Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα φιλόδοξο Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση, με στόχο να καταστήσει την Ευρώπη την πρώτη ήπειρο που θα βασίζεται κυρίως στην ηλεκτρική ενέργεια. Παράλληλα, προτείνει σημαντικές αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS), επιδιώκοντας να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και να επιταχύνει την πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα.
Οι πρωτοβουλίες αποτελούν μέρος της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, τη θωράκιση της οικονομίας απέναντι στις γεωπολιτικές κρίσεις και τη διασφάλιση χαμηλότερου ενεργειακού κόστους για πολίτες και επιχειρήσεις.
Στόχος η διπλάσια ηλεκτροδότηση έως το 2040
Παρότι σήμερα περίπου το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχεται από εγχώριες καθαρές πηγές, το ποσοστό ηλεκτροδότησης της τελικής κατανάλωσης ενέργειας παραμένει στο 23%.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την αύξηση του ποσοστού αυτού στο 46% έως το 2040, εκτιμώντας ότι η μετάβαση θα μπορούσε να μειώσει τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά περίπου 260 δισ. ευρώ ετησίως, ενισχύοντας παράλληλα την ενεργειακή ασφάλεια της Ένωσης.
Μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας
Στο νέο Σχέδιο Δράσης προβλέπονται μέτρα για τη μείωση της διαφοράς κόστους μεταξύ ηλεκτρικής ενέργειας και ορυκτών καυσίμων.
Η Επιτροπή προτείνει περιορισμό των χρεώσεων δικτύου και των φορολογικών επιβαρύνσεων για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η ηλεκτρική ενέργεια δεν θα φορολογείται δυσμενέστερα από το φυσικό αέριο.
Σημαντικό μέρος του σχεδίου αφορά και τον εκσυγχρονισμό των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω της εφαρμογής ευέλικτων τιμολογίων και της ταχύτερης εγκατάστασης έξυπνων μετρητών. Οι καταναλωτές θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την κατανάλωσή τους, να μεταφέρουν τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας σε ώρες χαμηλότερου κόστους και να περιορίζουν τις δαπάνες τους.
Επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες και νέα δίκτυα
Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην επιτάχυνση της διείσδυσης καθαρών τεχνολογιών, όπως οι αντλίες θερμότητας, τα ηλεκτρικά οχήματα, οι μπαταρίες αποθήκευσης ενέργειας και άλλες ηλεκτρικές εφαρμογές.
Για τη μείωση του αρχικού κόστους των επενδύσεων προβλέπεται αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, μεταξύ των οποίων το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, η νέα Ευρωπαϊκή Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης, προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης και μηχανισμοί στήριξης της καθαρής θέρμανσης.
Παράλληλα, προωθείται η επιτάχυνση της ανάπτυξης των ηλεκτρικών δικτύων, με ταχύτερες διαδικασίες σύνδεσης, καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών και νέες επενδύσεις στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ριζικές αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών
Παράλληλα με το Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS).
Η πρόταση προβλέπει πιο σταδιακή μείωση των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών, με ετήσιο ρυθμό 3,7% την περίοδο 2031-2035 και 1,7% την περίοδο 2036-2040, ώστε να προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στις επιχειρήσεις και να διευκολύνει τον επενδυτικό σχεδιασμό.
Ταμείο 100 δισ. ευρώ για την απανθρακοποίηση
Κεντρικός άξονας της μεταρρύθμισης αποτελεί η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης, μέσω της οποίας θα διατεθούν περίπου 100 δισ. ευρώ για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες, ηλεκτροποίηση της παραγωγής, πράσινο υδρογόνο και καινοτόμες βιομηχανικές εφαρμογές.
Παράλληλα, τα κράτη-μέλη θα υποχρεούνται να κατευθύνουν τουλάχιστον το 50% των εσόδων από το EU ETS σε δράσεις απανθρακοποίησης, ενεργειακής μετάβασης και ανάπτυξης καθαρών τεχνολογιών, με στόχο τη συνολική κινητοποίηση επενδύσεων άνω των 100 δισ. ευρώ πριν από το τέλος της δεκαετίας.
Συνέχιση της στήριξης στη βιομηχανία
Η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπών θα συνεχιστεί και μετά το 2030, ωστόσο θα συνδέεται πλέον με την πραγματοποίηση πραγματικών επενδύσεων των επιχειρήσεων σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού θα εξακολουθήσει να στηρίζει τα κράτη-μέλη με χαμηλότερο εισόδημα, χρηματοδοτώντας τον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών υποδομών και της βιομηχανικής παραγωγής.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα αξιοποίησης έως και 2% διεθνών πιστώσεων άνθρακα, ενώ τροποποιείται και το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς (MSR), ώστε να περιοριστούν οι έντονες διακυμάνσεις στις τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών και να ενισχυθεί η επενδυτική ασφάλεια.
Διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του EU ETS
Το νέο πλαίσιο επεκτείνει το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών σε περισσότερους τομείς της οικονομίας, μεταξύ των οποίων η αεροπορία, η ναυτιλία και η αποτέφρωση αποβλήτων, ενισχύοντας τη συμβολή του μηχανισμού στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Με το Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση και τη μεταρρύθμιση του EU ETS, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να επιταχύνει την πράσινη μετάβαση, να μειώσει την εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια πιο ανθεκτική και κλιματικά ουδέτερη Ένωση.
