Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, έστειλε σαφές μήνυμα ευελιξίας και επιφυλακτικότητας για την πορεία της νομισματικής πολιτικής, τονίζοντας ότι είναι «πολύ νωρίς» για αποφάσεις σχετικά με τα επιτόκια, παρά τη μεταστροφή των αγορών που πλέον προεξοφλούν αυξήσεις έως το τέλος του έτους.
Ανατροπή προσδοκιών στις αγορές
Οι επενδυτές έχουν αλλάξει απότομα στάση μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή με επίκεντρο το Ιράν. Ενώ πριν κυριαρχούσε η εκτίμηση για σταθερά ή και ελαφρώς χαμηλότερα επιτόκια, πλέον οι αγορές τιμολογούν περισσότερες από δύο αυξήσεις κατά 0,25% στο βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ μέσα στο 2026.
Η στροφή αυτή αποτυπώνει τον φόβο ότι ένα νέο ενεργειακό σοκ μπορεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, παρά τη μέχρι πρόσφατα θετική εικόνα της ευρωζώνης, με τον πληθωρισμό κοντά στον στόχο του 2% και την ανάπτυξη σε τροχιά ενίσχυσης.
Ενεργειακό σοκ και αβεβαιότητα για την οικονομία
Μιλώντας στο συνέδριο «Η ΕΚΤ και οι παρατηρητές της» στη Φρανκφούρτη, η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι οι οικονομικές προοπτικές έχουν καταστεί εξαιρετικά αβέβαιες λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων και των κινδύνων για την ενεργειακή τροφοδοσία.
Όπως εξήγησε, τα ενεργειακά σοκ δεν οδηγούν πάντα σε επίμονο πληθωρισμό. Ωστόσο, η επίδρασή τους μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά όταν συνδυάζονται με ισχυρή ζήτηση και περιορισμένη προσφορά στην αγορά εργασίας, δημιουργώντας δευτερογενείς πιέσεις μέσω μισθών και τιμών.
Οι τρεις πυλώνες της νέας στρατηγικής
Η ΕΚΤ προσαρμόζει τη στρατηγική της σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, εγκαταλείποντας την προ-δέσμευση για συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων. Η προσέγγιση βασίζεται σε τρεις άξονες:
Πρώτον: αξιολόγηση της φύσης και της διάρκειας του σοκ, με έμφαση στο αν πρόκειται για παροδικό ή διαρκές φαινόμενο.
Δεύτερον: εστίαση στους κινδύνους και όχι σε ένα μοναδικό βασικό σενάριο, με χρήση εναλλακτικών προβλέψεων.
Τρίτον: βαθμονόμηση των παρεμβάσεων ανάλογα με την εξέλιξη των δεδομένων, με αποφάσεις που θα λαμβάνονται σε κάθε συνεδρίαση ξεχωριστά.
Σενάρια για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη
Η ανάλυση της ΕΚΤ περιλαμβάνει διαφορετικά σενάρια. Σε μια ήπια εκδοχή, ο πληθωρισμός θα αυξηθεί προσωρινά και στη συνέχεια θα υποχωρήσει καθώς εξασθενούν οι ενεργειακές πιέσεις. Σε ένα πιο δυσμενές σενάριο, οι επίμονες διαταραχές στην προσφορά ενέργειας θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε παρατεταμένα υψηλό πληθωρισμό και ταυτόχρονη επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Παρά τους κινδύνους, η Λαγκάρντ εκτιμά ότι η ευρωζώνη ξεκινά από σχετικά ισχυρή θέση, με σταθερές προσδοκίες για τον πληθωρισμό και λιγότερες πιέσεις στην αγορά εργασίας σε σχέση με την κρίση του 2022.
Γεωπολιτική, Τεχνητή Νοημοσύνη και ο κίνδυνος κατακερματισμού
Πέρα από τη νομισματική πολιτική, η επικεφαλής της ΕΚΤ συνέδεσε τις οικονομικές εξελίξεις με τις βαθύτερες αλλαγές στη διεθνή τάξη. Αναφέρθηκε στον αυξανόμενο γεωπολιτικό κατακερματισμό, αλλά και στην άνοδο της Τεχνητή Νοημοσύνη ως παράγοντα που ενισχύει την ανάγκη για συνεργασία.
Κάνοντας ιστορικό παραλληλισμό με τη δεκαετία του 1920, προειδοποίησε ότι η ταυτόχρονη ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και η αποδυνάμωση της διεθνούς συνεργασίας μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές οικονομικές στρεβλώσεις.
Έκκληση για πολυεπίπεδη διεθνή συνεργασία
Η Λαγκάρντ κάλεσε τις μεγάλες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, να αποφύγουν την περαιτέρω όξυνση του κατακερματισμού και να επιδιώξουν μια νέα μορφή πολυμερούς συνεργασίας.
Πρότεινε μια τριπλή στρατηγική: μεταρρύθμιση των διεθνών θεσμών, ενίσχυση των συμμαχιών και ανάπτυξη λειτουργικών σχέσεων ακόμη και με ανταγωνιστικές δυνάμεις.
Το βασικό μήνυμα από τη Φρανκφούρτη είναι διπλό: η ΕΚΤ δεν πρόκειται να κινηθεί βιαστικά χωρίς σαφή δεδομένα, αλλά διατηρεί πλήρη ετοιμότητα να παρέμβει εάν οι πληθωριστικές πιέσεις αποκτήσουν μόνιμα χαρακτηριστικά. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας, η σταθερότητα των τιμών παραμένει ο αδιαπραγμάτευτος στόχος.
