Γαλλία και Γερμανία πιέζουν για αλλαγές στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης
Η Γαλλία και η Γερμανία εξετάζουν σχέδιο αναδιάρθρωσης της διπλωματικής υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, η οποία δημιουργήθηκε πριν από περίπου 15 χρόνια για να λειτουργήσει ως ενιαίο κέντρο εξωτερικής πολιτικής του μπλοκ. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, στο τραπέζι βρίσκονται προτάσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της ταχύτητας αντίδρασης της ΕΕ σε γεωπολιτικές κρίσεις, αλλά και σε ανακατανομή κρίσιμων αρμοδιοτήτων.
Το σχέδιο, όπως περιγράφεται από πέντε ανώτερους αξιωματούχους που επικαλείται η εφημερίδα, περιλαμβάνει σενάρια μεταφοράς εξουσιών από τον ρόλο του ύπατου εκπροσώπου και από την ίδια την υπηρεσία προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι θεσμικές καθυστερήσεις και οι επικαλύψεις αρμοδιοτήτων.
Στο επίκεντρο ο ρόλος της Κάγια Κάλας
Κεντρικό σημείο της συζήτησης αποτελεί ο ρόλος της Κάγια Κάλλας, η οποία σήμερα λειτουργεί ταυτόχρονα ως ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, ο ύπατος εκπρόσωπος συντονίζει την εξωτερική πολιτική της Ένωσης, εκπροσωπεί την ΕΕ διεθνώς και προεδρεύει των συνεδριάσεων των υπουργών Εξωτερικών, Άμυνας και Ανάπτυξης. Παράλληλα, διασυνδέει τις εθνικές πολιτικές των κρατών-μελών με τον ενωσιακό μηχανισμό, με στόχο τη διαμόρφωση ενιαίας γραμμής.
Ωστόσο, διπλωματικές πηγές που επικαλούνται οι Financial Times σημειώνουν ότι το υφιστάμενο μοντέλο θεωρείται από Παρίσι και Βερολίνο δυσκίνητο σε περιόδους κρίσης, με αποτέλεσμα να επανέρχονται προτάσεις για ανακατανομή αρμοδιοτήτων προς την Κομισιόν και τα κράτη-μέλη.
Το διακύβευμα της θεσμικής ισορροπίας στην ΕΕ
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης διαθέτει ετήσιο προϋπολογισμό περίπου 1 δισ. ευρώ και λειτουργεί ως ο διπλωματικός βραχίονας της Ένωσης μέσω δικτύου αντιπροσωπειών σε τρίτες χώρες, που σε μεγάλο βαθμό λειτουργούν ως «πρεσβείες της ΕΕ».
Το νέο πλαίσιο συζήτησης αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής αρχιτεκτονικής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής: τη σχέση ανάμεσα στην Επιτροπή, τα κράτη-μέλη και τον ενιαίο διπλωματικό μηχανισμό. Η μεταφορά αρμοδιοτήτων, εφόσον προχωρήσει, θα σηματοδοτήσει αλλαγή ισορροπιών σε ένα σύστημα που σχεδιάστηκε για να εξασφαλίζει κοινή ευρωπαϊκή φωνή, αλλά συχνά δοκιμάζεται από τις εθνικές διαφοροποιήσεις.
Στο παρασκήνιο, οι συζητήσεις αποτυπώνουν την πίεση που δέχεται η ΕΕ να λειτουργήσει με μεγαλύτερη ταχύτητα και συνοχή σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, από τον πόλεμο στην Ουκρανία έως τις κρίσεις στη Μέση Ανατολή και τον ανταγωνισμό με μεγάλες δυνάμεις.
Τα επόμενα βήματα και οι πολιτικές ισορροπίες
Οι προτάσεις βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο και δεν έχουν λάβει επίσημη θεσμική μορφή. Ωστόσο, η εμπλοκή δύο από τα ισχυρότερα κράτη-μέλη της ΕΕ δημιουργεί δυναμική που μπορεί να επηρεάσει τον μελλοντικό σχεδιασμό της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Η τελική κατεύθυνση θα εξαρτηθεί από τη διαπραγμάτευση μεταξύ κρατών-μελών και ευρωπαϊκών θεσμών, καθώς και από το κατά πόσο θα υπάρξει συναίνεση για μια πιο συγκεντρωτική ή αποκεντρωμένη αρχιτεκτονική στην εξωτερική δράση της Ένωσης.
