Η σημερινή συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής ομάδας της Νέας Δημοκρατίας υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη αποκτά χαρακτήρα πολιτικού και θεσμικού ορόσημου για την κυβέρνηση, καθώς σηματοδοτεί την επίσημη εκκίνηση της συζήτησης για τη συνταγματική αναθεώρηση. Η συνεδρίαση, που αρχίζει στις 11:00, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να μετατοπίσει την πολιτική ατζέντα από τη διαχείριση της καθημερινότητας σε ένα αφήγημα «μεγάλων μεταρρυθμίσεων» με ορίζοντα το 2027.
Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στις προτεινόμενες αλλαγές σε περίπου 30 άρθρα του Συντάγματος. Εξίσου κρίσιμο θεωρείται το εσωτερικό πολιτικό μήνυμα που θα εκπέμψει η κοινοβουλευτική ομάδα της ΝΔ, σε μια συγκυρία όπου βουλευτές καταγράφουν επιμέρους διαφωνίες για τη λειτουργία του επιτελικού κράτους, τον ρόλο των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών και τη σχέση κυβέρνησης – ΚΟ.
Η σημερινή διαδικασία αναμένεται να λειτουργήσει ως ένα πρώτο τεστ συνοχής ενόψει τόσο του συνεδρίου της ΝΔ στις 15-17 Μαΐου όσο και της πορείας προς τις εκλογές του 2027.
Η συνταγματική αναθεώρηση ως πολιτικό σχέδιο της επόμενης περιόδου
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τη συνταγματική αναθεώρηση όχι ως μια στενή νομική διαδικασία, αλλά ως κεντρικό πολιτικό σχέδιο της επόμενης διετίας. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, ο στόχος είναι τριπλός: η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το κράτος και τους θεσμούς, η δημιουργία μιας αποτελεσματικότερης δημόσιας διοίκησης και η προσαρμογή του Συντάγματος στις κοινωνικές και τεχνολογικές προκλήσεις της νέας εποχής.
Στο κυβερνητικό επιτελείο θεωρούν ότι ο συνταγματικός χάρτης του 1975, παρά τις αναθεωρήσεις που ακολούθησαν, αντανακλά πολιτικές και κοινωνικές ανάγκες μιας άλλης εποχής. Το επιχείρημα που προβάλλεται είναι ότι ζητήματα όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, η στεγαστική κρίση ή οι δημοσιονομικές αντοχές του κράτους απαιτούν πλέον συνταγματικές προβλέψεις και όχι μόνο νομοθετικές παρεμβάσεις.
Η διαδικασία αναμένεται να ξεκινήσει επισήμως μέσα στον Μάιο, με την κατάθεση της πρότασης της ΝΔ στη Βουλή, η οποία απαιτεί τουλάχιστον 50 υπογραφές βουλευτών. Στη συνέχεια θα συγκροτηθεί η επιτροπή αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία θα αναλάβει να επεξεργαστεί τις προτεινόμενες αλλαγές.
Οι αλλαγές που βρίσκονται στο τραπέζι
Τον βασικό κορμό των προτάσεων θα παρουσιάσει ο εισηγητής της ΝΔ για τη συνταγματική αναθεώρηση, Ευρυπίδης Στυλιανίδης. Η πρόταση αποτελεί, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, επικαιροποίηση του σχεδίου που είχε παρουσιάσει η ΝΔ το 2018, εμπλουτισμένη με εισηγήσεις δεκάδων βουλευτών.
Στη δημόσια συζήτηση έχουν ήδη τεθεί ορισμένα άρθρα με ιδιαίτερο πολιτικό βάρος.
Το άρθρο 5 αφορά την προστασία της προσωπικότητας και της ατομικής ελευθερίας απέναντι στις νέες τεχνολογικές απειλές, με ειδική αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη και τη χρήση αλγορίθμων.
Το άρθρο 16 επανέρχεται στο προσκήνιο με την πρόβλεψη για ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων, μια από τις σταθερές πολιτικές επιδιώξεις της ΝΔ, η οποία εξακολουθεί να προκαλεί έντονη αντιπαράθεση με την αντιπολίτευση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η πρόταση για το άρθρο 30, σύμφωνα με την οποία ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα εκλέγεται για μία μόνο εξαετή θητεία.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκονται αλλαγές για την επιστολική ψήφο, τον εκλογικό νόμο, την ποινική ευθύνη υπουργών, την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, τις ανεξάρτητες αρχές και το καθεστώς μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.
Το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών θεωρείται από τα πλέον πολιτικά φορτισμένα, καθώς συνδέεται διαχρονικά με τη δημόσια καχυποψία απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο εκτιμούν ότι μια νέα ρύθμιση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως συμβολική αλλά και ουσιαστική απάντηση στο αίτημα λογοδοσίας.
Το μήνυμα Μητσοτάκη προς την ΚΟ της ΝΔ
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο πρωθυπουργός θα επιχειρήσει να δώσει στη συνεδρίαση έντονο θεσμικό χαρακτήρα. Στενοί συνεργάτες του αναφέρουν ότι επιδιώκει να παρουσιάσει τη συνταγματική αναθεώρηση ως ένα «εθνικό σχέδιο θεσμικού εκσυγχρονισμού» και όχι ως μια κομματική πρωτοβουλία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να υπογραμμίσει ότι η χώρα εισέρχεται στην τέταρτη δεκαετία του 21ου αιώνα με θεσμικές εκκρεμότητες που παραμένουν άλυτες από τη Μεταπολίτευση. Παράλληλα, αναμένεται να περιγράψει τον ρόλο που καλούνται να παίξουν οι βουλευτές της ΝΔ στη δημόσια συζήτηση που θα ανοίξει.
Στο Μέγαρο Μαξίμου αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι περισσότεροι από 50 βουλευτές κατέθεσαν γραπτές προτάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση, ενώ περίπου άλλοι 20 συμμετείχαν σε προφορικές διαβουλεύσεις. Η κυβέρνηση θέλει να αναδείξει αυτή τη διαδικασία ως στοιχείο εσωκομματικής συμμετοχής και πολιτικής νομιμοποίησης των αλλαγών.
Την ίδια στιγμή, ο πρωθυπουργός αναμένεται να ασκήσει πίεση προς την αντιπολίτευση, υποστηρίζοντας ότι εμφανίζεται αμήχανη απέναντι σε θεσμικές μεταρρυθμίσεις που αγγίζουν χρόνιες παθογένειες του πολιτικού συστήματος.
Οι εσωτερικές ενστάσεις και οι «κόκκινες γραμμές»
Παρά τον θεσμικό τόνο της συνεδρίασης, η σημερινή συζήτηση αποκτά και σαφή εσωκομματικά χαρακτηριστικά. Πολλοί βουλευτές της ΝΔ αναμένεται να χρησιμοποιήσουν τη συνεδρίαση ως ευκαιρία για να διατυπώσουν παράπονα, προβληματισμούς και ενστάσεις για τη λειτουργία της κυβέρνησης.
Οι αιχμές αφορούν κυρίως το επιτελικό κράτος, τη συγκέντρωση εξουσιών στο Μέγαρο Μαξίμου, τον περιορισμένο ρόλο των βουλευτών στη διαμόρφωση πολιτικών αποφάσεων και τη διαχείριση κρίσιμων υποθέσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αρκετοί βουλευτές θεωρούν ότι η κυβέρνηση εμφανίζεται υπερβολικά κλειστή στον εσωτερικό διάλογο, ενώ άλλοι εκφράζουν ανησυχίες για τη σχέση της ΝΔ με την παραδοσιακή εκλογική της βάση.
Το προηγούμενο διάστημα είχαν ήδη καταγραφεί δημόσιες διαφοροποιήσεις, ιδιαίτερα μετά την επιστολή που είχαν αποστείλει προς το Μέγαρο Μαξίμου οι Γιάννης Οικονόμου, Ανδρέας Κατσανιώτης, Φώντας Μπαραλιάκος, Γιάννης Παππάς και Αθανάσιος Ζεμπίλης σχετικά με τη λειτουργία του επιτελικού κράτους.
Στους ομιλητές περιλαμβάνονται επίσης οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι Δημήτρης Καιρίδης και Δημήτρης Μαρκόπουλος, αλλά και στελέχη που βρέθηκαν στο επίκεντρο της επικαιρότητας λόγω της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπως οι Νότης Μηταράκης και Χρήστος Μπουκώρος.
Παρεμβάσεις αναμένονται και από πρώην υπουργούς, ανάμεσά τους ο Μάκης Βορίδης, γεγονός που ενισχύει το ενδιαφέρον για τους πολιτικούς συσχετισμούς που θα καταγραφούν εντός της κοινοβουλευτικής ομάδας.
Η ισορροπία ανάμεσα στη συσπείρωση και την κριτική
Στο κυβερνητικό στρατόπεδο επικρατεί η εκτίμηση ότι δεν θα υπάρξουν ανοιχτές συγκρούσεις ή εικόνα εσωτερικής κρίσης. Ωστόσο, το ζητούμενο για το Μαξίμου είναι να επιτρέψει την εκτόνωση προβληματισμών χωρίς να δημιουργηθεί εικόνα αποσταθεροποίησης.
Η κεντρική γραμμή που εκπέμπεται είναι ότι τα προβλήματα δεν πρέπει «να μπαίνουν κάτω από το χαλί», αλλά ούτε και να μετατρέπονται σε δημόσια εσωστρέφεια που θα αποδυναμώνει την κυβέρνηση.
Αυτή η ισορροπία θεωρείται κρίσιμη, καθώς η ΝΔ μπαίνει σταδιακά σε προεκλογική τροχιά. Το συνέδριο του Μαΐου και η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση λειτουργούν ήδη ως δύο παράλληλες διαδικασίες πολιτικής επανασυσπείρωσης.
Για τον Κυριάκος Μητσοτάκης, η αναθεώρηση του Συντάγματος αποτελεί ευκαιρία να επαναφέρει το προφίλ του μεταρρυθμιστή πρωθυπουργού σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση έχει δεχθεί πολιτική πίεση από υποθέσεις διαχείρισης της καθημερινότητας, ζητήματα θεσμικής λειτουργίας και κοινωνικές αντιδράσεις.
Ταυτόχρονα, η επιλογή να ανοίξει μια μεγάλη θεσμική ατζέντα δίνει στη ΝΔ τη δυνατότητα να μεταφέρει τη δημόσια συζήτηση από την πολιτική φθορά σε ένα πεδίο στρατηγικών αλλαγών με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Το αν αυτή η προσπάθεια θα οδηγήσει σε ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις ή σε νέα πεδία σκληρής κομματικής σύγκρουσης θα φανεί το επόμενο διάστημα, όταν οι προτάσεις θα κατατεθούν επισήμως στη Βουλή και η συζήτηση θα περάσει από το εσωτερικό της ΝΔ στο σύνολο του πολιτικού συστήματος.
