκνό μήνα για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
