Η κοινοβουλευτική ομάδα της Νέας Δημοκρατίας κατέθεσε στη Βουλή των Ελλήνων πρόταση αναθεώρησης σειράς θεμελιωδών διατάξεων του Συντάγματος, με τη στήριξη 155 βουλευτών, ανοίγοντας επισήμως τη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης με αιχμή τον θεσμικό εκσυγχρονισμό και τη διοικητική μεταρρύθμιση.
Η πρόταση, που έρχεται κατόπιν τετράμηνης εσωκομματικής διαβούλευσης, φιλοδοξεί να αποτελέσει βάση ευρύτερης πολιτικής συζήτησης για αλλαγές σε περίπου 30 άρθρα, από την ευθύνη υπουργών και τη λειτουργία της Δικαιοσύνης έως την Παιδεία, τη δημόσια διοίκηση και την κλιματική πολιτική.
Η κατάθεση της πρότασης και το πολιτικό πλαίσιο
Η κατάθεση πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τρίτης, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας διαδικασίας που, σύμφωνα με το κυβερνητικό στρατόπεδο, αποσκοπεί στον «εκσυγχρονισμό του καταστατικού χάρτη» της χώρας απέναντι σε νέες τεχνολογικές, κοινωνικές και θεσμικές προκλήσεις.
Στο πολιτικό υπόβαθρο της πρωτοβουλίας εντάσσεται η προαναγγελία του πρωθυπουργού Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος είχε προϊδεάσει για μια ευρεία αναθεωρητική ατζέντα. Η κυβέρνηση επιδιώκει να θέσει στο τραπέζι ζητήματα που, όπως υποστηρίζει, αφορούν τη λειτουργικότητα του κράτους και τη θεσμική αποτελεσματικότητα.
Δικαιοσύνη και ευθύνη υπουργών: Κεντρική παρέμβαση στο άρθρο 86
Κεντρικός άξονας της πρότασης αποτελεί η ριζική αναμόρφωση του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών. Η Βουλή αποσύρεται από τον ρόλο της προκαταρκτικής εξέτασης, με την πρόβλεψη αυξημένης συμμετοχής της δικαστικής λειτουργίας στη διαδικασία διερεύνησης.
Παράλληλα, τίθεται ζήτημα ανασχεδιασμού του τρόπου επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, με στόχο την αποσύνδεση από την κυβερνητική επιρροή και τη μεταφορά της διαδικασίας σε ειδικό κοινοβουλευτικό όργανο.
Παιδεία και άρθρο 16: Άνοιγμα στην ανώτατη εκπαίδευση
Σημαντικές παρεμβάσεις προτείνονται στο άρθρο 16, με επίκεντρο την ανώτατη εκπαίδευση. Η πρόταση προβλέπει δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό κρατική εποπτεία και ανεξάρτητο έλεγχο ποιότητας.
Η κυβέρνηση θέτει επίσης ζήτημα ενίσχυσης της ελληνικής γλώσσας και της εκπαιδευτικής δομής, ενώ αυξάνεται η ελάχιστη διάρκεια υποχρεωτικής εκπαίδευσης στα 11 έτη.
Θεσμικές αλλαγές: Πρόεδρος της Δημοκρατίας, δημόσιο και αξιολόγηση
Η πρόταση εισάγει μία εξαετή θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, με στόχο την ενίσχυση του υπερκομματικού χαρακτήρα του θεσμού.
Παράλληλα, προωθείται υποχρεωτική αξιολόγηση στο Δημόσιο με κριτήρια αποδοτικότητας και αμφίδρομη διαδικασία αξιολόγησης, ενώ συνταγματοποιείται η Εθνική Αρχή Διαφάνειας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη δυνατότητα θεσμικής διαχείρισης της τεχνητής νοημοσύνης και στην ενσωμάτωση συνταγματικών υποχρεώσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Εκλογικό σύστημα και επιστολική ψήφος εντός επικράτειας
Μεταξύ των παρεμβάσεων περιλαμβάνεται η καθιέρωση επιστολικής ψήφου και για τους εκλογείς εντός της χώρας, καθώς και προσαρμογές στο εκλογικό σύστημα με στόχο την ενίσχυση της κυβερνησιμότητας.
Παράλληλα, εξετάζονται αλλαγές στη λειτουργία των κομμάτων, στον έλεγχο νομιμότητας συμμετοχής στις εκλογές και σε ζητήματα τοπικής αυτοδιοίκησης και δημοσιονομικής ισορροπίας των ΟΤΑ.
Συναίνεση 180 ψήφων και δύσκολη κοινοβουλευτική εξίσωση
Η διαδικασία αναθεώρησης απαιτεί διευρυμένη πλειοψηφία 180 ψήφων στην επόμενη, αναθεωρητική Βουλή, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη στάση της αντιπολίτευσης.
Ήδη τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθενται να παράσχουν «λευκή επιταγή», ενώ το ΠαΣοΚ προετοιμάζει τη δική του πρόταση, ενισχύοντας το σκηνικό θεσμικής και πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από τον πυρήνα της αναθεώρησης.
Τα επόμενα βήματα της διαδικασίας
Μετά την κατάθεση της πρότασης, συγκροτείται η διακομματική επιτροπή αναθεώρησης στη Βουλή των Ελλήνων, η οποία θα επεξεργαστεί τα προτεινόμενα άρθρα σε εκτεταμένες συνεδριάσεις.
Ακολουθούν δύο ψηφοφορίες στην Ολομέλεια και, εφόσον συγκεντρωθούν οι απαιτούμενες πλειοψηφίες, η διαδικασία περνά στην επόμενη Βουλή για την τελική αναθεωρητική απόφαση.
