Οι πρώτες απευθείας επαφές μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στην Ελβετία ολοκληρώθηκαν το απόγευμα της Κυριακής, με τις δύο πλευρές να εμφανίζονται διατεθειμένες να συνεχίσουν τη διαπραγμάτευση για την οριστικοποίηση του πρωτοκόλλου συμφωνίας που φιλοδοξεί να βάλει τέλος στην ευρύτερη κρίση στη Μέση Ανατολή. Παρά τις συγκρατημένα αισιόδοξες δηλώσεις της αμερικανικής πλευράς, η κατάσταση στον Λίβανο εξακολουθεί να αποτελεί τον πιο δύσκολο παράγοντα της διαδικασίας, απειλώντας να υπονομεύσει την εύθραυστη διπλωματική προσπάθεια.
Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το Reuters, ο πρώτος γύρος των συνομιλιών ολοκληρώθηκε χωρίς να δοθούν στη δημοσιότητα λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των διαβουλεύσεων ή για τυχόν συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν.
Ο Τζέι Ντι Βανς μιλά για «ιστορική ευκαιρία»
Το κλίμα αισιοδοξίας επιχείρησε να μεταφέρει ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος χαρακτήρισε τις συνομιλίες «ιστορικές» και έκανε λόγο για σημαντική πρόοδο ήδη από τις πρώτες ώρες των διαπραγματεύσεων.
Κατά την έναρξη των συνομιλιών στο Μπούργκενστοκ των ελβετικών Άλπεων, παρουσία των μεσολαβητών από το Κατάρ και το Πακιστάν, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος δήλωσε ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει μια βαθιά αναθεώρηση των σχέσεων με την Τεχεράνη.
Όπως ανέφερε, η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στις διμερείς σχέσεις, υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα εγκαταλείψει οριστικά κάθε φιλοδοξία απόκτησης πυρηνικού όπλου και θα πάψει να λειτουργεί ως παράγοντας αποσταθεροποίησης στην περιοχή.
«Μεγάλη πρόοδος καταγράφηκε τις τελευταίες ώρες και αναμένω ακόμη μεγαλύτερη πρόοδο στη συνέχεια», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ σκιάζουν το διπλωματικό κλίμα
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έστειλε ένα εντελώς διαφορετικό μήνυμα μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Truth Social.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ανοιχτά την Τεχεράνη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επαναλάβουν στρατιωτικά πλήγματα εάν οι φιλοϊρανικές δυνάμεις στον Λίβανο συνεχίσουν τις επιθέσεις και τις προκλήσεις.
Η παρέμβασή του ανέδειξε τη διπλή στρατηγική που ακολουθεί η Ουάσιγκτον: από τη μία πλευρά διπλωματική διαπραγμάτευση και από την άλλη διατήρηση ισχυρής στρατιωτικής πίεσης προς το Ιράν και τους περιφερειακούς συμμάχους του.
Ο Λίβανος στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων
Η Τεχεράνη είχε καταστήσει σαφές ήδη πριν από την έναρξη των συνομιλιών ότι η κατάσταση στον Λίβανο αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε περαιτέρω πρόοδο.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, προειδοποίησε ότι χωρίς πλήρη εφαρμογή των όρων της εκεχειρίας και χωρίς τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο λιβανικό μέτωπο, δεν μπορεί να υπάρξει τελική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ιρανική πλευρά κατηγορεί το Ισραήλ για παραβίαση των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί, ενώ θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει ασκήσει την απαιτούμενη πίεση ώστε να διασφαλιστεί η εφαρμογή της συμφωνημένης κατάπαυσης του πυρός.
Παράλληλα, η Τεχεράνη ζητεί την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και την επανεκκίνηση των εξαγωγών πετρελαίου, θέματα που βρίσκονται επίσης στην ατζέντα των συνομιλιών.
Στο τραπέζι συμφωνία 60 ημερών
Μετά τις αρχικές διμερείς επαφές, οι αντιπροσωπείες των ΗΠΑ, του Ιράν, του Κατάρ και του Πακιστάν συμμετείχαν σε κοινή συνεδρίαση με στόχο να χαραχθεί ο οδικός χάρτης των επόμενων εβδομάδων.
Το πλαίσιο που έχει συμφωνηθεί προβλέπει την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μέσα σε 60 ημέρες και την κατάληξη σε μία συνολική συμφωνία που θα καλύπτει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τα ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας, τον Λίβανο, τις κυρώσεις και τις οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαχμπάζ Σαρίφ, που συμμετέχει στις επαφές ως μεσολαβητής, εξέφρασε την ελπίδα ότι οι συνομιλίες θα οδηγήσουν σε μια συμφωνία με θετικό αντίκτυπο όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή αλλά και για τη διεθνή σταθερότητα.
Τα Στενά του Ορμούζ αυξάνουν την πίεση
Την ίδια στιγμή, πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η απόφαση της Τεχεράνης να διατηρήσει κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσαν ιρανικά μέσα ενημέρωσης, το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης δεν έχει εκδώσει άδειες διέλευσης πλοίων μέχρι νεωτέρας, εντείνοντας την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η εξέλιξη αυτή προσθέτει ακόμη ένα κρίσιμο στοιχείο πίεσης στις συνομιλίες της Ελβετίας, καθώς η ενεργειακή ασφάλεια και η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή συνδέονται πλέον άμεσα με την επιτυχία ή την αποτυχία της διπλωματικής διαδικασίας.
Μια εύθραυστη διαπραγμάτευση με παγκόσμιο αποτύπωμα
Η ολοκλήρωση του πρώτου γύρου συνομιλιών επιβεβαιώνει ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη επιθυμούν να διατηρήσουν ανοικτό τον δίαυλο επικοινωνίας. Ωστόσο, οι αντιφατικές δηλώσεις, η συνεχιζόμενη ένταση στον Λίβανο και η κρίση στα Στενά του Ορμούζ υπενθυμίζουν ότι η απόσταση μέχρι μια οριστική συμφωνία παραμένει μεγάλη.
Οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να δείξουν αν η «ιστορική ευκαιρία» που περιγράφει η αμερικανική πλευρά μπορεί να μετατραπεί σε ένα βιώσιμο πλαίσιο σταθερότητας ή αν η περιοχή θα επιστρέψει σε έναν νέο κύκλο αντιπαράθεσης.
