Από την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και τον απολογισμό του «Ελλάδα 2.0» έως την οικονομική πολιτική του 2027 και τον οδικό χάρτη της χώρας προς το 2030, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε το στίγμα της κυβερνητικής ατζέντας στην πρώτη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου μετά την καλοκαιρινή ανάπαυλα.
Στο επίκεντρο της εισαγωγικής του τοποθέτησης βρέθηκαν η ανάπτυξη και το δημόσιο χρέος, η ακρίβεια, τα νέα χωροταξικά πλαίσια για τον Τουρισμό και τις ΑΠΕ, αλλά και ένα σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα για τα ελληνοτουρκικά.
Από τα 36 δισ. ευρώ στον απολογισμό του «Ελλάδα 2.0»
Ο πρωθυπουργός ξεκίνησε την τοποθέτησή του από το Ταμείο Ανάκαμψης, υπενθυμίζοντας ότι τον Ιούλιο του 2020 η Ελλάδα εξασφάλισε ένα από τα μεγαλύτερα πακέτα χρηματοδότησης μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε σχέση με το ΑΕΠ της, συνολικού ύψους περίπου 36 δισ. ευρώ σε δάνεια και επιχορηγήσεις.
Η 31η Αυγούστου αποτελεί το τυπικό ορόσημο για την ολοκλήρωση των διαδικασιών, καθώς τότε αναμένεται να υποβληθεί το τελευταίο αίτημα εκταμίευσης των πόρων. Για την κυβέρνηση, το κλείσιμο του κύκλου του Ταμείου Ανάκαμψης δεν αποτελεί απλώς διοικητική διαδικασία. Αποτελεί την ευκαιρία για έναν συνολικό απολογισμό των επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων που συνδέθηκαν με το «Ελλάδα 2.0».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων συνέβαλε στην ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας, στην επιτάχυνση των επενδύσεων και στην προώθηση μεταρρυθμίσεων που είχαν μείνει για χρόνια σε εκκρεμότητα.
Στον κυβερνητικό απολογισμό περιλαμβάνονται η ψηφιοποίηση του Δημοσίου, η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας και η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, τα ηλεκτρικά λεωφορεία, αλλά και το Μετρό Θεσσαλονίκης. Την Πέμπτη, μάλιστα, αναμένεται να πραγματοποιηθούν τα εγκαίνια της επέκτασης του Μετρό προς την Καλαμαριά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός στις προληπτικές εξετάσεις και στις μεταρρυθμίσεις στον χώρο της Υγείας, ενώ σημείωσε ότι από τα 138 μεταρρυθμιστικά ορόσημα που συνδέονται με το πρόγραμμα έχουν ολοκληρωθεί τα 136, με δύο ακόμη να απομένουν.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκε και η αναφορά του στα νέα πυροσβεστικά αεροσκάφη Canadair, τα οποία, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η Ελλάδα θα παραλάβει πρώτη το 2028.
Το Ταμείο τελειώνει, ο ορίζοντας μεταφέρεται στο 2030
Η ολοκλήρωση του «Ελλάδα 2.0» λειτουργεί για την κυβέρνηση ως σημείο μετάβασης από μια περίοδο μεγάλων ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων σε έναν νέο κύκλο οικονομικού σχεδιασμού.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε ευθέως το κλείσιμο του Ταμείου Ανάκαμψης με τη ΔΕΘ, όπου, όπως ανέφερε, θα παρουσιαστούν οι άξονες της οικονομικής πολιτικής για το 2027 και ο «Οδικός Χάρτης» της χώρας προς το 2030.
Το 2030 αποκτά ιδιαίτερο συμβολικό βάρος για την κυβέρνηση, καθώς συμπληρώνονται 200 χρόνια από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Ο στόχος που περιέγραψε ο πρωθυπουργός είναι μια Ελλάδα «πιο ισχυρή, πιο παραγωγική, πιο δίκαιη» και καλύτερα προετοιμασμένη απέναντι στις προκλήσεις μιας περιόδου διεθνούς αστάθειας.
Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τον απολογισμό των ευρωπαϊκών πόρων στο επόμενο αναπτυξιακό αφήγημα, με αιχμές την παραγωγικότητα, τις επενδύσεις, τη δημοσιονομική σταθερότητα και τη μείωση του χρέους.
Η μάχη για το χρέος και το πολιτικό μήνυμα
Σημαντικό μέρος της πρωθυπουργικής τοποθέτησης αφιερώθηκε στη μείωση του δημόσιου χρέους. Ο κ. Μητσοτάκης την παρουσίασε ως σημαντική παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα μειώνει το χρέος με ταχύτητα που σύντομα θα της επιτρέψει να πάψει να είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρώπης.
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε την εξέλιξη αυτή με τη μείωση του κόστους δανεισμού της χώρας, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα δανείζεται πλέον φθηνότερα από χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία.
Η αναφορά δεν είχε μόνο οικονομικό περιεχόμενο. Εντάσσεται και στην πολιτική αντιπαράθεση για την αξιολόγηση της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης, με τον κ. Μητσοτάκη να απορρίπτει την προσπάθεια, όπως είπε, να μετατραπεί η δημοσιονομική πορεία σε αντικείμενο μικροκομματικού ανταγωνισμού.
Η ακρίβεια παραμένει το βασικό πολιτικό μέτωπο
Παρά τον θετικό απολογισμό για την οικονομία, ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι η ακρίβεια παραμένει το σημαντικότερο πρόβλημα για την ελληνική κοινωνία και τις οικογένειες.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να περάσει το μήνυμα ότι υπάρχουν πλέον ενδείξεις αποκλιμάκωσης σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, με τον κ. Μητσοτάκη να αναφέρεται ενδεικτικά στο ελαιόλαδο, τα φρούτα και τα λαχανικά.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η εφαρμογή, από την 1η Σεπτεμβρίου, της Εθνικής Συμφωνίας Μείωσης Τιμών. Η κυβέρνηση περιμένει από την αγορά συγκεκριμένες κινήσεις, καθώς η αποτελεσματικότητα της πολιτικής θα κριθεί τελικά όχι από τις ανακοινώσεις αλλά από την τιμή που θα βλέπει ο καταναλωτής στο ράφι.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι πρωτοβουλίες που προανήγγειλε ο πρωθυπουργός για τα σχολικά είδη, καθώς η έναρξη της σχολικής χρονιάς αποτελεί μια ακόμη περίοδο αυξημένων δαπανών για τα νοικοκυριά.
Νέα σχολική χρονιά με έμφαση στις καινοτομίες
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη θα παρουσιάσει στο Υπουργικό Συμβούλιο την προετοιμασία για την έναρξη της νέας σχολικής και ακαδημαϊκής χρονιάς, αλλά και τις καινοτομίες που πρόκειται να εφαρμοστούν.
Η ομαλή λειτουργία των σχολείων, οι ανάγκες σε εκπαιδευτικό προσωπικό, η ψηφιακή αναβάθμιση και οι αλλαγές στη σχολική καθημερινότητα αποτελούν τα βασικά σημεία του σχεδιασμού.
Η επιλογή να συνδυαστεί η συζήτηση για την Παιδεία με την ακρίβεια έχει και πρακτική διάσταση: η κυβέρνηση γνωρίζει ότι η έναρξη της σχολικής χρονιάς επιβαρύνει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό και επιχειρεί να περιορίσει το σχετικό κόστος.
Μήνυμα στην Τουρκία με αφορμή τα χωροταξικά για ΑΠΕ και Τουρισμό
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία απέκτησε η αναφορά του πρωθυπουργού στα νέα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, καθώς τη συνεδρίαση συνοδεύει και η νέα αντιπαράθεση με την Τουρκία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι οι αντιδράσεις της Άγκυρας στις ελληνικές κινήσεις δεν επηρεάζουν τον σχεδιασμό της Αθήνας.
Το μήνυμα ήταν σαφές: οι περιοχές ελληνικής κυριαρχίας καθορίζονται από το Διεθνές Δίκαιο και η Ελλάδα είναι έτοιμη να τις προασπίσει.
Παράλληλα, επανέλαβε τη θέση της Αθήνας για το πλαίσιο του ελληνοτουρκικού διαλόγου: η Ελλάδα επιδιώκει καλές σχέσεις με την Τουρκία, αλλά δεν συζητά ζητήματα πέραν της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η χρονική συγκυρία προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στην τοποθέτηση, καθώς τα χωροταξικά πλαίσια για τον τουρισμό και τις ΑΠΕ αφορούν μεταξύ άλλων περιοχές με έντονο γεωπολιτικό ενδιαφέρον.
Το νέο χωροταξικό για τον Τουρισμό
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη θα παρουσιάσουν το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Το νέο πλαίσιο καλείται να απαντήσει σε ένα από τα δυσκολότερα ερωτήματα της ελληνικής τουριστικής πολιτικής: πώς θα συνεχιστούν οι επενδύσεις χωρίς να αυξηθούν οι πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον και στις υποδομές των δημοφιλών προορισμών.
Η χωροθέτηση των τουριστικών δραστηριοτήτων, οι χρήσεις γης και η προστασία περιοχών που αντιμετωπίζουν ήδη έντονη τουριστική πίεση αναμένεται να αποτελέσουν κρίσιμα σημεία του νέου σχεδιασμού.
Οι ΑΠΕ και η νέα χωροταξική εξίσωση
Παράλληλα, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ φέρνει στο προσκήνιο τη δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή μετάβαση και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Ο Σταύρος Παπασταύρου, ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος και η υφυπουργός Μαρία-Ελένη Σούκουλη-Βιλιάλη θα παρουσιάσουν το νέο πλαίσιο, το οποίο επιχειρεί να βάλει σαφέστερους κανόνες στη χωροθέτηση των έργων.
Η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερη παραγωγή καθαρής ενέργειας και μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία. Ταυτόχρονα, όμως, η ανάπτυξη των ΑΠΕ συναντά αντιδράσεις όταν επηρεάζει αγροτικές εκτάσεις, τοπία, τουριστικές περιοχές ή άλλες οικονομικές δραστηριότητες.
Το νέο χωροταξικό θα κριθεί επομένως από το αν μπορεί να διαμορφώσει καθαρούς κανόνες που θα επιταχύνουν τις επενδύσεις, χωρίς να μετατρέπουν την ενεργειακή μετάβαση σε μόνιμη πηγή τοπικών συγκρούσεων.
«Περιφέρεια 2030» και η πολιτική για νησιά και ορεινές περιοχές
Στην ατζέντα βρίσκεται ακόμη η «Περιφέρεια 2030», με τον Κωστή Χατζηδάκη και τον Θανάση Κοντογεώργη να παρουσιάζουν τους άξονες της πολιτικής για την εδαφική συνοχή.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η Κυβερνητική Επιτροπή για τη Νησιωτικότητα και η Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών.
Πρόκειται για μια προσπάθεια να αποκτήσει πιο συγκεκριμένο περιεχόμενο η πολιτική για τις περιοχές που αντιμετωπίζουν δημογραφική συρρίκνωση, αυξημένο κόστος μεταφορών, περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες και διαφορετικές αναπτυξιακές δυνατότητες από τα μεγάλα αστικά κέντρα.
Το ζητούμενο είναι η «Περιφέρεια 2030» να αποκτήσει μετρήσιμους στόχους και σταθερή χρηματοδότηση, ώστε η εδαφική συνοχή να μην παραμείνει ένας γενικός πολιτικός στόχος.
Το επόμενο κεφάλαιο των αναπτυξιακών προγραμμάτων
Τέλος, ο Νίκος Παπαθανάσης θα παρουσιάσει το νομοσχέδιο για τη διαχείριση και την ενίσχυση των αναπτυξιακών προγραμμάτων.
Με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης να πλησιάζει, η κυβέρνηση χρειάζεται να διασφαλίσει ότι η επενδυτική δραστηριότητα δεν θα παρουσιάσει κενό χρηματοδότησης. Η αποτελεσματικότερη διαχείριση των αναπτυξιακών πόρων και η ταχύτερη υλοποίηση των επενδύσεων αποτελούν πλέον κρίσιμο μέρος της επόμενης φάσης.
Η σημερινή συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, επομένως, έχει έναν σαφή διπλό χαρακτήρα. Από τη μία κλείνει ένας μεγάλος κύκλος, αυτός του «Ελλάδα 2.0». Από την άλλη επιχειρεί να ανοίξει τον επόμενο, με ορίζοντα το 2030.
Και ανάμεσα στους δύο αυτούς σταθμούς βρίσκεται το πραγματικό πολιτικό στοίχημα της κυβέρνησης: να μετατρέψει τον απολογισμό των ευρωπαϊκών πόρων και των μεταρρυθμίσεων σε απτά αποτελέσματα για τα εισοδήματα, τις επενδύσεις, την περιφέρεια, την ενέργεια και την καθημερινότητα των πολιτών.
