Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη δοκιμασία της δεύτερης θητείας του: έναν παρατεταμένο πόλεμο με το Ιράν που δεν εξελίσσεται όπως τον είχε αρχικά σχεδιάσει — και μάλλον ούτε καν το είχε σχεδιάσει στα σοβαρά.
Μέσα από ρεπορτάζ της Wall Street Journal, αναδύεται η εικόνα ενός προέδρου που εναλλάσσει απειλές καταστροφής “ενός ολόκληρου πολιτισμού” με ανησυχίες για την τιμή βενζίνης, και από τις διαπραγματεύσεις για κατάπαυση πυρός πηγαίνει στα σχέδια για την νέα αίθουσα χορού στον Λευκό Οίκο.
Ο φόβος του «νέου Κάρτερ»
Όταν ένα αμερικανικό μαχητικό καταρρίφθηκε πάνω από το Ιράν και οι δύο χειριστές του αγνοούνταν, ο Τραμπ αντέδρασε με οργή. Αλλά πίσω από τις φωνές και τις απαιτήσεις για άμεση διάσωση κρυβόταν κάτι βαθύτερο: ο τρόμος μπροστά στο φάσμα του Τζίμι Κάρτερ. «Αν σκεφτείς τι συνέβη με τον Κάρτερ… με τα ελικόπτερα και τους ομήρους, τους κόστισε τις εκλογές», είχε πει νωρίτερα.
Η κρίση ομήρων του 1979 αποτελεί για τον Τραμπ το απόλυτο παράδειγμα αποτυχίας — και τώρα κινδύνευε να βρεθεί σε ανάλογη θέση.
Οι συνεργάτες του τον κράτησαν σκόπιμα εκτός αίθουσας κατά τη διάρκεια της επιχείρησης διάσωσης, εκτιμώντας ότι η ανυπομονησία του θα επιδείνωνε την κατάσταση. Τον ενημέρωναν μόνο σε κρίσιμες στιγμές — μια αθόρυβη ομολογία ότι ο ίδιος ο πρόεδρος αποτελεί μερικές φορές τον μεγαλύτερο κίνδυνο στη διαχείριση της κρίσης.
Αυτοσχεδιασμός ως στρατηγική
Το πρωί της Κυριακής του Πάσχα, ο Τραμπ ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια απειλή με χυδαία γλώσσα προς την Τεχεράνη, προσθέτοντας και μια ισλαμική προσευχή. Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές και χριστιανοί ηγέτες τηλεφώνησαν σε σύγχυση. Όταν ρωτήθηκε, ο Τραμπ εξήγησε ότι ήθελε να φανεί απρόβλεπτος — μια «γλώσσα» που πίστευε ότι οι Ιρανοί θα καταλάβαιναν.
Λίγες μέρες αργότερα, εξέδωσε τελεσίγραφο 12 ωρών απειλώντας ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα καταστρεφόταν». Και αυτό, σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους, ήταν αυτοσχεδιασμός — όχι μέρος κάποιου σχεδίου εθνικής ασφάλειας. Ακριβώς 90 λεπτά πριν λήξει η προθεσμία, ανακοίνωσε εκεχειρία δύο εβδομάδων.
«Βλέπουμε εντυπωσιακές στρατιωτικές επιτυχίες που δεν μεταφράζονται σε νίκη», δήλωσε η Κόρι Σέικ του American Enterprise Institute, πρώην αξιωματούχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, επισημαίνοντας «έλλειψη προσοχής στη λεπτομέρεια και έλλειψη σχεδιασμού».
Ο πόλεμος που δεν τελειώνει σε έξι εβδομάδες
Ο Τραμπ είχε υποσχεθεί ότι η επιχείρηση θα διαρκούσε μόλις έξι εβδομάδες. Είχε επικαλεστεί την ταχύτατη επιχείρηση στη Βενεζουέλα ως απόδειξη ότι ο στρατός μπορεί να επιλύει κρίσεις σε λίγες ώρες. Το Ιράν, όμως, αποδείχθηκε διαφορετικός αντίπαλος. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, αποκόπτοντας το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Το καθεστώς αντικαταστάθηκε από πιο ριζοσπαστικούς ηγέτες. Και η εκεχειρία παραμένει εύθραυστη.
Ο ίδιος ο Τραμπ είχε υποτιμήσει την ευκολία με την οποία θα έκλειναν τα Στενά. «Ένας τύπος με ένα drone μπορεί να τα κλείσει», έχει σχολιάσει έκπληκτος σε συνεργάτες του — αποκαλύπτοντας ότι η κρίσιμη αυτή αδυναμία δεν είχε σοβαρά εκτιμηθεί πριν από την έναρξη των επιχειρήσεων.
Οι Ευρωπαίοι, το ΝΑΤΟ και η μοναξιά της Ουάσιγκτον
Μια πρόσθετη πηγή απογοήτευσης για τον Τραμπ είναι η απουσία συμμάχων. Η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην εκστρατεία. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Στάρμερ καθυστέρησε να επιτρέψει τη χρήση των βρετανικών βάσεων. Ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν έγινε αντικείμενο χλευασμού σε συναντήσεις στον Λευκό Οίκο. Για τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Ρούτε, ο Τραμπ σχολίασε ότι η επίσκεψή του ήταν «χάσιμο χρόνου» — αφού δεν μπορούσε να επιβάλει στα μέλη της συμμαχίας να βοηθήσουν.
Οι ΗΠΑ κατέληξαν να διαπραγματεύονται μέσω… Πακιστανών ομολόγων για μεσολάβηση στην κατάπαυση πυρός. Ο Τραμπ ήταν πολύ θυμωμένος με τους Ευρωπαίους για να τους εμπιστευτεί αυτόν τον ρόλο.
Αίθουσες χορού και μετάλλια τιμής
Ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο όλης αυτής της ιστορίας δεν είναι τα διπλωματικά λάθη ή οι στρατηγικές αστοχίες, αλλά οι εικόνες του τι απασχολεί τον Αμερικανό πρόεδρο παράλληλα με τον πόλεμο. Εβδομαδιαίες συναντήσεις για την αίθουσα χορού που σχεδιάζει να κατασκευάσει υπογείως στον Λευκό Οίκο, συγκεντρώσεις χρημάτων για τις ενδιάμεσες εκλογές, και — σε ένα ιδιωτικό δείπνο — η αναλογία αν θα μπορούσε να απονείμει στον εαυτό του το Μετάλλιο της Τιμής για μια τρομακτική… προσγείωση σε σκοτεινό διάδρομο στο Ιράκ, κατά την πρώτη του θητεία.
Ο σύμβουλος του Λευκού Οίκου δεν το επέτρεψε. Η εκπρόσωπος Τύπου δήλωσε ότι ο πρόεδρος αστειευόταν. Ίσως. Αλλά σε έναν πόλεμο που αρχικά υποσχέθηκε να τελειώσει σε έξι εβδομάδες, ελάχιστα πράγματα φαίνεται να αντιμετωπίζονται με την απαιτούμενη σοβαρότητα.
