Η τρέχουσα ενεργειακή κρίση ανάγκασε τις ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, να θέσουν προς εξέταση την πυρηνική ενέργεια ως πηγή ασφαλούς και οικονομικής ενέργειας για την επίλυση της ενεργειακής κρίσης.
Του Πέτρου Θ. Αντωνόπουλου*
Η σύνοδο κορυφής δια την πυρηνική ενέργεια στο Παρίσι 10/03/2026 ήταν μια ιστορική συνάντηση για την Ελλάδα, γιατί ο πρωθυπουργός μας, κ. Μητσοτάκης, έκανε ένα γιγάντιο βήμα μπροστά δηλώνοντας ότι η Ελλάδα θα εξετάσει την ένταξη της πυρηνικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα της χώρας. Αυτό είναι ένα γιγάντιο βήμα μπροστά είναι δε συγχρόνως και μια αλλαγή κατεύθυνσης 180 μοιρών από την δήλωση που έκανε στις Βρυξέλλες στις 21/10/2021, ότι “Η Ελλάδα δεν θα έχει πυρηνική μονάδα γιατί βρισκόμαστε σε μια περιοχή εξαιρετικά σεισμογενή”. Στην σύνοδο κορυφής, ο πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι οι χαμηλές τιμές ενέργειας στη γαλλική χονδρική αγορά οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην σταθερή βάση της παραγωγής πυρηνικής ενέργειας που προστατεύει την γαλλική οικονομία από εξωγενής ενεργειακές διαταραχές.
Η Ελλάδα οφείλει να εξετάσει με σοβαρότητα πιο είδος πυρηνικής μονάδας μπορεί να έχει ρόλο στο ενεργειακό μείγμα της χώρας. Οι ακόλουθες επιλογές είναι διαθέσιμες προς εξέταση. α. Οι μικροί αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες που φαίνεται να προτιμά ο πρωθυπουργός και β. Οι μεγάλοι κλασικοί πυρηνικοί αντιδραστήρες που ο πρωθυπουργός μας εμμένει ότι δεν είναι η επιλογή του.
Ας εξετάσουμε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα αυτών των δύο επιλογών.
Α. Μικροί αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες παράγουν περίπου 300 MWe ή λιγότερο. Οι μονάδες αυτές κατασκευάζονται στο εργοστάσιο, μεταφέρονται και συναρμολογούνται στο χώρο του σταθμού. Αυτή η διαδικασία μειώνει τον χρόνο κατασκευής και, κατά συνέπεια, το κόστος της ηλεκτρικής παραγωγής.
Υπάρχουν τέσσερις επιλογές μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων:
1. Ο καλά δοκιμασμένος αντιδραστήρας ελαφρού ύδατος 2. Ο γρήγορος αντιδραστήρας, 3. Ο αντιδραστήρας όπου το καύσιμο είναι μίγμα τηγμένων αλάτων και 4. Ο αντιδραστήρας υψηλής θερμοκρασίας. Όλες οι επιλογές ενέχουν ενδεχομένως υψηλότερο βαθμό κινδύνου λόγω του γεγονότος ότι ορισμένες από αυτές βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο του σχεδιασμού ή της κατασκευής και λίγες λειτουργούν επί του παρόντος. Μεταξύ των τεσσάρων επιλογών, ο σχεδιασμός αντιδραστήρα ελαφρού ύδατος, ο οποίος βασίζεται σε σχέδια μεγάλων λειτουργικών αντιδραστήρων, είναι αυτός που υπόσχεται τον χαμηλότερο τεχνολογικό κίνδυνο. Όλες οι τεχνολογίες των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων υπόσχονται πολλά σχετικά με την πυρηνική ασφάλεια και το κόστος παραγωγής και είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα αποδειχτούν περισσότερο ασφαλείς και οικονομικοί αλλά θα χρειαστεί ίσως περισσότερο από μια δεκαετία λειτουργικών δεδομένων προκειμένου να επιβεβαιώσουμε την επιτυχία της τεχνολογίας, την λειτουργικότητα και το κόστος παραγωγής.
Β. Οι μεγάλοι κλασικοί πυρηνικοί αντιδραστήρες που παράγουν περίπου 1000 MWe έχουν αποδεδειγμένο ιστορικό είναι βιώσιμοι για μια χώρα που δεν εχει την οικονομική πολυτέλεια να επιδιώξει μη δοκιμασμένες επιλογές. Πλέον των τετρακοσίων πυρηνικων αντιδραστήρων που λειτουργούν σήμερα στον κόσμο είναι μεγάλοι κλασικοί πυρηνικοί αντιδραστήρες. Χρειάστηκαν τέσσερις δεκαετίες δια να επιλυθούν διαφορα προβλήματα σχετικά με την λειτουργία, με υλικά, με προδιαγραφές, με ανθρώπινη απόδοση και εκπαίδευση. Η επίλυση των προβλημάτων αυτών βελτίωσε σημαντικά την πυρηνική ασφάλεια, αύξησε τον συντελεστή δυναμικότητας, μείωσε το προσωπικό υποστήριξης και μείωσε το κόστος παραγωγής. Η γνώμη μου, ως πυρηνικός μηχανικός με μακροχρόνια παρουσία στο χώρο σχεδιασμού και λειτουργίας πολλών πυρηνικών αντιδραστήρων, είναι ότι αν η χώρα μας έχει σκοπό να επενδύσει σε πυρηνικό αντιδραστήρα στα επόμενα πέντε η δέκα χρόνια δια να καλύψει τις ενεργειακές της ανάγκες θα πρέπει να δώσει την δέουσα προσοχή και ίσως προτεραιότητα στους μεγάλους κλασικούς πυρηνικους αντιδραστήρες.
Η ενημέρωση του Ελληνικού κοινού δια το οφέλη, τους κινδύνους και το κόστος της πυρηνικής ενέργειας είναι ο κρίκος που λείπει και δυσκολεύει την λήψη αποφάσεων.
Η μακροχρόνια χρήση της πυρηνικής ενέργειας στο κόσμο επιβεβαιώνει ότι:
1.Τα περιθώρια πυρηνικής ασφαλείας είναι μεγάλα και οι κίνδυνοι σχετικά μικροί. 2. Η σεισμικότητα δεν είναι αποτρεπτικός παράγων. 3.Τα πυρηνικά απόβλητα είναι διαχειρίσιμα διότι η ποσότητα είναι μικρή. 4. Η επίτευξη των κλιματικών στόχων είναι σίγουρη και 5. Το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει σταθερό και δεν επηρεάζετε από εξωγενής ενεργειακές διαταραχές.
*Πυρηνικός Μηχανικός – Doctor of Science MIT