Politico: Γιατί οι κυβερνήσεις θέλουν να απεξαρτηθούν από την Palantir
Η Ευρώπη επιχειρεί να περιορίσει την εξάρτησή της από την αμερικανική εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Palantir, η οποία έχει διεισδύσει σε κρίσιμους τομείς κρατικής λειτουργίας, από τις υπηρεσίες πληροφοριών και την αστυνόμευση έως την άμυνα και την υγεία. Όμως η απομάκρυνση από ένα σύστημα που θεωρείται τεχνολογικά κορυφαίο αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολη, αποκαλύπτοντας τα όρια της ευρωπαϊκής προσπάθειας για ψηφιακή κυριαρχία.
Η «απογαλακτοποίηση» από την Palantir γίνεται ευρωπαϊκή στρατηγική
Η απόφαση της Γαλλίας και της Γερμανίας να προχωρήσουν στη δημιουργία ενός «ευρωπαϊκού κυρίαρχου ψηφιακού κορμού» θεωρήθηκε από πολλούς στην αγορά τεχνολογίας και άμυνας ως ένα σαφές μήνυμα: η Ευρώπη θέλει να μειώσει την εξάρτησή της από την Palantir.
Η αμερικανική εταιρεία, που ιδρύθηκε από τον Άλεξ Καρπ και τον δισεκατομμυριούχο επενδυτή Πίτερ Θιλ, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παρόχους λογισμικού ανάλυσης τεράστιων όγκων δεδομένων για κυβερνήσεις, υπηρεσίες ασφαλείας και μεγάλους οργανισμούς.
Η τεχνολογία της χρησιμοποιείται για τη σύνδεση και επεξεργασία πληροφοριών που προέρχονται από διαφορετικές πηγές, επιτρέποντας σε κρατικούς φορείς να εντοπίζουν μοτίβα, να προβλέπουν κινδύνους και να λαμβάνουν αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο.
Ωστόσο, η ισχύς αυτή έχει δημιουργήσει ανησυχίες για την τεχνολογική εξάρτηση της Ευρώπης από μια εταιρεία εκτός του ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου.
«Η Palantir είναι εξαιρετικά καλή σε αυτό που κάνει και έχει γίνει εθιστική, όπως η ζάχαρη στην Coca-Cola», δήλωσε ο Γάλλος υποστηρικτής της ψηφιακής κυριαρχίας Φιλίπ Λατόμπ. Όπως σημείωσε, η εταιρεία διαθέτει χρόνια εμπειρίας, τεράστια βάση δεδομένων από εφαρμογές και αλγορίθμους που έχουν βελτιωθεί μέσα από χιλιάδες πραγματικές χρήσεις.
Γαλλία, Γερμανία και Ισπανία αναζητούν ευρωπαϊκές λύσεις
Η προσπάθεια απεξάρτησης έχει ήδη ξεκινήσει σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Στη Γαλλία, οι υπηρεσίες εσωτερικών πληροφοριών (DGSI) επέλεξαν τη γαλλική εταιρεία ChapsVision αντί της Palantir, σε μια κίνηση με ιδιαίτερο συμβολισμό για την ευρωπαϊκή τεχνολογική αυτονομία.
Ο διευθύνων σύμβουλος της ChapsVision, Ολιβιέ Ντελενμπάχ, υποστήριξε ότι η εταιρεία του επωφελείται από μια «ενστικτώδη απόρριψη της Palantir» στην Ευρώπη, ωστόσο προειδοποίησε ότι η ψηφιακή κυριαρχία δεν μπορεί να παραμείνει απλώς πολιτικό σύνθημα.
«Χρειάζονται δημόσιες προμήθειες και μια πραγματική βιομηχανική πολιτική», τόνισε.
Παράλληλα, η Ισπανία έχει ήδη δώσει οδηγίες σε κρατικές επιχειρήσεις να αποκλείουν την Palantir από μελλοντικούς διαγωνισμούς, ενώ στη Βρετανία αναμένεται νέα δοκιμασία το 2027, όταν η κυβέρνηση θα κληθεί να αποφασίσει για το μέλλον ενός συμβολαίου ύψους 330 εκατομμυρίων λιρών με το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS).
Το μεγάλο πρόβλημα: Η Ευρώπη δεν έχει ακόμη ισοδύναμη λύση
Παρά την πολιτική βούληση για απεξάρτηση, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Η Palantir δεν είναι απλώς ένας προμηθευτής λογισμικού. Έχει ενσωματωθεί βαθιά στις καθημερινές λειτουργίες πολλών οργανισμών, παρέχοντας εργαλεία που δύσκολα αντικαθίστανται άμεσα.
Ακόμη και αξιωματούχοι που υποστηρίζουν την ευρωπαϊκή τεχνολογική αυτονομία αναγνωρίζουν ότι η αγορά εναλλακτικών λύσεων παραμένει κατακερματισμένη και ότι καμία ευρωπαϊκή εταιρεία δεν διαθέτει σήμερα την κλίμακα, την εμπειρία και το ιστορικό της Palantir.
Ο ανώτατος διοικητής μετασχηματισμού του ΝΑΤΟ, ναύαρχος Πιερ Βαντιέ, έχει δηλώσει ότι η Συμμαχία δεν διαθέτει ακόμη πραγματική εναλλακτική λύση για τις δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης της Palantir στο πεδίο της μάχης.
Σύμφωνα με αξιωματούχους του ΝΑΤΟ, το σύστημα της εταιρείας μπορεί να αναλύσει τεράστιες ποσότητες δορυφορικών εικόνων, να βοηθήσει στον εντοπισμό στόχων, να προτείνει επιχειρησιακές επιλογές και να υποστηρίξει τη διαχείριση πυρομαχικών.
Από την αντιτρομοκρατική δράση έως την πανδημία
Η παρουσία της Palantir στην Ευρώπη ενισχύθηκε κυρίως μέσα από κρίσεις.
Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015, οι γαλλικές υπηρεσίες ασφαλείας αναζήτησαν νέα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων και υπέγραψαν συμφωνία με την εταιρεία το 2016.
Στη Γερμανία, η αστυνομία της Έσσης υιοθέτησε το σύστημα Gotham της Palantir το 2017, με την ονομασία hessenDATA, προκειμένου να συνδυάζει πληροφορίες από διαφορετικές βάσεις δεδομένων και να εντοπίζει εγκληματικά δίκτυα.
Στη Βρετανία, η σχέση με το NHS ξεκίνησε κατά την πανδημία Covid-19, όταν η εταιρεία κλήθηκε να βοηθήσει στη διαχείριση δεδομένων υγείας.
Η λογική ήταν κοινή: σε περιόδους κρίσης, οι κυβερνήσεις αναζητούσαν γρήγορες και αποτελεσματικές λύσεις, δημιουργώντας όμως παράλληλα μια μακροχρόνια τεχνολογική εξάρτηση.
Οι πολιτικές αντιδράσεις και η συζήτηση για την ασφάλεια
Η Palantir βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο πολιτικών αντιπαραθέσεων.
Η συνεργασία της με τις αμερικανικές υπηρεσίες μετανάστευσης (ICE) και τον ισραηλινό στρατό έχει προκαλέσει επικρίσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ η πολιτική δραστηριότητα του Πίτερ Θιλ και οι απόψεις του Άλεξ Καρπ έχουν ενισχύσει τις ανησυχίες ορισμένων Ευρωπαίων πολιτικών.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι δεν είναι δυνατόν κρίσιμες λειτουργίες ενός δημοκρατικού κράτους να εξαρτώνται από μια ιδιωτική εταιρεία που ελέγχεται από μια μικρή ομάδα Αμερικανών επενδυτών.
«Οι ευρωπαϊκοί δημόσιοι θεσμοί δεν μπορούν να εξαρτώνται από λογισμικό που αναπτύσσεται από μια μικρή ομάδα Αμερικανών δισεκατομμυριούχων με αμφιλεγόμενες πολιτικές αντιλήψεις», δήλωσε η Γερμανίδα ευρωβουλευτής Χάνα Νόιμαν.
Από την πλευρά της, η Palantir απορρίπτει τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι η αποστολή της είναι η προστασία των δυτικών δημοκρατιών και η ενίσχυση της ασφάλειας απέναντι σε αυταρχικούς αντιπάλους.
Η άμυνα και η τεχνητή νοημοσύνη το νέο πεδίο μάχης
Η σύγκρουση για την Palantir δεν αφορά μόνο τις κρατικές υπηρεσίες. Η εταιρεία έχει ισχυρή παρουσία και στον ιδιωτικό τομέα, συνεργαζόμενη με μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις όπως η Airbus, η BMW και η BP.
Παράλληλα, επεκτείνει τη δραστηριότητά της στον τομέα της άμυνας. Το σύστημα Maven Smart System, που αναπτύχθηκε αρχικά για το αμερικανικό Πεντάγωνο, απέκτησε επιχειρησιακή δυνατότητα στο ΝΑΤΟ, ενισχύοντας τον ρόλο της εταιρείας στη νέα εποχή της στρατιωτικής τεχνητής νοημοσύνης.
Την ίδια στιγμή, μεγάλοι τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η Amazon και η Microsoft υιοθετούν μοντέλα παρόμοια με αυτό της Palantir, τοποθετώντας μηχανικούς τους μέσα στους οργανισμούς πελατών για τη δημιουργία εξατομικευμένων λύσεων τεχνητής νοημοσύνης.
Η ευρωπαϊκή πρόκληση της ψηφιακής κυριαρχίας
Η υπόθεση Palantir έχει μετατραπεί σε δοκιμασία για το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να αποκτήσει πραγματική τεχνολογική ανεξαρτησία.
Αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καταφέρουν να αντικαταστήσουν ένα τόσο κρίσιμο επίπεδο ψηφιακής υποδομής, θα δημιουργήσουν ένα μοντέλο για τη μείωση της εξάρτησης από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς.
Αν όμως αποτύχουν, η συζήτηση για την ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία κινδυνεύει να παραμείνει περισσότερο πολιτική διακήρυξη παρά πραγματική στρατηγική.
Η Palantir αποτελεί σήμερα το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του διλήμματος που αντιμετωπίζει η Ευρώπη: να επιλέξει την άμεση αποτελεσματικότητα μιας αποδεδειγμένης τεχνολογίας ή να επενδύσει σε μια δύσκολη πορεία προς μεγαλύτερη αυτονομία.
