Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα εκτεταμένο κοινωνικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, σε μια περίοδο όπου το κόστος ζωής αναδεικνύεται σε κυρίαρχη ανησυχία για έναν στους δύο Ευρωπαίους πολίτες. Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής με ορίζοντα το 2030 και το 2050, εστιάζοντας σε εργασία, εισοδήματα και πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.
Οι τρεις μεγάλες πιέσεις για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά
Η στρατηγική έρχεται ως απάντηση σε τρεις παράλληλες κρίσεις που διαμορφώνουν την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών. Η στεγαστική πίεση εντείνεται, με το 40% να χαρακτηρίζει την εύρεση προσιτής κατοικίας ως επείγον πρόβλημα. Παράλληλα, η αγορά εργασίας μεταβάλλεται ταχύτατα, αφήνοντας εκτός σημαντικές ομάδες πληθυσμού, ενώ ο κίνδυνος φτώχειας αφορά ήδη έναν στους πέντε Ευρωπαίους και ένα στα τέσσερα παιδιά.
Η Επιτροπή θέτει ως κεντρικό στόχο τη μείωση κατά τουλάχιστον 15 εκατομμυρίων των ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού έως το 2030, με μακροπρόθεσμη φιλοδοξία την εξάλειψη του φαινομένου έως το 2050.
Εργασία, υπηρεσίες και εισόδημα στο επίκεντρο
Το σχέδιο οργανώνεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες. Πρώτος, η ενίσχυση ποιοτικών θέσεων εργασίας, που αντιμετωπίζονται ως η βασική διέξοδος από τη φτώχεια. Δεύτερος, η διασφάλιση πρόσβασης σε ποιοτικές κοινωνικές υπηρεσίες και επαρκή εισοδηματική στήριξη. Τρίτος, η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ κρατών-μελών και θεσμών, ώστε οι παρεμβάσεις να γίνουν πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται δράσεις για τη διακοπή του κύκλου της φτώχειας σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, με έμφαση στην ένταξη όσων βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας και στη στήριξη των ηλικιωμένων μέσω επαρκών συντάξεων.
Παιδική φτώχεια: Στο επίκεντρο νέες παρεμβάσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην παιδική φτώχεια, η οποία παραμένει σε υψηλά επίπεδα χωρίς ουσιαστική αποκλιμάκωση τα τελευταία χρόνια. Η Επιτροπή ενισχύει την ευρωπαϊκή εγγύηση για τα παιδιά, με στόχο τη διασφάλιση δωρεάν πρόσβασης σε κρίσιμες υπηρεσίες, όπως η προσχολική εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη και η σίτιση στα σχολεία.
Παράλληλα, προωθούνται πολιτικές που διευκολύνουν τους γονείς να ενταχθούν ή να παραμείνουν στην αγορά εργασίας, με έμφαση σε υπηρεσίες παιδικής μέριμνας και ισχυρά κοινωνικά δίκτυα. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης δράσεις για την ψυχική υγεία των παιδιών και πιλοτική εφαρμογή ευρωπαϊκής κάρτας για παιδιά σε ανάγκη, που θα διευκολύνει την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.
Στεγαστική κρίση: Άνοδος τιμών και πίεση για εθνικές πολιτικές
Η στεγαστική διάσταση αναδεικνύεται σε κρίσιμο πεδίο παρέμβασης. Οι τιμές κατοικιών στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά περίπου 60% από το 2013, εντείνοντας τον αποκλεισμό από την αγορά στέγασης. Η Επιτροπή επιλέγει να μην επιβάλει δεσμευτικά μέτρα, καλώντας ωστόσο τα κράτη-μέλη να αναπτύξουν πολιτικές για την ενίσχυση της προσιτής κατοικίας και την πρόληψη της αστεγίας.
Η προσέγγιση εστιάζει στην ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας και στη διαμόρφωση ολοκληρωμένων συστημάτων στήριξης, καθώς περίπου 1 εκατομμύριο άνθρωποι στην ΕΕ βρίσκονται σήμερα χωρίς στέγη.
Άτομα με αναπηρία: Διεύρυνση δικαιωμάτων και πρόσβασης
Η στρατηγική επεκτείνεται και στα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, που αριθμούν περίπου 90 εκατομμύρια στην ΕΕ. Τα στοιχεία δείχνουν σημαντικά κενά ένταξης, με χαμηλότερα ποσοστά απασχόλησης και αυξημένο κίνδυνο φτώχειας.
Οι προτεινόμενες δράσεις περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας και στάθμευσης, τη δημιουργία συμμαχίας για την ανεξάρτητη διαβίωση με έμφαση στη στήριξη σε επίπεδο κοινότητας και τη βελτίωση της προσβασιμότητας στις μεταφορές. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην αξιοποίηση τεχνολογιών, όπως εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, για την ενίσχυση της καθημερινής αυτονομίας.
Πολιτικό στοίχημα για την Ευρώπη της επόμενης δεκαετίας
Η Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Ροξάνα Μινζάτου, υπογράμμισε ότι το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο και η αλληλεγγύη αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της ταυτότητας της Ένωσης, τα οποία θα δοκιμαστούν τα επόμενα χρόνια. Όπως σημείωσε, η επιτυχία της στρατηγικής θα επηρεάσει όχι μόνο την οικονομική πορεία της Ευρώπης, αλλά και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς.
Το νέο σχέδιο συνιστά την πρώτη ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή στρατηγική για την καταπολέμηση της φτώχειας, με την αποτελεσματικότητά του να εξαρτάται από την εφαρμογή του σε εθνικό επίπεδο και την ικανότητα των κρατών-μελών να μετατρέψουν τις κατευθύνσεις σε απτές πολιτικές.
