Η Ελλάδα ενισχύει τη θέση της ως βασικός ενεργειακός κόμβος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για την προμήθεια φυσικού αερίου σε τουλάχιστον έξι χώρες της περιοχής μέσω του ελληνικού συστήματος μεταφοράς και υποδομών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Οι διεργασίες συνοδεύονται ήδη από μνημόνια συνεργασίας με ορισμένες χώρες, ενώ στόχος είναι η υπογραφή μακροπρόθεσμων εμπορικών συμφωνιών που θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής.
Σύμφωνα με πηγές της Atlantic See, της κοινής εταιρείας της ΔΕΠΑ Εμπορίας και του ομίλου AKTOR, οι συζητήσεις αφορούν τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, τη Βουλγαρία, την Ουκρανία, την Ουγγαρία και τη Βόρεια Μακεδονία. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι ήδη έχουν υπογραφεί μνημόνια συνεργασίας με την Ουκρανία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, τα οποία αναμένεται να μετατραπούν σε οριστικές συμφωνίες έως το τέλος του έτους.
Ο κάθετος διάδρομος περνά από την Ελλάδα
Οι συμφωνίες αυτές αποτελούν το πιο απτό βήμα για την υλοποίηση του λεγόμενου «κάθετου διαδρόμου φυσικού αερίου», ενός στρατηγικού σχεδίου που αποσκοπεί στην τροφοδοσία των χωρών της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης με φυσικό αέριο που εισάγεται σε υγροποιημένη μορφή στις ελληνικές εγκαταστάσεις.
Κομβικό ρόλο διαδραματίζουν οι υποδομές αεριοποίησης της Αλεξανδρούπολης και της Ρεβυθούσας, μέσω των οποίων το LNG μετατρέπεται σε φυσικό αέριο και διοχετεύεται στα περιφερειακά δίκτυα. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027, διευρύνοντας περαιτέρω τις δυνατότητες εξαγωγών προς τα Βαλκάνια.
Αλβανία και Βοσνία ανοίγουν τον δρόμο
Η ανακοίνωση των συμφωνιών εφοδιασμού της Αλβανίας και της Βοσνίας με αμερικανικό LNG μέσω Ελλάδας θεωρείται ορόσημο για την αγορά της περιοχής. Πρόκειται για τις πρώτες μακροχρόνιες συμφωνίες πώλησης φυσικού αερίου που έχουν υπογραφεί στα Βαλκάνια με πλήρεις εγγυήσεις αποπληρωμής για όλη τη διάρκεια ισχύος των συμβολαίων.
Οι συμφωνίες της Atlantic See με τις δύο χώρες έχουν διάρκεια 20 ετών και θα τεθούν σε εφαρμογή από το 2030. Προμηθευτής του καυσίμου θα είναι η αμερικανική Venture Global, ενώ οι συμφωνημένες ποσότητες ανέρχονται σε 1,5 δισεκατομμύριο κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη στροφή των χωρών της περιοχής σε μακροπρόθεσμα σχήματα ενεργειακής ασφάλειας, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αναζητεί εναλλακτικές πηγές προμήθειας μετά τη δραστική μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο.
Ανησυχία για την επόμενη χειμερινή περίοδο
Παρά τη σταδιακή σταθεροποίηση της αγοράς, παράγοντες του κλάδου εκτιμούν ότι ο επόμενος χειμώνας ενδέχεται να αποδειχθεί απαιτητικός για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συνεχιζόμενη απομάκρυνση του ρωσικού φυσικού αερίου από την ευρωπαϊκή αγορά, με ορίζοντα πλήρους εξάλειψης έως το φθινόπωρο του 2027, δημιουργεί νέες ανάγκες εφοδιασμού.
Την ίδια στιγμή, οι εξαγωγικές δυνατότητες του Κατάρ δεν έχουν επανέλθει πλήρως μετά τις επιπτώσεις που προκάλεσε η πρόσφατη κρίση στον Περσικό Κόλπο, γεγονός που περιορίζει προσωρινά μία ακόμη σημαντική πηγή τροφοδοσίας της ευρωπαϊκής αγοράς.
Η ελληνική αγορά και η μάχη της διαμετακόμισης
Στην Ελλάδα, η εικόνα εμφανίζεται πιο ισχυρή ως προς την ασφάλεια εφοδιασμού. Η χώρα διαθέτει συνδυασμό μακροχρόνιων συμβάσεων μέσω αγωγών και ευέλικτων εισαγωγών LNG, ενώ η αυξανόμενη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας λειτουργεί ως πρόσθετο δίχτυ προστασίας απέναντι σε διεθνείς κρίσεις.
Ωστόσο, οι παράγοντες της αγοράς δεν αποκλείουν ανατιμήσεις κατά τη χειμερινή περίοδο, καθώς η αυξημένη ζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο μπορεί να επηρεάσει τις τιμές του καυσίμου.
Στο μεταξύ, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η δημοπρασία της 6ης Ιουλίου για τη δέσμευση δυναμικότητας διαμετακόμισης φυσικού αερίου από το ελληνικό σύστημα προς τις βόρειες αγορές. Η αγορά εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη, καθώς τα μειωμένα τέλη διαμετακόμισης που συμφωνήθηκαν έπειτα από ελληνικές πρωτοβουλίες, σε συνδυασμό με τις αυξημένες ανάγκες των χωρών της περιοχής, εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν τη ζήτηση για μεταφορά ποσοτήτων μέσω Ελλάδας.
Ενεργειακή επιρροή με γεωπολιτικό αποτύπωμα
Οι συμφωνίες που προωθούνται δεν αφορούν μόνο το εμπόριο φυσικού αερίου. Ενισχύουν τον γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακής πύλης της Ευρώπης, σε μια περίοδο αναδιάταξης των ενεργειακών ροών και αναζήτησης νέων αξιόπιστων διαδρόμων τροφοδοσίας. Η εξέλιξη του κάθετου διαδρόμου μετατρέπει τις ελληνικές υποδομές σε κρίσιμο κρίκο της περιφερειακής ενεργειακής αλυσίδας, με προοπτική να επηρεάσει τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή για τις επόμενες δεκαετίες.
