Η μάχη για το ποιος δικαιούται να ονομάζει ένα τυρί «παρμεζάνα», «φέτα» ή «ασιάγκο» έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο αθόρυβα αλλά σκληρά μέτωπα του παγκόσμιου εμπορίου. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να ανατρέψει το ευρωπαϊκό καθεστώς προστασίας ονομασιών, ανοίγοντας αγορές για τα αμερικανικά προϊόντα με όρους που προκαλούν έντονες αντιδράσεις στις Βρυξέλλες και στις παραδοσιακές ζώνες παραγωγής της Ευρώπης, όπως αναφέρει σε άρθρο της η WSJ.
Η οικογένεια Σαρτόρι και το «Ασιάγκο του Ουισκόνσιν»
Στο Πλίμουθ του Ουισκόνσιν, η οικογένεια Σαρτόρι παράγει εδώ και τέσσερις γενιές τυρί Ασιάγκο, συνεχίζοντας μια παράδοση που ξεκίνησε από την Ιταλία. Για τους ίδιους, η ονομασία δεν είναι γεωγραφικός περιορισμός αλλά περιγραφή ενός τύπου τυριού που εξελίχθηκε στις ΗΠΑ.
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει διαφορετικά το ζήτημα: θεωρεί ότι ονομασίες όπως «Ασιάγκο», «παρμεζάνα» και «ρομάνο» συνδέονται άρρηκτα με συγκεκριμένες περιοχές και μεθόδους παραγωγής. Υπό αυτή την πίεση, αμερικανικές εταιρείες περιορίζουν τις εξαγωγές τους ή καταφεύγουν σε εναλλακτικές ονομασίες για να αποφύγουν νομικές εμπλοκές.
Η στρατηγική της Ουάσιγκτον: «γενόσημα» τρόφιμα
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να επιβάλει διεθνώς την άποψη ότι πολλές από αυτές τις ονομασίες έχουν καταστεί «γενόσημες». Μέσω εμπορικών συμφωνιών με χώρες όπως η Ταϊβάν, η Μαλαισία και η Αργεντινή, οι ΗΠΑ εξασφαλίζουν το δικαίωμα στους παραγωγούς τους να χρησιμοποιούν ευρωπαϊκές ονομασίες χωρίς περιορισμούς.
Η πολιτική αυτή αποδίδει: οι εξαγωγές αμερικανικού τυριού αυξήθηκαν κατά 20% την περασμένη χρονιά, φτάνοντας σε ιστορικό υψηλό. Για τους Αμερικανούς παραγωγούς, πρόκειται για μια μάχη ελεύθερης αγοράς, όπου ο καταναλωτής –και όχι οι κανονισμοί– καθορίζει την αξία ενός προϊόντος.
Η ευρωπαϊκή αντεπίθεση και το ζήτημα της αυθεντικότητας
Στον αντίποδα, οργανώσεις όπως το Consorzio del Formaggio Parmigiano Reggiano υπερασπίζονται το σύστημα Προστατευόμενων Ονομασιών Προέλευσης (ΠΟΠ), υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για θέμα διαφάνειας και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Οι Ιταλοί παραγωγοί εκτιμούν ότι οι πωλήσεις «ψευδο-παρμεζάνας» εκτός Ευρώπης ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ ετησίως. Παράλληλα, δεν διστάζουν να κινηθούν νομικά, όπως στην περίπτωση αμερικανικής εταιρείας που υποχρεώθηκε να αφαιρέσει την ένδειξη «Parmesan» από προϊόν της σε ευρωπαϊκή αγορά.
Η φέτα στο επίκεντρο μιας πολιτισμικής σύγκρουσης
Η αντιπαράθεση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην περίπτωση της φέτας. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η φέτα αποτελεί προϊόν με βαθιές ρίζες στην ελληνική παράδοση και μπορεί να παράγεται μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές της Ελλάδας.
Αντίθετα, στις ΗΠΑ η φέτα αντιμετωπίζεται ως ένας γενικός τύπος λευκού, θρυμματιζόμενου τυριού. Η διαφορά αυτή αποτυπώνει τη βαθύτερη σύγκρουση: πολιτισμική ταυτότητα έναντι εμπορικής ευελιξίας.
Τρίτες χώρες ως πεδίο μάχης
Η αντιπαράθεση μεταφέρεται πλέον σε τρίτες αγορές. Η Ινδονησία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: από τη μία πλευρά, συμφώνησε με την ΕΕ να προστατεύσει εκατοντάδες ευρωπαϊκά προϊόντα· από την άλλη, αποδέχθηκε σε ξεχωριστή συμφωνία με τις ΗΠΑ τη χρήση των ίδιων ονομασιών από Αμερικανούς παραγωγούς.
Αντίστοιχα, η Αυστραλία δέχθηκε να περιορίσει τη χρήση ορισμένων ευρωπαϊκών ονομασιών, στο πλαίσιο ευρύτερης εμπορικής συμφωνίας, δείχνοντας ότι το ζήτημα εντάσσεται σε πολύπλοκες διαπραγματεύσεις όπου τα τρόφιμα αποτελούν διαπραγματευτικό χαρτί.
Ένα αδιέξοδο με παγκόσμιες συνέπειες
Η διαμάχη μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ για τις ονομασίες τροφίμων έχει παγιωθεί σε ένα στρατηγικό αδιέξοδο. Καμία πλευρά δεν φαίνεται διατεθειμένη να υποχωρήσει, καθώς το ζήτημα συνδέεται με οικονομικά συμφέροντα, εμπορική πολιτική αλλά και πολιτισμική κυριαρχία.
Σε έναν κόσμο όπου οι αγορές διευρύνονται και η ζήτηση αυξάνεται, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: ανήκουν τα ονόματα των τροφίμων στην ιστορία και τον τόπο τους ή στην παγκόσμια αγορά που τα επαναπροσδιορίζει.
