Η Ισπανία επιχειρεί να βρεθεί στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής μάχης για τη ρύθμιση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της Τεχνητής Νοημοσύνης, προωθώντας ένα αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου απέναντι στις μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες. Με αιχμή την προστασία των ανηλίκων, τη διαφάνεια των αλγορίθμων και την αντιμετώπιση της ρητορικής μίσους, η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ συγκρούεται ανοιχτά με τη Silicon Valley και ειδικά με τον ιδιοκτήτη του X, Ίλον Μασκ.
Ο Ισπανός υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού, Όσκαρ Λόπες, ξεκαθάρισε σε συνέντευξή του στο Reuters ότι η κυβέρνηση δεν προτίθεται να υποχωρήσει απέναντι στις πιέσεις της τεχνολογικής βιομηχανίας. «Το κέρδος τεσσάρων τεχνολογικών εταιρειών δεν μπορεί να είναι σε βάρος των δικαιωμάτων εκατομμυρίων», δήλωσε, δίνοντας το πολιτικό στίγμα της νέας στρατηγικής της Μαδρίτης.
Στο στόχαστρο οι αλγόριθμοι και τα συστήματα υψηλού κινδύνου
Το σχέδιο που επεξεργάζεται η Ισπανία προβλέπει αυστηρότερους περιορισμούς για εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης υψηλού κινδύνου, αλλά και μεγαλύτερη διαφάνεια στον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων των social media.
Η κυβέρνηση επιδιώκει οι πλατφόρμες να αποκαλύπτουν με σαφήνεια πώς προωθούν περιεχόμενο, ποιες πρακτικές χρησιμοποιούν για να κρατούν τους χρήστες συνδεδεμένους και με ποιον τρόπο λειτουργούν οι μηχανισμοί σύστασης περιεχομένου. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως οι λεγόμενες «εθιστικές πρακτικές σχεδιασμού», που θεωρείται ότι επηρεάζουν δυσανάλογα παιδιά και εφήβους.
Η κατεύθυνση αυτή ευθυγραμμίζεται με τη νέα ευρωπαϊκή ατζέντα της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία έχει ήδη προαναγγείλει παρεμβάσεις μέσω της επερχόμενης Πράξης για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη.
Απαγόρευση social media για εφήβους
Η Ισπανία έχει ήδη προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα. Από τον Φεβρουάριο βρίσκεται σε κοινοβουλευτική διαδικασία νομοσχέδιο που προβλέπει απαγόρευση χρήσης μέσων κοινωνικής δικτύωσης από εφήβους, ενώ εξετάζονται και διατάξεις που θα καθιστούν προσωπικά υπεύθυνα τα διευθυντικά στελέχη των πλατφορμών για περιπτώσεις ρητορικής μίσους.
Η πρωτοβουλία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τον τεχνολογικό κλάδο. Ο Ίλον Μασκ επιτέθηκε προσωπικά στον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, χαρακτηρίζοντάς τον «τύραννο» και «αυταρχικό».
Πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση διαμορφώνεται μια ευρύτερη σύγκρουση για το ποιος θα καθορίσει τα όρια της ψηφιακής δημόσιας σφαίρας: οι εθνικές κυβερνήσεις και η Ευρωπαϊκή Ένωση ή οι ίδιες οι τεχνολογικές πλατφόρμες.
Η Ευρώπη αναζητά κοινή γραμμή
Ο Λόπες υποστήριξε ότι μόνο μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση μπορεί να επιβάλει ουσιαστικούς κανόνες σε εταιρείες με παγκόσμια ισχύ και εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες στην Ευρώπη.
Η Ισπανία επιχειρεί να συγκροτήσει μέτωπο με χώρες όπως η Γαλλία, η Αυστραλία και η Ελλάδα, όπου επίσης ενισχύονται οι συζητήσεις για περιορισμούς στη χρήση social media από ανηλίκους και για αυστηρότερη εποπτεία της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ο Ισπανός υπουργός προειδοποίησε μάλιστα ότι όσοι υπερασπίζονται σήμερα μια απορρυθμισμένη ψηφιακή αγορά «θα μετανιώσουν κάποια μέρα που υπερασπίστηκαν τον νόμο της ζούγκλας».
Deepfakes, εκφοβισμός και ψυχική υγεία
Κεντρικό επιχείρημα της ισπανικής κυβέρνησης αποτελεί η αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις της ψηφιακής ζωής στους ανηλίκους. Ο Λόπες συνέδεσε τις νέες ρυθμίσεις με την έκρηξη περιστατικών διαδικτυακού εκφοβισμού, σεξουαλικής παρενόχλησης και δημιουργίας deepfake υλικού με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η χρήση σεξουαλικών deepfakes που στοχοποιούν ανήλικα κορίτσια, ένα φαινόμενο που ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν πλέον ως σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία και την ψυχική ισορροπία των παιδιών.
Η Μαδρίτη προωθεί το μοντέλο της «αξιόπιστης Τεχνητής Νοημοσύνης», το οποίο – όπως υποστηρίζει – πρέπει να δίνει προτεραιότητα στην ιδιωτικότητα, τη δημοκρατία και την προστασία των πολιτών, αντί για την ταχύτητα ανάπτυξης και τη μεγιστοποίηση των κερδών.
«Ο,τι είναι παράνομο εκτός διαδικτύου, είναι παράνομο και μέσα σε αυτό»
Στο τραπέζι βρίσκεται και το ζήτημα της ανωνυμίας στο διαδίκτυο. Ερωτηθείς εάν οι αρχές θα πρέπει να μπορούν να ταυτοποιούν χρήστες που κρύβονται πίσω από ψευδώνυμα όταν διαπράττουν εγκλήματα, ο Λόπες εμφανίστηκε κατηγορηματικός.
«Αυτό που δεν είναι νόμιμο στον πραγματικό κόσμο δεν μπορεί να είναι νόμιμο στον εικονικό κόσμο. Τελεία», δήλωσε, αποτυπώνοντας τη φιλοσοφία μιας Ευρώπης που κινείται προς αυστηρότερη ψηφιακή εποπτεία.
