Μια σοβαρή καταγγελία για τον τρόπο με τον οποίο οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες επιχειρούν να διεισδύσουν στους κύκλους καλλιτεχνών και πολιτικών ακτιβιστών έρχεται από τη Ρίτα Φλόρες, πρώην μέλος των Pussy Riot.
Η ίδια υποστηρίζει ότι για περίπου τρία χρόνια συνεργαζόταν με την FSB υπό την απειλή ποινικής δίωξης και βίας εναντίον συγγενών της, μέχρι που κατάφερε να εγκαταλείψει τη Ρωσία πριν από περίπου δέκα ημέρες.
Η έρευνα στο διαμέρισμα και η έναρξη της συνεργασίας
Η Ρίτα Φλόρες, το πραγματικό όνομα της οποίας είναι Μαργαρίτα Κονοβαλόβα, υποστηρίζει ότι η περιπέτειά της με τις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας άρχισε τον Φεβρουάριο του 2023.
Όπως περιέγραψε σε συνέντευξή της στον δικηγόρο Ντμίτρι Ζαχβάτοφ, ο οποίος τη βοήθησε να εγκαταλείψει τη χώρα, άνδρες των ειδικών υπηρεσιών πραγματοποίησαν έρευνα στο διαμέρισμά της στη Μόσχα και στη συνέχεια την ανάγκασαν να συνεργαστεί.
Σύμφωνα με την ίδια, οι πιέσεις δεν περιορίστηκαν στην απειλή μιας ποινικής δίωξης. Υποστηρίζει ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας την απείλησαν ακόμη και με δολοφονία συγγενών της, δημιουργώντας ένα καθεστώς φόβου που, όπως λέει, την υποχρέωσε να υπακούει στις εντολές τους.
Η Φλόρες φέρεται να έλαβε το κωδικό όνομα «Χάρλεϊ» και έναν ειδικό αριθμό τηλεφώνου μέσω του οποίου επικοινωνούσε με τον χειριστή της.
Από τις Pussy Riot στην παρακολούθηση καλλιτεχνών και ακτιβιστών
Μετά την έναρξη της συνεργασίας της, η Φλόρες σταμάτησε να συμμετέχει ενεργά στις Pussy Riot. Όπως υποστηρίζει, βασική αποστολή της ήταν να συγκεντρώνει πληροφορίες για πρόσωπα που ενδιέφεραν την FSB, αλλά και για το περιβάλλον, τις επαφές και τις καθημερινές τους συνήθειες.
Στη συνέντευξή της αναφέρει μεταξύ άλλων ότι της ζητήθηκε να παρακολουθήσει τον καλλιτέχνη του δρόμου Φίλιπ Κοζλόφ, γνωστό ως Philippenzo, τον ακτιβιστή Πάβελ Κρισέβιτς, αλλά και τη Μαρία Αλιόχινα, επίσης μέλος των Pussy Riot.
Η ίδια υποστηρίζει ότι προσπαθούσε να σαμποτάρει τις αποστολές που της ανατίθενταν, περιορίζοντας ή αλλοιώνοντας τις πληροφορίες που παρέδιδε. Ωστόσο, όπως περιγράφει, η συνεργασία με τις υπηρεσίες ασφαλείας συνεχίστηκε για χρόνια.
Η υπόθεση Πέτρου Βερζίλοφ και η απόφαση να φύγει
Η σοβαρότερη, σύμφωνα με τη δική της αφήγηση, εξέλιξη ήρθε το καλοκαίρι του 2025.
Η Φλόρες υποστηρίζει ότι της προσφέρθηκαν από ένα έως τρία εκατομμύρια ρούβλια προκειμένου να συμμετάσχει σε σχέδιο απαγωγής και δολοφονίας του Πέτρου Βερζίλοφ, πρώην εκδότη του Mediazona και μέλους των καλλιτεχνικών ομάδων Voina και Pussy Riot.
Σε εκείνο το σημείο, όπως λέει, επικοινώνησε με τον δικηγόρο Ντμίτρι Ζαχβάτοφ, ζητώντας βοήθεια για να εγκαταλείψει τη Ρωσία.
Η προετοιμασία της διαφυγής, σύμφωνα με τον δικηγόρο, χρειάστηκε περίπου έναν χρόνο. Τελικά, η Φλόρες κατάφερε να φύγει από τη Ρωσία πριν από περίπου δέκα ημέρες.
Γιατί αποφάσισε να μιλήσει τώρα
Η πρώην Pussy Riot υποστηρίζει ότι αποφάσισε να δημοσιοποιήσει την ιστορία της όχι μόνο για να περιγράψει όσα συνέβησαν στην ίδια, αλλά κυρίως για να απευθυνθεί σε ανθρώπους που ενδέχεται να βρίσκονται σήμερα σε αντίστοιχη κατάσταση.
Το μήνυμα που επιχειρεί να περάσει είναι ότι η συνεργασία με τις υπηρεσίες ασφαλείας δεν είναι πάντοτε αποτέλεσμα ιδεολογικής επιλογής ή εθελοντικής στρατολόγησης. Στη δική της περίπτωση, όπως υποστηρίζει, προέκυψε μέσα από ένα πλέγμα απειλών, εκβιασμών και φόβου για την ασφάλεια των δικών της ανθρώπων.
Η Φλόρες ευχαρίστησε δημόσια για τη βοήθειά τους τον Ζαχβάτοφ και τον πρώην ανώτερο διευθυντικό στέλεχος της Yukos, Λεονίντ Νεβζλίν.
Μια ακόμη υπόθεση πίεσης γύρω από τις Pussy Riot
Η ιστορία της Φλόρες εντάσσεται σε ένα ευρύτερο περιβάλλον αυξημένης πίεσης απέναντι σε Ρώσους καλλιτέχνες, ακτιβιστές και επικριτές του καθεστώτος.
Η ίδια είχε βρεθεί και στο παρελθόν αντιμέτωπη με τις ρωσικές αρχές. Το 2021 συνελήφθη επανειλημμένα, μεταξύ άλλων με την κατηγορία της ανυπακοής προς την αστυνομία, αλλά και για δημόσια επίδειξη ναζιστικών συμβόλων, έπειτα από ανάρτηση σε κοινωνικό δίκτυο που περιείχε φωτογραφία του μουσικού των Tokio Hotel και μια σβάστικα.
Οι σημερινές καταγγελίες της, ωστόσο, είναι διαφορετικής βαρύτητας. Αντανακλούν, εφόσον επιβεβαιωθούν, μια πρακτική διείσδυσης των υπηρεσιών ασφαλείας στους ίδιους τους κύκλους των αντιφρονούντων, με τη στρατολόγηση προσώπων που έχουν πρόσβαση σε καλλιτέχνες και ακτιβιστές.
Η Ρίτα Φλόρες βρίσκεται πλέον εκτός Ρωσίας. Η δημόσια αφήγησή της ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο γύρω από τις μεθόδους πίεσης και στρατολόγησης που, σύμφωνα με την ίδια, χρησιμοποιεί η FSB απέναντι σε ανθρώπους του αντιπολιτευόμενου καλλιτεχνικού και πολιτικού χώρου.
