Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει τις πρωτοβουλίες της για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις ψηφιακές υποδομές και την τεχνολογική της αυτονομία, η συζήτηση για τον ρόλο της Ευρώπης στον παγκόσμιο ψηφιακό ανταγωνισμό αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Ο ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Μανώλης Κεφαλογιάννης, εισηγητής της έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις θεσμικές πτυχές της Τεχνητής Νοημοσύνης στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, μιλά στο AnatropiNews για τις μεγάλες προκλήσεις αλλά και τις ευκαιρίες που δημιουργεί η νέα τεχνολογική εποχή.
Στη συνέντευξή του αναλύει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ελλάδα στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης, υπερασπίζεται την ανάγκη συνδυασμού καινοτομίας και ρυθμιστικού πλαισίου στην εφαρμογή του AI Act, καταθέτει τις προτάσεις του για τη θωράκιση της δημοκρατίας απέναντι στους κινδύνους της αλγοριθμικής παραπληροφόρησης και εξηγεί πώς η Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει την ψηφιακή της κυριαρχία διατηρώντας παράλληλα ισχυρές σχέσεις συνεργασίας με τους διεθνείς τεχνολογικούς εταίρους της.
Συνέντευξη στον Χρόνη Διαμαντόπουλο
-Ως εισηγητής για την έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου “Οι θεσμικές πτυχές της τεχνητής νοημοσύνης στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης”, πώς βλέπετε τον ρόλο της Ελλάδας — με τα data centers που επενδύονται στη χώρα — στο νέο ευρωπαϊκό οικοσύστημα ΤΝ; Μπορεί η Ελλάδα να γίνει «ευρωπαϊκός κόμβος» ΤΝ;
Αναμφίβολα, ναι. Η Ελλάδα έχει σήμερα μια μοναδική ευκαιρία να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο Τεχνητής Νοημοσύνης και ψηφιακών υποδομών για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Η ανάπτυξη σύγχρονων Data Centers αποτελεί στρατηγική επιλογή της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και ήδη προσελκύει επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ από κορυφαίες εταιρείες του κλάδου.
Η δημιουργία των νέων υποδομών της Microsoft, της AWS, της Data4 και άλλων επενδυτών, σε συνδυασμό με τα έργα «Φάρος» και «Δαίδαλος», τα ανοιχτά δημόσια δεδομένα και την επιτυχημένη ψηφιακή μετάβαση του κράτους μέσω του gov.gr, δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ως εισηγητής της έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις θεσμικές πτυχές της Τεχνητής Νοημοσύνης, θεωρώ ότι η Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για το πώς μια χώρα συνδυάζει καινοτομία, επενδύσεις και προστασία των πολιτών. Το CADA έρχεται ακριβώς να ενισχύσει αυτή την πορεία, διασφαλίζοντας ότι η ευρωπαϊκή ψηφιακή ανάπτυξη θα βασίζεται σε ασφαλείς και αξιόπιστες υποδομές.
-Το AI Omnibus έχει χαρακτηριστεί από κοινωνία πολιτών ως «αποδυνάμωση» του AI Act πριν εφαρμοστεί. Εσείς ψηφίσατε υπέρ. Πού βρίσκεται η ισορροπία μεταξύ ανταγωνιστικότητας και προστασίας των πολιτών;
Δεν θεωρώ ότι το AI Omnibus αποδυναμώνει το AI Act. Αντίθετα, επιδιώκει να το καταστήσει εφαρμόσιμο στην πράξη. Η Ευρώπη πρέπει να προστατεύει τους πολίτες της, αλλά ταυτόχρονα να μην δημιουργεί τέτοια γραφειοκρατία ώστε οι επιχειρήσεις και οι ερευνητές να μεταφέρουν την καινοτομία εκτός Ευρώπης.
Η σωστή ισορροπία βρίσκεται στο να διατηρούμε αδιαπραγμάτευτες τις εγγυήσεις για τα θεμελιώδη δικαιώματα, τη διαφάνεια και την ασφάλεια, ενώ παράλληλα μειώνουμε περιττά διοικητικά βάρη για τις επιχειρήσεις που αναπτύσσουν αξιόπιστες εφαρμογές ΤΝ.
Η Ελλάδα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης. Είναι από τις πρώτες χώρες που ενσωματώνουν το AI Act στην εθνική νομοθεσία, ενώ παράλληλα δημιουργεί μηχανισμούς εποπτείας και ειδικά sandboxes ώστε οι νέες τεχνολογίες να δοκιμάζονται με ασφάλεια. Αυτό είναι το ευρωπαϊκό μοντέλο: καινοτομία με κανόνες και προστασία των πολιτών.
-Στην έκθεση της AFCO για τις «Θεσμικές πτυχές ΤΝ» τονίσατε ότι «η ΤΝ δεν αφορά μόνο την τεχνολογία αλλά τον τρόπο που κυβερνούμε». Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για τη δημοκρατία από την ΤΝ που δεν αντιμετωπίζονται ακόμα από το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο;
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αφορά μόνο την τεχνολογία. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο, κυβερνούμε, νομοθετούμε, ενημερωνόμαστε και τελικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ίδια η Δημοκρατία στην ΕΕ.
Η έκθεση στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς άξονες:
Πρώτον: Η Τ.Ν πρέπει να παραμείνει απολύτως ευθυγραμμισμένη, με τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ. Έχοντας ως πυξίδα το άρθρο 2 της Συνθήκης, άρθρο που ορίζει τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει να υπηρετεί τον Άνθρωπο, όχι να τον υποκαθιστά. Να ενισχύει τη Δημοκρατία, όχι να τη διαβρώνει.
Γιατί στη Δημοκρατία, οι αποφάσεις πρέπει, να εδράζονται στη λαϊκή βούληση και όχι να υποκαθίστανται από αλγορίθμους.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει να λειτουργεί με διαφάνεια και λογοδοσία.
Με πλήρη σεβασμό στο κράτος δικαίου και στα θεμελιώδη δικαιώματα.
Δεύτερον: Ως νομοθέτης προτείνω την ενίσχυση του κοινοβουλευτικού ελέγχου και της λογοδοσίας.
Προτείνω τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Τεχνητής Νοημοσύνης στο Ε.Κ. Όχι για να ασκεί ρύθμιση ή εποπτεία αλλά για να στηρίζει το κοινοβουλευτικό έργο, τη θεσμική μνήμη και τον δημοκρατικό έλεγχο. Χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση για τον ευρωπαίο φορολογούμενο.
Τρίτον: Για την Τεχνητή Νοημοσύνη απαιτείται ένα ευρύτερο παγκόσμιο πλαίσιο κανόνων.
Απαιτείται μια Διεθνής Σύμβαση για την Τεχνητή Νοημοσύνη όπως έγινε στο παρελθόν (στα τέλη 1960), με τη Διεθνή Σύμβαση για τα πυρηνικά όπλα και πάντα στο πλαίσιο του Ο.Η.Ε.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να μείνει θεατής.
Η Ευρώπη στη νέα αυτή πραγματικότητα πρέπει να είναι πρωταγωνιστής.
Τέλος, στην ΕΕ χρειαζόμαστε από τώρα μια σοβαρή θεσμική συζήτηση, για το αν το Ευρωπαϊκό θεσμικό Οικοδόμημα είναι επαρκώς θωρακισμένο, για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Η ραγδαία εξέλιξη της ψηφιακής διακυβέρνησης μπορεί μεσοπρόθεσμα να δοκιμάσει την αποτελεσματικότητα, των ίδιων των Ευρωπαϊκών Συνθηκών.
Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η Δημοκρατία και οι Εκλογές δεν απειλούνται μόνο από το ψέμα και τον λαϊκισμό. Απειλούνται από τη μαζική, στοχευμένη και αλγοριθμικά ενισχυμένη παραπληροφόρηση.
Τα deep-fakes δεν είναι ένα περιθωριακό φαινόμενο. Είναι όπλο χειραγώγησης, της κοινής γνώμης και αποσταθεροποίησης της δημοκρατικής διαδικασίας.
Γι’ αυτό χρειαζόμαστε καθαρούς κανόνες, επιχειρησιακή ετοιμότητα και τεχνολογικά εργαλεία ανίχνευσης.
Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η Δημοκρατία δεν μπορεί να μείνει ανοχύρωτη. Η Ευρώπη οφείλει να προχωρήσει μπροστά με κανόνες, με θεσμούς και με ευθύνη.
– Το CADA ψηφίστηκε εν μέσω έντονης εμπορικής έντασης ΕΕ-ΗΠΑ. Πώς συνδυάζεται η ψηφιακή κυριαρχία με τη διατήρηση σχέσεων με αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη;
Η ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία δεν σημαίνει απομόνωση ούτε αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει τις δικές της αποφάσεις και να προστατεύει τα στρατηγικά της δεδομένα, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τρίτες χώρες.
Το CADA δεν αποκλείει τις αμερικανικές εταιρείες. Αντιθέτως, αναγνωρίζει ότι εταιρείες όπως η Amazon, η Microsoft και η Google έχουν συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας στην Ευρώπη. Αυτό που ζητά είναι να υπάρχουν σαφείς εγγυήσεις για την ασφάλεια των δεδομένων, τη διαφάνεια και τον σεβασμό των ευρωπαϊκών κανόνων.
Η Ευρώπη επιδιώκει μια σχέση συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά ταυτόχρονα επενδύει στις δικές της δυνατότητες, στις δικές της υποδομές και στις δικές της τεχνολογίες. Πρόκειται για μια πολιτική στρατηγικής αυτονομίας και όχι προστατευτισμού.
Η Ελλάδα υποστηρίζει πλήρως αυτή την ισορροπημένη προσέγγιση. Από τη μία πλευρά προσελκύει σημαντικές επενδύσεις από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και αναβαθμίζοντας τις υποδομές της χώρας. Από την άλλη, συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη ευρωπαϊκής υπολογιστικής ισχύος, τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακής κυριαρχίας. Αυτός είναι ο δρόμος που ενισχύει τόσο την ανταγωνιστικότητα όσο και την ασφάλεια της Ευρώπης.
Η Ευρώπη δεν επιλέγει ανάμεσα στην καινοτομία και την ασφάλεια. Επιλέγει και τα δύο. Και η Ελλάδα, χάρη στη στρατηγική της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και τη δυναμική παρουσία της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, βρίσκεται σήμερα στην πρώτη γραμμή αυτής της μεγάλης ευρωπαϊκής προσπάθειας.