Οι αποφάσεις της Moody’s και της Scope Ratings για την Ελλάδα έδωσαν την Παρασκευή ένα σαφώς θετικό σήμα στις αγορές, αλλά δεν συνιστούν μια ενιαία «διπλή αναβάθμιση».
Η Scope ανέβασε την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας στο BBB+ από BBB, διατηρώντας σταθερές προοπτικές, ενώ η Moody’s κράτησε την Ελλάδα στο Baa3, αλλά μετέτρεψε τις προοπτικές από σταθερές σε θετικές. Πίσω από τη θετική εικόνα, ωστόσο, παραμένουν το υψηλό δημόσιο χρέος, η χαμηλότερη αναπτυξιακή δυναμική, οι εξωτερικές ανισορροπίες, το δημογραφικό και η ανάγκη συνέχισης των μεταρρυθμίσεων.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σταθερά στην επενδυτική κατηγορία και επιχειρεί να κινηθεί προς τα υψηλότερα επίπεδά της. Η πιστοληπτική εικόνα της χώρας έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με τη χώρα να έχει περάσει από την επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα στη σταδιακή ενίσχυση της θέσης της στις διεθνείς αγορές.
Την ίδια ώρα, η συζήτηση για την επόμενη ημέρα συνδέεται άμεσα με την πορεία του χρέους, τη δημοσιονομική επίδοση και την ικανότητα της οικονομίας να διατηρήσει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης. Η πρόοδος που αναγνωρίζουν οι οίκοι αξιολόγησης δεν σημαίνει ότι έχουν εξαλειφθεί οι διαρθρωτικές αδυναμίες.
Την Παρασκευή, η Scope Ratings είχε ήδη διατηρήσει την Ελλάδα στη βαθμίδα BBB με θετικές προοπτικές, επισημαίνοντας τόσο τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών όσο και τις διαρθρωτικές αδυναμίες που εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυναμική της ανάπτυξης. Η νέα απόφαση ανεβάζει πλέον την αξιολόγηση στο BBB+.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι οι δύο αποφάσεις ήρθαν σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές δοκιμάζονται. Όπως ανέφερε, οι αξιολογήσεις επιβεβαιώνουν τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και αξιοπιστία της ελληνικής οικονομίας, δίνοντας έμφαση στις δημοσιονομικές επιδόσεις, τις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις.
Scope: Στο BBB+ με σταθερές προοπτικές
Η Scope Ratings προχώρησε σε καθαρή αναβάθμιση της Ελλάδας κατά μία βαθμίδα, από BBB σε BBB+, τοποθετώντας τη χώρα στο ανώτερο επίπεδο της κατηγορίας BBB. Παράλληλα, ο οίκος επανέφερε τις προοπτικές σε σταθερές από θετικές.
Η απόφαση αντανακλά, μεταξύ άλλων, τη συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις και τη βελτίωση της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας.
Η Scope εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος θα υποχωρήσει περίπου στο 136% του ΑΕΠ το 2026, από 146,1% το 2025, και θα συνεχίσει την πτωτική του πορεία τα επόμενα χρόνια.
Η αποκλιμάκωση αυτή αποτελεί ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ της περαιτέρω βελτίωσης της πιστοληπτικής εικόνας της χώρας.
Moody’s: Θετικές προοπτικές, αλλά χωρίς αλλαγή βαθμίδας
Η Moody’s κινήθηκε πιο συγκρατημένα. Διατήρησε την Ελλάδα στο Baa3, δηλαδή στο χαμηλότερο επίπεδο της επενδυτικής κατηγορίας, αλλά αναβάθμισε τις προοπτικές από σταθερές σε θετικές.
Η διαφορά έχει ουσία. Ο οίκος αναγνωρίζει ότι η πιστοληπτική εικόνα της χώρας έχει βελτιωθεί, αλλά δεν θεωρεί ακόμη ότι υπάρχουν επαρκείς λόγοι για αλλαγή της ίδιας της βαθμίδας.
Βασικός παράγοντας είναι το δημόσιο χρέος. Παρά τη μεγάλη αποκλιμάκωσή του, το επίπεδό του παραμένει πολύ υψηλό σε σχέση με άλλες οικονομίες της επενδυτικής κατηγορίας. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ μειώθηκε στο 146,1% το 2025, από 154,2% το 2024 και από το ιστορικό υψηλό του 209,4% το 2020.
Η Moody’s προβλέπει ότι ο δείκτης θα μπορούσε να υποχωρήσει κοντά στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030. Η πορεία αυτή αποτελεί σημαντική βελτίωση, αλλά το απόλυτο επίπεδο του χρέους εξακολουθεί να αποτελεί βασική πιστωτική αδυναμία.
Ανάπτυξη 1,7%: Ο επόμενος μεγάλος γρίφος
Εξίσου κρίσιμος είναι ο ρυθμός ανάπτυξης. Η Moody’s έχει περιορίσει την πρόβλεψή της για την ελληνική οικονομία στο 1,7% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027, από προηγούμενη εκτίμηση 2,1%.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο ο ρυθμός ανάπτυξης μιας ή δύο ετών, αλλά η δυνατότητα της οικονομίας να αυξήσει τη δυνητική της ανάπτυξη σε μόνιμη βάση.
Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης αποτελεί ένα από τα σημεία που παρακολουθούν οι οίκοι αξιολόγησης. Η μέχρι τώρα αναπτυξιακή δυναμική έχει ενισχυθεί από τις επενδύσεις και τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους, όμως το ζητούμενο είναι τι θα συμβεί όταν αυτή η ώθηση περιοριστεί.
Για τη Moody’s, η διατήρηση υψηλότερων ρυθμών ανάπτυξης μετά την ολοκλήρωση του κύκλου του RRF θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για την ελληνική οικονομία.
Οι μεταρρυθμίσεις ως προϋπόθεση για την επόμενη αναβάθμιση
Το θετικό outlook της Moody’s δεν αποτελεί αυτόματη προαναγγελία νέας αναβάθμισης. Συνδέεται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ο οίκος θεωρεί ότι ένα αξιόπιστο πολυετές πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να ενισχύσει τη μεσοπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική και να ανοίξει τον δρόμο για υψηλότερη πιστοληπτική βαθμίδα.
Στον αντίποδα, ενδεχόμενη επιβράδυνση των μεταρρυθμίσεων ή αποδυνάμωση της δημοσιονομικής προσπάθειας θα μπορούσε να οδηγήσει σε επιστροφή των προοπτικών από θετικές σε σταθερές.
Η δημοσιονομική συνέπεια επομένως παραμένει βασικό στοιχείο της αξιολόγησης, με ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων και στη χρήση τους για την περαιτέρω μείωση του χρέους.
Δημογραφικό και κλιματικοί κίνδυνοι
Στις πιο μακροπρόθεσμες αδυναμίες παραμένει το δημογραφικό. Η μείωση του εργατικού δυναμικού περιορίζει τις δυνατότητες ανάπτυξης και δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.
Παράλληλα, η Ελλάδα παραμένει εκτεθειμένη σε φυσικούς κινδύνους που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, μεταξύ άλλων στις πυρκαγιές και στη λειψυδρία. Οι επιπτώσεις τέτοιων φαινομένων μπορούν να μετατραπούν σε πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος και να επηρεάσουν την αναπτυξιακή πορεία.
Scope: Χρέος, παραγωγικότητα και εξωτερικές ανισορροπίες
Και η Scope, παρά την αναβάθμιση στο BBB+, διατηρεί μια σειρά από σημαντικές επιφυλάξεις.
Στις βασικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας περιλαμβάνει το υψηλό δημόσιο χρέος, τον σχετικά χαμηλό δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης και τις εξωτερικές ανισορροπίες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το επίμονο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, καθώς αποτυπώνει μια διαρθρωτική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας στις σχέσεις της με το εξωτερικό.
Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται η χαμηλή παραγωγικότητα και οι δημογραφικές πιέσεις, οι οποίες περιορίζουν τη δυνατότητα διατήρησης ισχυρών ρυθμών ανάπτυξης σε βάθος χρόνου.
Η Scope παρακολουθεί επίσης την αποτελεσματικότητα των επενδύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης, την πορεία των μεταρρυθμίσεων και την περαιτέρω εξυγίανση του ιδιωτικού χρέους και του τραπεζικού συστήματος.
Πιερρακάκης: Ταχύτερη αποκλιμάκωση του χρέους
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη στρατηγική της πρόωρης αποπληρωμής χρέους, συνδέοντάς την με τη βελτίωση της πιστοληπτικής εικόνας της χώρας.
Κατά τον υπουργό, η αξιοποίηση της δημοσιονομικής προόδου για την ταχύτερη μείωση του δημόσιου χρέους ενισχύει την ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις.
Η στρατηγική αυτή αποκτά πρόσθετη σημασία σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές, όπου οι χώρες με υψηλό χρέος παραμένουν περισσότερο εκτεθειμένες σε μεταβολές του κόστους χρηματοδότησης.
Ο ίδιος συνέδεσε τις αποφάσεις των δύο οίκων και με την ευρύτερη βελτίωση της εικόνας της ελληνικής οικονομίας, καθώς και με την επιστροφή του Χρηματιστηρίου Αθηνών στις ανεπτυγμένες αγορές.
Το πραγματικό στοίχημα μετά τις αξιολογήσεις
Οι δύο αποφάσεις καταγράφουν μια σημαντική βελτίωση της ελληνικής πιστοληπτικής εικόνας, αλλά ταυτόχρονα περιγράφουν με αρκετή σαφήνεια την ατζέντα της επόμενης ημέρας.
Για τη χώρα, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η περαιτέρω μείωση του χρέους. Είναι η μετάβαση σε ένα παραγωγικότερο αναπτυξιακό μοντέλο, με υψηλότερη παραγωγικότητα, περισσότερες επενδύσεις και μεγαλύτερη δυνατότητα διατήρησης της ανάπτυξης χωρίς την έκτακτη ώθηση των ευρωπαϊκών πόρων.
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στο BBB+ της Scope και στο Baa3 της Moody’s, με θετικές προοπτικές από τον δεύτερο οίκο. Η απόσταση από την επόμενη βαθμίδα δεν θα κριθεί μόνο από τους δημοσιονομικούς αριθμούς, αλλά και από το κατά πόσο η οικονομία μπορεί να αντιμετωπίσει τις διαρθρωτικές της αδυναμίες.
Αυτός είναι και ο βασικός αστερίσκος πίσω από τις θετικές αποφάσεις της Παρασκευής: η πρόοδος αναγνωρίζεται, αλλά η επόμενη αναβάθμιση θα χρειαστεί να στηριχθεί σε αποτελέσματα που θα αποδεικνύουν ότι η βελτίωση της ελληνικής οικονομίας έχει αποκτήσει μεγαλύτερο βάθος και διάρκεια.
