Η υπό διαμόρφωση συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η οποία παρουσιάζεται από την Ουάσιγκτον ως βήμα αποκλιμάκωσης μετά από μήνες πολεμικής έντασης, προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ. Παρά τις στρατιωτικές επιτυχίες που αποδίδονται στις αμερικανικές και ισραηλινές επιχειρήσεις, ένα αυξανόμενο τμήμα της ισραηλινής πολιτικής και αναλυτικής κοινότητας εκτιμά ότι οι αρχικοί στόχοι του πολέμου δεν επιτεύχθηκαν και ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές δοκιμασίες της καριέρας του.
Οι στόχοι που δεν υλοποιήθηκαν
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται το γεγονός ότι η σύγκρουση δεν οδήγησε σε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, σενάριο που είχε συζητηθεί ανοιχτά κατά τη διάρκεια της κρίσης. Παρά τις σοβαρές απώλειες που υπέστη η ιρανική στρατιωτική ηγεσία και τις ζημιές σε στρατηγικές υποδομές, η πολιτική δομή της Ισλαμικής Δημοκρατίας παραμένει όρθια.
Παράλληλα, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Οι μέχρι στιγμής πληροφορίες δείχνουν ότι η συμφωνία που συζητείται απέχει από τους αυστηρούς περιορισμούς που είχαν τεθεί ως προϋπόθεση πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι παραμένει ασαφές εάν η Τεχεράνη θα παραδώσει το σύνολο των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει ή μόνο μέρος αυτών, αφήνοντας ανοικτό το ερώτημα για το πραγματικό εύρος των παραχωρήσεων.
Η σκιά της συμφωνίας πάνω από το Τελ Αβίβ
Σύμφωνα με δημοσιεύματα ισραηλινών μέσων ενημέρωσης, η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν έχει πλήρη εικόνα των τελικών όρων της συμφωνίας που διαπραγματεύεται η αμερικανική πλευρά με το Ιράν.
Η αίσθηση που διαμορφώνεται σε κύκλους του Τελ Αβίβ είναι ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει πρωτίστως την αποκλιμάκωση και τη σταθεροποίηση της περιοχής, ακόμη και αν αυτό σημαίνει αποδοχή όρων που το Ισραήλ θεωρεί ανεπαρκείς για τη μακροπρόθεσμη ασφάλειά του.
Το γεγονός αυτό τροφοδοτεί επικρίσεις προς τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ο οποίος κατηγορείται ότι επένδυσε πολιτικά σε μια στρατηγική που βασιζόταν στην υπόθεση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρούσαν μέχρι τέλους στην εξουδετέρωση των ιρανικών δυνατοτήτων.
Η κρίσιμη διάσταση των αμερικανοϊσραηλινών σχέσεων
Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί ανησυχία στο Ισραήλ αφορά τις ευρύτερες επιπτώσεις της κρίσης στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο εσωτερικό της αμερικανικής πολιτικής σκηνής καταγράφονται αυξανόμενες φωνές που ζητούν επαναξιολόγηση του κόστους και των οφελών της στρατηγικής συμμαχίας με το Ισραήλ. Η συζήτηση αυτή ενισχύθηκε μετά την εμπλοκή των ΗΠΑ στη σύγκρουση με το Ιράν και τις επιπτώσεις που είχε στις αμερικανικές δυνάμεις και στα συμφέροντα της Ουάσιγκτον στην περιοχή.
Ταυτόχρονα, πληροφορίες που κυκλοφορούν σε περιφερειακά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η νέα συμφωνία ενδέχεται να συνοδευτεί από αναπροσαρμογές στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή, εξέλιξη που παρακολουθείται με ιδιαίτερη προσοχή από το ισραηλινό κατεστημένο ασφαλείας.
Το πολιτικό κόστος για τον Νετανιάχου
Η κριτική προς τον Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν περιορίζεται πλέον στην αντιπολίτευση. Σχολιαστές και αναλυτές υποστηρίζουν ότι ο πόλεμος με το Ιράν κινδυνεύει να καταγραφεί ως μία ακόμη στρατηγική επιλογή με αμφισβητούμενα αποτελέσματα, μετά το σοκ που προκάλεσε η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Για τους επικριτές του, το βασικό πρόβλημα δεν είναι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις αυτές καθαυτές, αλλά το γεγονός ότι η τελική διπλωματική κατάληξη φαίνεται να αφήνει το ιρανικό καθεστώς πολιτικά επιβιωμένο και ενδεχομένως ενισχυμένο στο εσωτερικό του.
Ένας πόλεμος με αμφίσημο αποτέλεσμα
Η υπόθεση αναδεικνύει ένα διαχρονικό παράδοξο των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή: στρατιωτικές επιτυχίες δεν μεταφράζονται πάντοτε σε πολιτικά κέρδη.
Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες προβάλλουν τη συμφωνία ως βήμα σταθερότητας και αποτροπής μιας ευρύτερης περιφερειακής ανάφλεξης, στο Ισραήλ κερδίζει έδαφος η άποψη ότι ο πόλεμος ολοκληρώνεται χωρίς να έχουν επιτευχθεί οι φιλόδοξοι στόχοι που είχαν τεθεί στην αρχή του. Αν αυτή η αντίληψη παγιωθεί, οι συνέπειες ενδέχεται να είναι βαθύτερες για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου από ό,τι για το ίδιο το ιρανικό καθεστώς.
